برگردان به زبان ساده
گفتم چه دیدم آن رخ و آن زلف تابدار:
«آمنت بالذی خلق اللیل و النهار»
هوش مصنوعی: گفتم چه زیباییای در آن چهره و آن موهای تابدار دیدم: «به آنچه شب و روز را آفریده، ایمان آوردم».
از طور کوی دوست سنا برق روی دوست
آمد چنان به جلوه که «آنست منه نار»
هوش مصنوعی: از کوه دوست، صدای زیبای دوست به گوش رسید و چنان درخشان بود که گویی آتش نمیتواند به آن عظمت باشد.
هر دیده ای چه شمع دل افروز اشک ریز
هر سینه ای ز داغ جهانسوز لاله زار
هوش مصنوعی: هر چشمی به مانند شمعی است که با اشک خود روشنایی میبخشد و هر دلی به خاطر درد و غمهایی که دارد، مانند لالهای در دشتِ آتشین است.
از عاشقان نوای «انا الحق» بر آسمان
می زد علم اگر که نمی بود بیم دار
هوش مصنوعی: عاشقانی که به صدای «من حق هستم» دست یافتهاند، اگر ترسی نداشتند، پرچم خود را بر آسمان بلند میکردند.
با قبۀ جلال وی این نه رواق را
در دیدۀ کمال چه قدر است و اعتبار
هوش مصنوعی: با زیبایی و عظمت او، این عمارت و زیباییهایش در چشمان کمال و perfection چه قدر ارزش و اعتبار دارد.
تا خم شد آسمان که شود حلقۀ درش
از مهر و مه نهاد به سر تاج افتخار
هوش مصنوعی: هنگامی که آسمان خم شد، به گونهای که نشان مهر و ماه بر سر تاج افتخار قرار گرفت.
یک تار از دو طرۀ او را بباد داد
باد صبا و روز مرا تیره کرد و تار
هوش مصنوعی: باد صبا یکی از تارهای موهای او را به خود گرفت و روز من را تیره و ناامید کرد.
با چین او کسی نبرد نام ملک چین
تاری از او قلم زده بر خطۀ تتار
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و جاذبه چین اشاره میکند و میگوید که هیچکس نمیتواند با زیبایی آن مقابله کند. او بیان میکند که نام و آوازه چین به قدری درخشان است که حتی قلم زدن بر تاریخ تاتارها نیز تحت تأثیر آن قرار گرفته است. به عبارت دیگر، اشاره به تأثیر عمیق فرهنگ و زیبایی چین بر دیگر سرزمینها و ملل دارد.
بالا بلند او گذری کرد از چمن
آب از دو دیده کرد روان سرو جویبار
هوش مصنوعی: او با قدی بلند از میان چمنزار عبور کرد و اشک از چشمانش مانند جویبار جاری بود.
نخل شکر برش که ز شیرین گرفته تاج
فرهادوار کرده مرا کوه غم ببار
هوش مصنوعی: درخت نخل شکر خود را به نمایش گذاشته، که از شیرینیاش تاجی به سبک فرهاد بر سر دارد، اما من در دامن کوهی از غم غرق شدهام.
زد مفتقر به یاد تو ای دوست این رقم
شاید به روزگار بماند به یادگار
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که من، در فقر و نیاز، به یاد تو، ای دوست، این خط را نوشتهام و شاید این یادگاری در روزگار باقی بماند.
