برگردان به زبان ساده
الا ای جگر گوشگانِ پدر
بخوانید این پندِ من سر به سر
هوش مصنوعی: ای عزیزان پدر، این نصیحت مرا با دقت بشنوید.
به گوشِ خرد راز من بشنوید
به ابیاتِ تعلیم من بگروید
هوش مصنوعی: به خرد خود گوش فرا دهید و به اشعار من توجه کنید که مرا به رازهای عمیق میرسانند.
هنر باید آموخت از در به در
کم از کم بود مردم بی هنر
هوش مصنوعی: آموختن هنر باید از هر جا و از هر کسی انجام شود، زیرا تعداد افرادی که بیهنر هستند، کم نیست.
سرایی ست بی در، سری بی کلاه
درختی ست بی بر، چهی بی میاه
هوش مصنوعی: این مصراع به توصیف یک مکان خالی و بیحالی اشاره دارد. در اینجا، خانهای بدون در وجود دارد و درختی بدون برگ و میوهای بدون آب به تصویر کشیده شده است. این توصیف به نوعی اشاره به نقص و کمبود در طبیعت و انسانها دارد.
ملک زادة بی هنر دون بود
وگر از نژادِ فریدون بود
هوش مصنوعی: فرزند پادشاه اگر هنری نداشته باشد، ارزش و اعتبارش پایین است، حتی اگر از نسل فریدون باشد.
که سگ را که هست از هنر دستگاه
بود بر نسیج و نسخ پادشاه
هوش مصنوعی: سگ به خاطر هنری که دارد، از نوع دستگاه و مقام پادشاه میباشد. در واقع، او به خاطر ویژگیهای خاصش تحت تأثیر موقعیت و ارزشهایی است که در آن جا وجود دارد.
سر هر هنر چیست ای جانِ باب
نگه داشتن حدِّ خود در شراب
هوش مصنوعی: ای جان، اصل هر هنری این است که باید در نوشیدن شراب حد خود را رعایت کنی و از حد تجاوز نکنی.
اگر صد هنر داری و بدخوری
دریغا که آبِ هنر می بری
هوش مصنوعی: اگرچه در هنرهای بسیاری مهارت داری، اما اگر رفتار خوبی نداشته باشی، متأسفانه ارزش آن هنرها را از دست میدهی.
درونش فرشته ست و بیرون بلیس
که علمش شریف است و نفسش خسیس
هوش مصنوعی: وجود او آمیختهای از خیر و شر است؛ درونش مَلَکی وجود دارد و از بیرون به شیطان شباهت میکند. دانایی و فضیلت در او نیست، اما درونش از خصلتهای ناپسند و حقیر پر شده است.
چو نفس خسیسش درآید به کار
همه علم و فضلش شود تار و مار
هوش مصنوعی: زمانی که نفس حرص و طمع او به فعالیت بیفتد، تمام علم و فضیلت او به هم میریزد و بیاثر میشود.
هنر عیب گردد شود فخر عار
اگر بدخوری می نکو پاس دار
هوش مصنوعی: اگر هنر را به نادرستی استفاده کنی، به جای افتخار، مایه ننگ میشود؛ بنابراین باید از آن به خوبی نگهداری و بهرهوری کن.
شراب گران و تنک حوصله
رهت بر صراط است و پای آبله
هوش مصنوعی: شراب با کیفیت و افرادی که تحمل کمی دارند، برای تو مسیر دشواری را به وجود میآورند و مانند عرق کردن بر اثر پای آبله، دردناک و سخت است.
اگر هوشمندی ره حق بسیچ
ز تعلیم و تنبیه گردن مپیچ
هوش مصنوعی: اگر دارای درک و هوش هستی، در مسیر درست و حقیقت حرکت کن و از آموزش و تذکر دوری نکن.
توان کرد اگر در دل افتد هراس
ز بدمست و بد خفت و بد خوقیاس
هوش مصنوعی: اگر در دل ترس از خواب بد و خوابهای هراسانگیز برقرار شود، میتوان آن را مدیریت کرد.
ز مست امتحان کن نه از هوشیار
ز دیوانه باید گرفت اعتبار
هوش مصنوعی: سزاوار است که از افراد مست آزمایش کنی و نه از افراد هوشیار. برای ارزیابی کسی باید به دیوانهها توجه کنی، زیرا در دنیای دیوانگی گاهی حقیقتهایی نهفته است که در هوشیاری قابل مشاهده نیست.
