برگردان به زبان ساده
دلا بنگر این بیمحابا فلک را
که شد تا چه غایت به بیداد مایل
هوش مصنوعی: ای دل، نگاه کن به آسمان پرشور که تا کجا به بیعدالتی گرایش پیدا کرده است.
ز روی زمین گردی انگیخت آسان
که کار زمین و زمان ساخت مشکل
هوش مصنوعی: از روی زمین به سادگی گرد و غباری بلند میشود، اما ساختن کارهای بزرگ در این دنیا و زمانه، سخت و دشوار است.
چنان بست آن سنگ دل دست ما را
که خورشید را رو بینداید از گل
هوش مصنوعی: دلی سنگی و بیاحساس چنان ما را محصور کرده است که حتی خورشید نیز به خاطر آن، از تابیدن در این عالم باز میماند.
اجل شد دلیر این چنین هم که ریزد
به کام مسیح زمان زهر قاتل
هوش مصنوعی: سرانجام، مرگ شجاعان به گونهای است که وقتی زمان به پایان میرسد، زهر کینهتوزان به کام نجاتدهندگان میریزد.
انیس سلاطین جلیس خواقین
سپهر معارف جهان فضائل
هوش مصنوعی: دوست و همراه پادشاهان، همنشین و همسفر علم و دانش در جهان فضائل و خوبیها است.
سمی نبی نور دین ماه ملت
محمد ملک ذات قدسی خصائل
هوش مصنوعی: پیامبر الهی، نور دین و ماه روشنای ملت محمد است که ویژگیهای مقدس و پرفضیلت را به همراه دارد.
حکیمی که سد متین علاجش
میان حیات او اجل بود حایل
هوش مصنوعی: حکیمی که در زندگیاش برای درمان مشکلاتش به یک مانع قوی برمیخورد، در واقع مرگ است که بین او و زندگیاش فاصله میاندازد.
مسیحا دمی کز دمش روح رفته
شدی باز در پیکر مرغ بسمل
هوش مصنوعی: وقتی که مسیحا نفسی میکشد، روحی که رفته بود به زندگی در میآید و دوباره در بدن مرغی که زخمی شده است، جان میگیرد.
افاضل پناهی که در سایهٔ او
شدی کمترین ذرهٔ خورشید کامل
هوش مصنوعی: در اینجا به شخصی اشاره شده که در سایه حمایت فردی برجسته و دانشمند قرار گرفته است. این شخص با وجود اینکه به نظر میرسد کوچک و ناچیز است، اما در حقیقت نمایانگر نور و درخشش دانش و صفات عالی آن فرد بزرگ است. به نوعی میتوان گفت که در زیر سایه این استثنایی، او نیز بخشی از همان نور و فضیلت را تجربه کرده و به آن مرتبط شده است.
چو شهباز مرغ بلند آشیانش
ز همت فکند از جهان بر جنان ظل
هوش مصنوعی: شهباز که پرندهای بلندپرواز است، با اراده و تلاش خود از دنیای مادی جدا میشود و به بهشت و آرامش میرسد.
نمودند از بهر تاریخ فوتش
به دیباچهٔ خاطر و صفحهٔ دل
هوش مصنوعی: به خاطر یادآوری وفات او، آن را در مقدمهٔ یادها و در صفحهٔ دل ثبت کردند.
حکیمان رقم سرور اهل حکمت
افاضل پناهان پناه افاضل
هوش مصنوعی: اهل دانش و حکمت، از سروری درخشان بهرهمند هستند و در زندگی خود به نیکی و پناهگاهی مطمئن دست مییابند.