برگردان به زبان ساده
گفت پیغامبر که معراج مرا
نیست بر معراج یونس اجتبا
هوش مصنوعی: پیامبر فرمود که سفر آسمانی من مانند سفر یونس نیست که او به انتخاب و خواست خدا به معراج رفت.
آن من بر چرخ و آن او نشیب
زانک قرب حق برونست از حسیب
هوش مصنوعی: من در گردش زمان و دنیا هستم و وجود او در سرزمین پایین؛ زیرا نزدیک بودن به حقیقت و معنای الهی فراتر از مرزهای دنیوی و مادی است.
قرب نه بالا نه پستی رفتنست
قرب حق از حبس هستی رستنست
هوش مصنوعی: نزدیکی به خدا نه در ارتفاع و بلندی است و نه در پایین بودن، بلکه رسیدن به او به معنای رهایی از قید و بندهای وجود و هستی است.
نیست را چه جای بالا است و زیر
نیست را نه زود و نه دورست و دیر
هوش مصنوعی: هیچ چیزی وجود ندارد که بتواند بالاتر یا پایینتر از آن قرار بگیرد. همچنین هیچ زمان و مکانی نمیتواند آن را به سرعت یا با تأخیر نشان دهد.
کارگاه و گنج حق در نیستیست
غرهٔ هستی چه دانی نیست چیست
هوش مصنوعی: در دنیای مادی و ظاهری، چیزهای واقعی و باارزشی وجود ندارند، و در واقع حقیقت و ارزش در عدم و عدم وجود نهفته است. تو که در جستجوی زندگی و هستی هستی، نمیدانی که حقیقت عدم چیست و چه معنیای دارد.
حاصل این اشکست ایشان ای کیا
مینماند هیچ با اشکست ما
هوش مصنوعی: به خاطر این اشک و گریههای این افراد، ای کیا، چیزی از آنها باقی نمیماند، در حالی که با اشکهای ما، هیچ چیز از بین نمیرود.
آنچنان شادند در ذل و تلف
همچو ما در وقت اقبال و شرف
هوش مصنوعی: آنها به قدری از نظر ذلت و فساد خوشحال هستند که ما در زمان خوشبختی و افتخار احساس نمیکنیم.
برگ بیبرگی همه اقطاع اوست
فقر و خواریش افتخارست و علوست
هوش مصنوعی: تمامی بخشهای وجود او، مانند برگهای درختی بیبرگ است. فقر و ذلت او برایش افتخار و عزت به حساب میآید.
آن یکی گفت ار چنانست آن ندید
چون بخندید او که ما را بسته دید
هوش مصنوعی: یکی از آنها گفت اگر چنین باشد، او هرگز چنین چیزی را ندیده است. چون آن کسی که ما را در بند دیده، نمیتواند بخندد.
چونک او مبدل شدست و شادیش
نیست زین زندان و زین آزادیش
هوش مصنوعی: چون او تغییر کرده و دیگر شاد نیست، از این حبس و آزادی که دارد راضی نیست.
پس به قهر دشمنان چون شاد شد
چون ازین فتح و ظفر پر باد شد
هوش مصنوعی: پس از پیروزی بر دشمنان، به شادی و سرور آغاز کرد و از این موفقیت بسیار خوشحال و مغرور شد.
شاد شد جانش که بر شیران نر
یافت آسان نصرت و دست و ظفر
هوش مصنوعی: روح او به خوشحالی درآمد که در برابر شیران نر، پیروزی و کامیابی را به راحتی به دست آورد.
پس بدانستیم کو آزاد نیست
جز به دنیا دلخوش و دلشاد نیست
هوش مصنوعی: پس متوجه شدیم که کسی که آزاد نیست، تنها به خوشیهای دنیوی دل بسته و شادابی نمییابد.
ورنه چون خندد که اهل آن جهان
بر بد و نیکاند مشفق مهربان
هوش مصنوعی: اگر اهل آن جهان نسبت به خوبیها و بدیها مهربان و دلسوز هستند، پس چطور ممکن است کسی در این دنیا بخندد و شاداب باشد؟
این بمنگیدند در زیر زبان
آن اسیران با هم اندر بحث آن
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که در زیر زبان اسیران، سؤالات و مباحثی وجود دارد که آنها به طور پنهانی درباره یکدیگر بحث میکنند. این بیان اشاره دارد به همین که در میان افرادی که در شرایط سخت هستند، ارتباطات و گفتگوهای مهمی در حال شکلگیری است.
تا موکل نشنود بر ما جهد
خود سخن در گوش آن سلطان برد
هوش مصنوعی: تا زمانی که نگهبان یا مقام مسئول متوجه نشود، تلاش خود را برای صحبت با آن سلطان در گوش او بکن.
