برگردان به زبان ساده
ز سودای سر زلفش سرم دنگ است و سودایی
بیا ای دنگه سر صوفی! ببین تا در چه سودایی
هوش مصنوعی: من از خیال سر زلف او درگیر و شیدا هستم. بیا ای دنگ، ای سرپرست صوفی! نگاه کن که من در چه حال و هوایی هستم.
تو دنگ باده و بنگی نه از عشق خدا دنگی
از آن پیوسته دلتنگی به غفلت عمر فرسایی
هوش مصنوعی: تو نمونهای از سرخوشی و شادابی هستی، نه به خاطر عشق خدا بلکه به خاطر این که همیشه دلخوش و سرمست هستی. اما غفلت از عمر باعث میشود که لحظهها از دست بروند و احساس دلتنگی در دل باقی بماند.
تو را سودای سیم و زر، مرا آن سرو سیمین بر
اسیر و مبتلا کرده ربوده عقل و دانایی
هوش مصنوعی: تو به دنبال ثروت و طلا هستی، اما من تحت تأثیر زیبایی آن دختر خوشصورت قرار گرفتهام و این عشق فکر و دانش را از من گرفته است.
جهان از فتنه حسنش پرآشوب است و پرغوغا
چرا زین فتنه ای غافل چرا در جنگ و غوغایی
هوش مصنوعی: جهان به خاطر زیباییهای حسن پر از اشفتگی و سر و صدا است. چرا از این آشفتگی غافل هستیم و چرا در این جنگ و درگیری توجه نمیکنیم؟
حجاب خویشتن بینی ز ره بردار و بیخود شو
که نتوان حسن حق دیدن به خود بینی و خودرایی
هوش مصنوعی: اگر به خودت مشغول باشی و خود را بزرگ ببینی، نمیتوانی زیباییهای الهی را ببینی. از خودخواهی خود دور شو و از مسیر خویشتن عبور کن تا بتوانی زیبایی حق را درک کنی.
جمال حق در این عالم، ببین امروز و حق بین شو
که فردا کور خواهی بود اگر موقوف فردایی
هوش مصنوعی: زیبایی و حضور خداوند را در این دنیا امروز ببین و حقیقت را درک کن؛ چون اگر فقط به آینده فکر کنی و از حال غافل باشی، فردا به حقیقت نخواهی رسید و در تاریکی خواهی ماند.
یکی را دیده احول ز کج بینی دو می بیند
ببینی گر نه ای احول به تنهایی که تنهایی
هوش مصنوعی: کسی که دیدش انحراف دارد، تنها یک واقعیت را به طور ناقص میبیند. اگر تو هم مثل او نباشی، بداند که تنهایی و عدم همراهی دیگران میتواند باعث کجفهمی شود.
به خط و خال و زلف او شد اشیا جمله پیموده
تو تا کی ز آتش شهوت ز شش سو بادپیمایی
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جذابیتهای او همه اشیا تحت تاثیر قرار گرفتهاند. باید دید تا کی میخواهی در آتش میل و اشتیاقش بگویی و در این مسیر بیفتی.
برو مجنون شو ار خواهی که بینی روی لیلی را
که لیلی را نمی بیند بجز مجنون شیدایی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی چهرهٔ لیلی را ببینی، باید مثل مجنون دیوانه شوی؛ چرا که فقط مجنون است که لیلی را میبیند و دیگران نمیتوانند او را ببینند.
به چشمش دل چرا دادی نگر در من، نگر در من
که عاشق چون نگه دارد دل از ترکان یغمایی
هوش مصنوعی: چرا به چشمان او دل دادهای؟ به من نگاه کن، به من که یک عاشق چگونه میتواند دلش را از زیباییهای یغماگران حفظ کند.
بیا ای صورت رحمان! که آمد روز آن دولت
که مشتاقان رویت را نقاب از چهره بگشایی
هوش مصنوعی: بیایید ای چهرهی زیبا! روزی فرارسیده که افرادی که مشتاق دیدن روی شما هستند، نقاب از چهرهتان بردارید.
شب اسراست آن گیسو و قوسین اسم آن ابرو
بیا حق را در این اسرا ببین گر مرد اسرایی
هوش مصنوعی: در شب اسرارآمیز، زیباییهای آن شخص مانند موها و قوس ابروهایش درخشندگی خاصی دارد. اگر به دنبال حقیقت هستی، نگاهی به این اسرار بینداز و حق را در این زیبایی آشکار ببین. اگر واقعا مردی هستی که به جستجوی حقیقت آمدهای، این زیبایی تو را به درک عمیقتری از واقعیت نزدیک میکند.
شدم در قلزم سودا چو گیسوی تو غرق اما
در این دریا تو هرکس را کجا چون در بدست آیی
هوش مصنوعی: در دل آرزوها و افکارم غرق شدم، مانند موهای زیبایت که در آب ریزان است. اما در این دریا، وقتی تو به کسی نزدیک میشوی، او چه باید کند؟
دلم پرخون شد از سودا، بیا قیفال دل بگشا
که شوقت آتش محض است و ذات عشق صفرایی
هوش مصنوعی: دل من به شدت از عشق و آرزوها آزرده شده است. بیایید دل خود را برای عشق باز کنیم؛ زیرا محبت تو همچون آتش خالص است و طبیعت عشق پر از زلالی و خلوص است.
