برگردان به زبان ساده
به گه کودکی مرا استاد
داد پندی که مانده است به یاد
هوش مصنوعی: در دوران کودکی، معلمی به من نصیحتی کرد که هنوز در یادم مانده است.
گفت چون بر تو کار گردد سخت
از جفای سپهر سست نهاد
هوش مصنوعی: زمانی که کارها بر تو دشوار شود و از ناحق زمانه آسیب ببینی، بدان که نباید تکیهگاه تو به آنچه که به نظر سست میرسد، باشد.
عرض حاجت برِ کریمی کُن
تا زقید غمت کند آزاد
هوش مصنوعی: نیاز خود را با فردی بزرگوار در میان بگذار تا رهایی از غم و اندوه را برایت به ارمغان آورد.
به تمامی عمر من یک بار
کار بستم نصیحت استاد
هوش مصنوعی: در تمام عمرم یک بار از نصیحت استاد استفاده کردم.
عرضه کردن نیازمندی خویش
در بر شهریار باذل راد
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم درخواست و بیان نیازها و خواستهها در مقابل یک شخص بزرگمنش و سخاوتمند اشاره دارد. در واقع، شاعر به اهمیت ابراز نیازها و استفاده از امکانات یک فرد کریم و بخشنده میپردازد.
سایه ی حق مظفرالدّین شاه
آفتاب ملوک پاک نژاد
هوش مصنوعی: سایهای از خداوند بر سر مظفرالدین شاه که همانند آفتابی درخشان برای پادشاهان نیک نژاد است.
دادخواهی که دست معدلتش
از بلند آسمان ستاند داد
هوش مصنوعی: کسی که در پی حقخواهی است، همچون کسی است که برابری و عدالت را از آسمان بلند میگیرد و خواستار آن است.
تاجداری که مادر ایام
نه چه او زاده و نخواهد زاد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که کسی که متولد شده و به مقام و موقعیت بالایی رسیده، اصلیتی ندارد که او را به این مقام برساند، و به عبارت دیگر، نمیتوان به گذشتهاش اتکا کرد یا انتظار داشت که او دوباره به همان وضعیت بازگردد.
شاه در بندگی آل الله
بود چون ثابت و قوی بنیاد
هوش مصنوعی: پادشاه در خدمت به خانواده پیامبر (آل الله) است، همانطور که کوهی محکم و استوار میباشد.
دید غیر از مدیح احمد و آل
فنّ دیگر رهی ندارد یاد
هوش مصنوعی: جز ستایش احمد و خاندانش، هیچ یاد و خاطرهای به خاطر نمیماند.
صلتی جاودانه بخشیدم
ایزدش ملک جاودان بخشاد
هوش مصنوعی: من به پروردگارم نماز دائمی هدیه کردم و او نیز دارایی همیشگی به من عطا کرد.
در دو سال و سه ماه با صد رنج
به صدور برات گشتم شاد
هوش مصنوعی: در مدت دو سال و سه ماه با سختی و تلاش بسیار، بالاخره موفق به دریافت مجوز شدم و این برایم بسیار خوشحالکننده بود.
بردمش در بر معین الملک
تا دهد وجه نقدم از ره داد
هوش مصنوعی: من او را به خانه معین الملک بردم تا مقداری از حق خود را از طریق درست و عادلانه بگیرد.
او حوالت به خان موسایی
داد و میقاتش اربعین به نهاد
هوش مصنوعی: او نامهای به خان موسایی فرستاد و موعد ملاقاتش چهل روز آینده مشخص شد.
لیک عاید نگشت دیناری
گرچه از وعده روز شد هشتاد
هوش مصنوعی: اما نتوانستم حتی یک دینار به دست آورم، هرچند که امروز روز وعدهام بود و هشتاد روز گذشته است.
دوستانم به طنز می گویند
جیره ات را به یخ حوالت داد
هوش مصنوعی: دوستانم به شوخی میگویند که سهم تو را به یخ سپردهاند.
من به فکر وصول وجه برات
که فلک دست انتقام گشاد
هوش مصنوعی: من در تلاشم تا به پول برات دست پیدا کنم، چون آسمان قصد انتقام از من را دارد.
بیدقی راند شاه پیل افکن
باخته رخ وزیر ز اسب افتاد
هوش مصنوعی: پادشاهی در بازی شطرنج، مهرهای را به حرکت درآورد و وزیر که در این بازی شکست خورده بود، از اسب پایین افتاد.
گشت طی نوبت معین الملک
آسمان برد عهد او از یاد
هوش مصنوعی: زمان مشخصی که بر افلاک حکم فرماست، به سر آمده و عهد و پیمان او به فراموشی سپرده شده است.
دال گو باش قافیه کردم
بعد عزلش برات استر داد
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که فردی پس از اینکه کارهای خود را به پایان رسانده، حالا به دنبال یک وسیله نقلیه (استر) است تا از آن استفاده کند و به نوعی در انتظار یک بهانه یا دلیل برای کارهایش است. این نشاندهندهی موقعیتی است که شخص تلاش کرده تا کارهایش را به سرانجام برساند و اکنون در پی آن است که به نوعی از این موقعیت بهرهبرداری کند یا به آن ادامه دهد.
لاجرم بر کشیده با شنجرف
خط بطلان برات را پس داد
هوش مصنوعی: بنابراین، او با سر و صدای زیاد، به طور قاطعانه یارایی را که به او داده شده بود، رد کرد.
زین تطاول غریق در شطرنج
گشته ام با خرابی بغداد
هوش مصنوعی: به خاطر بلندپروازیها و مشکلاتی که پیش آمده، حالا به مانندی غریق در بازی شطرنج شدهام و در نتیجه خرابکاریهای بغداد به شدت درگیر و پریشان هستم.
چشم دارم که دست همت شاه
زین گرفتاریم نجات دهاد
هوش مصنوعی: من چشم به راه هستم تا دستان قدرتمند شاه مرا از این گرفتاری نجات دهد.
هم به ایصال وجه پار و کنون
هم به تبدیل بعد حکم کناد
هوش مصنوعی: اینجا به این اشاره میشود که حالا هم به وسیلهی انتقال یا ارسال وجه، و هم از طریق تغییر و تبدیل، باید تصمیمگیری شود.
تا بود نام از برات و محیط
می شود از وصول زر دلشاد
هوش مصنوعی: تا زمانی که نام تو در دسترس باشد و محیطی به وجود آید، رسیدن به طلا و ثروت باعث شادی دل خواهد شد.
ثبت در دفتر دوام و خلود
تا ابد عهد شاه عادل باد
هوش مصنوعی: در دفتر بقا و جاودانگی، همیشه یاد و نام پادشاهی عادل ثبت شود.