برگردان به زبان ساده
درآرای مغنی سرم را ز خواب
به ابریشم رود و چنگ و رباب
هوش مصنوعی: سرم را از خواب بیدار کن و با نغمههای دلانگیز و سازهایی مانند چنگ و رباب، آن را زینت بخش.
مگر کاب آن رود چون آب رود
به خشگی کشی تری آرد فرود
رود اولی یعنی ساز رود یا عود و یا به معنی مطلق نغمه و سرود است. مصرع اول: طراوت و تازگی آن نغمه که همچون آب جویبار، لطیف و زلال است.
چو سقراط را رفتن آمد فراز
دو اسبه به پیش اجل رفت باز
هوش مصنوعی: سقراط زمانی که به استقبال مرگ میرفت، به مانند سوارکاری که بر روی دو اسب سوار شده، با شجاعت و اراده به سوی آن قدم برداشت.
شنیدم که زهری برآمیختند
نهانی دلش در گلو ریختند
هوش مصنوعی: شنیدم که زهر را به طور پنهانی مخلوط کردند و دل او را در گلو ریختند.
تن زهر خوارش چو شد دردمند
به سوی سفر بزمهای زد بلند
هوش مصنوعی: وقتی که تن آن شخص به خاطر زهر آزارش بیمار و رنجور شد، او با صدای بلند برای سفر دعوتی را صدا زد.
چنین گفت چون مدت آمد به سر
نشاید شدن مرگ را چارهگر
هوش مصنوعی: وقتی که زمان مشخص به پایان میرسد، دیگر نمیتوان به فرصتی برای جلوگیری از مرگ دست یافت.
در آن خواب کهافسرده بالین بود
نشست یکایک به پایین بود
هوش مصنوعی: در خواب که افسرده دراز کشیده بودم، هر یک از آنها به طور جداگانه کنار من نشسته بودند.
چو دیدند کان مرغ علوی خرام
برون رفت خواهد بزودی ز دام
هوش مصنوعی: وقتی دیدند که آن پرندهٔ علوی به آرامی حرکت میکند و از قفس بیرون میرود، به زودی از دام رها خواهد شد.
به سقراط گفتند کهای هوشمند
چو بیرون رود جان ازین شهربند
هوش مصنوعی: به سقراط گفتند: ای حکیم، وقتی که جان از این قید و بند (این دنیا) خارج شود، چه خواهد شد؟
فرومانَد از جنبش اعضای تو
کجا به بوَد ساختن جای تو؟
هوش مصنوعی: حرکت اعضای تو نشان میدهد که کجا میتوان منزلت و منزل تو را بنا کرد.
تبسم کنان گفتشان اوستاد
که بر رفتگان دل نباید نهاد
هوش مصنوعی: با لبخند به آنها گفت استاد که نباید به یاد رفتگان دل بست و احساسات را در آنها گره زد.
گَرَم باز یابید، گیرید پای
بههرجا که خواهید، سازید جای
هوش مصنوعی: اگر دوباره همدیگر را پیدا کنید، میتوانید هر جا که بخواهید بروید و مکانی برای خودتان بسازید.
درآمد بدو نیز طوفان خواب
فرو برد چون دیگران سر به آب
هوش مصنوعی: به نزد او طوفانی از خواب فرو آمد و او نیز مانند دیگران سرش را به آب گذاشت و به خواب رفت.
شدند آگه آن زیرکان در نهفت
که استاد دانا بدیشان چه گفت
هوش مصنوعی: زیرکان پنهانی متوجه شدند که استاد دانا چه سخنی به آنها گفته است.