برگردان به زبان ساده
به جفا دست برآورد و کمر بست به کین
چه کنم دستِ وفا بر نتوان بست چنین
هوش مصنوعی: با نیرنگ و بدعهدی به جنگ آمد و بیرحمانه به مقابله پرداخت، حالا چه میتوانم بکنم در حالی که همیشه دست وفاداری را گشودم و نمیتوانم آن را در مقابل چنین خیانتهایی ببندم؟
یار بدخو و ملامت ز پس و دشمن پیش
غفرالله که دارد سر و کاری به ازین
هوش مصنوعی: دوستی که بدخلق است و مدام عیبجویی میکند، و دشمنی که رو بهرویم ایستاده، خداوند آن را مغفرت کند، زیرا چنین مسائلی بهتر از این است که به چیزهای دیگرتوجه کرد.
سرو قدّی که روان تازه کند چون طوبا
ماهرویی که بد و فخر کند حورالعین
هوش مصنوعی: سروبلند و زیبا، شبیه درخت طوبا، تازه نفس و دلانگیز است. مانند چهرهی زیبا و ماهرویی که به زیبایی و فخر خود میبالد.
چون بود ماهِ چنان خاصه بود آهو چشم
چون بود سروِ روان خاصه بود کوه سرین
هوش مصنوعی: چون ماهی زیبا باشد، آهو چشمانش خاص و جذاب میشود. همچنین، وقتی سرو خوشقد و قامت باشد، کوه نیز به شکلی خاص و زیبا جلوه میکند.
زهره طبعی که اگر گردش رقصش بیند
دف بیندازد و بر خاک نهد زهره جبین
هوش مصنوعی: اگر زهرهای در طبع باشد که با رقصش کسی را به وجد آورد، حتی میتواند دف بنوازد و بر زمین بیفتد.
زهره گر بر ورقِ صفحۀ رویم بیند
اشکِ من عِقد بنا گوش کند چون پروین
هوش مصنوعی: اگر زهره بر صفحهٔ رویم اشک من را ببیند، مانند پروین به گلویم گره خواهد زد.
دلِ مسکینِ مرا بیند و رحمت نکند
سنگ باشد که ترحم نکند بر مسکین
هوش مصنوعی: دل بیرحم و سنگی هیچ ترحمی به حال منِ بیچاره و دلbroken نمی کند.
شبروان بر سرِ کویش همه شب در گل پای
بس که خونابِ سرم خاکِ درش کرده عجین
هوش مصنوعی: در شبها مردم به خاطر عشق و دلدادگی، در کنار درِ خانهات پا به گل و لای میگذارند و دلی پر از داغ و غم دارند، تا جایی که خون دلشان با خاک در آمیخته شده است.
نالۀ زارِ نزاری نرسیدهست بدو
که به سنگ ار برسد موم شود زیرِ نگین
هوش مصنوعی: نازکدل و غمگین من، صدا و نالهام هنوز به او نرسیده است؛ اگر هم به سنگی برسد، زیر فشار و زیبایی انگشتری نرم و تغییر شکل میدهد.
سخنم گر نرسیدهست بدو بس عجب است
چون بود آن که به گوشش نرسد دُرِّ ثمین
هوش مصنوعی: اگر سخن من به او نرسیده، عجیب است که چگونه ممکن است در گوشت چیزی با ارزش مانند گوهر نایاب نرسد.
گر سکندر همه آفاق به شمشیر گرفت
زور و زر بودش و مال و سپه و رای رزین
هوش مصنوعی: اگر اسکندر در تمامی دنیا با شمشیر قدرت و ثروت و لشکر و تدبیر به دست آورد، در واقع همه این دستاوردها به خاطر نیروی زور و مال و تدبیر او بود.
نیست چندان عجب است این ز نزاریِ فقیر
که مسلّم به سخن کرد همه رویِ زمین
هوش مصنوعی: این موضوع چندان جای تعجب ندارد که یک فقیر از روی ناچاری با صدای بلند درباره همه چیز صحبت کند.
