برگردان به زبان ساده
با یار و دوست شیوه عهد و وفا نماند
بر برگ کاه رابطه کهربا نماند
هوش مصنوعی: دوستی و پیمان وفا با یار و دوستان دیگر مانند برگی از کاه است که رابطهاش مانند کهربا پایدار نمیماند.
مردم به هم کنند چو بیگانگان سلوک
در چشم هیچ کس نگه آشنا نماند
هوش مصنوعی: وقتی مردم نسبت به یکدیگر مانند بیگانگان رفتار کنند، دیگر هیچ کس نخواهند توانست به چشمان یکدیگر نگاه کند و آشنایی حفظ شود.
مرغان در آشیانه خورند استخوان خویش
امروز روزیی ز برای هما نماند
هوش مصنوعی: پرندگان در لانههای خود استخوانهای خود را میخورند؛ امروز روزی برای آنها وجود ندارد که در انتظار همنوعان باشند.
بستند اهل جاه در خانهای خود
در کوچه های شهر صدای گدا نماند
هوش مصنوعی: مردم ثروتمند و مرفه خانههایشان را بستند و در کوچههای شهر، صدای فقرا و نیازمندان دیگر به گوش نمیرسد.
سنگین دلان شدند ز اهل طمع خلاص
جذبی که بود در دل آهن ربا نماند
هوش مصنوعی: دلهای سنگین و غمگین از افرادی که به دنبال سود و طمع بودند، رها شدند؛ زیرا جذبهای که مانند آهنربا در دلها بود، دیگر وجود ندارد.
نشکفته غنچه ها به گلستان خزان شدند
دل گرمی که بود به باد صبا نماند
هوش مصنوعی: غنچههای تازه رشد نکرده در فصل پاییز پژمرده و خراب شدند و آن امید و دلگرمی که وجود داشت، با وزش باد صبا از بین رفت.
کردند جا بدیده مردم غبارها
در چشم هیچ کس اثر از توتیا نماند
هوش مصنوعی: غبارها در چشمان مردم باعث شدند که هیچکس نتواند به خوبی توتیا را ببیند و اثر آن را در نگاهها حس کند.
در خیرگاه حاتم طی نیست پشه یی
بر باد رفت و هیچ کسی را بجا نماند
هوش مصنوعی: در جایی که نیکی و سخاوت حاتم طایی وجود دارد، حتی پشهای هم بر باد رفته است و هیچ چیزی باقی نمانده است.
مطرب ز پا فتاد و به آخر رسید بزم
آهنگ ها دگر شد و در نی نوا نماند
هوش مصنوعی: موسیقیدان از پا افتاد و جشن به پایان رسید، آهنگها تغییر کردند و صدای نی دیگر به گوش نرسید.
رنگین کنند خلق کف از خون یکدگر
امروز اعتبار به رنگ حنا نماند
هوش مصنوعی: امروز انسانها با رنگ خون یکدیگر، زیباییهای ظاهری را میسازند، اما اعتبار و ارزش واقعی به شکل حنا باقی نمیماند.
از شمع انجمن دل پروانه سرد شد
از بس که اعتبار به عهد و وفا نماند
هوش مصنوعی: دل پروانه به خاطر اینکه دیگر به عهد و وفا اعتباری نمانده، از نور شمع جمع سرد و بیروح شده است.
این بار سیدا به خدا تکیه می کنم
در روزگار بس که مرا متکا نماند
هوش مصنوعی: این بار به خدا اعتماد میکنم، زیرا در این روزگار دیگر حمایتی برایم باقی نمانده است.