صفات ذات مطلق را تویی آیینه صورت
به معنی گرچه از وجه دگر اسمای حسنایی
هوش مصنوعی: تو به مانند آینهای هستی که صفات و ویژگیهای کامل خدا را منعکس میکند، هرچند از جنبهای دیگر، این صفات به زیباییهای نامحدود مربوط میشود.
از آنرو قبله رویت هدی للعالمین آمد
که حق را مظهر کلی و گنج سر اسمایی
هوش مصنوعی: به همین دلیل، چهرهی تو نشاندهندهی هدایت برای همه انسانها است، زیرا حق به عنوان نمایانگر کلیت و گنجینهی اسمهای پروردگار ظهور یافته است.
تو آن یوسف لقا ماهی که در مصر الوهیت
عزیز حقی و حق را هم اسم و هم مسمایی
هوش مصنوعی: تو همان یوسف زیبای محبت هستی که در سرزمین الهی به مقام والایی رسیدهای و حقیقت و حق را به یک نام و یک مفهوم توصیف کردهای.
ملک شد عاشق رویت از آنرو می کند سجده
چه حسن است این تعالی الله بدین خوبی و زیبایی
هوش مصنوعی: فرشتهها به خاطر زیبایی روی تو عاشق شدهاند و به همین دلیل، به سجده میافتند. چه زیبایی و شکوهی است که خداوند به این حد زیبا و خوشصورت خلق کرده است.
تو آن خورشید تابانی که در دنیی و در عقبی
به رخسار آفت جانها به زلف آرام دلهایی
هوش مصنوعی: تو مانند خورشید درخشان هستی که در این دنیا و در عالم آخرت، بر چهره جانها میتابی و به آرامش دلها میافزایی.
به حسن و صورت و معنی تویی آن واحد مطلق
که چون ذات الوهیت بخوبی فرد و یکتایی
هوش مصنوعی: تو به زیبایی و صفات نیکو، همان یکی هستی که مانند ذات خداوند، در کمال و یگانگی بینظیر و منحصر به فردی.
ندید از اول فطرت جهان تا آخر خلقت
چو رویت صورتی زانرو که بی مانند و همتایی
هوش مصنوعی: از آغاز خلقت تا پایان دنیا، هیچ چیز به زیبایی و بینظیری چهره تو دیده نشده است. تو همتا و مشابهی نداری و هیچ موجودی مانند تو نیست.
ز اشیا چون جدا دانم تو را ای عین اشیا؟ چون
محیطی بر همه اشیا و عین جمله اشیایی
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم تو را از اشیا جدا بدانم، ای حقیقت همه چیز؟ تو همواره بر همه اشیا حاکم هستی و خود همه اشیاء را در بر گرفتهای.
وجود هرچه می بینم تویی در ظاهر و باطن
چه عالی گوهری یارب! چه بی اندازه دریایی
هوش مصنوعی: هر چیزی که میبینم، چه در ظاهر و چه در عمق وجودش، تویی. چقدر باارزش هستی! چه عمق بیپایانی داری!
تویی آن عالم وحدت که هستی منشاء کثرت
از آن در جا نمی گنجی که هم در جا و بی جایی
هوش مصنوعی: تو هستی آن دانش و آگاهی که اصل و منبع تنوع و کثرت به شمار میروی. تو در مکانی مشخص نمیگنجی، زیرا هم در مکان خاصی وجود داری و هم فراتر از آن.
نهان چون گویم ای دلبر تو را از دیده، چون اعمی
که در هر ذره می بینم که چون خورشید پیدایی
هوش مصنوعی: ای دلبر، حتی وقتی که از دیدگان دوری، خود را از چشمانم پنهان کردهای، اما من همچون فردی نابینا میبینم که در هر ذرهای از دنیا، نور تو را همچون خورشید مشاهده میکنم.
بیا ای بی نظیر من که خوبان دو عالم را
به حسن خود غنی سازی چو روی خود بیارایی
هوش مصنوعی: بیا ای بینظیر من، که با زیباییات همیشه دلهای خوبان دو جهان را پر از محبت میکنی، هر زمان که چهرهات را زیباتر نشان دهی.
سرای هر دو عالم را لقا بنمای و جنت کن
که رضوان حریر اندام و حور سدره بالایی
هوش مصنوعی: به من نمایش بده که خانه هر دو جهان چگونه است و جنتی بساز که در آن رضوان با اندامی از حریر و حورهایی که درختان بلند را دارند، حضور داشته باشند.
نسیمی نفحه عیسی در اشیا می دمد هردم
بیا ای زنده گر مشتاق انفاس مسیحایی
هوش مصنوعی: هر لحظه نسیمِ روحافزایی از عیسی در جهان میوزد. بیا، ای کسی که مشتاق نفسهای پرشکوه و زندهکننده هستی، به این بغل بیا.
