برگردان به زبان ساده
لوا و عهد خطاب خلیفه بغداد
خدای عزوجل بر ملک خجسته کناد
هوش مصنوعی: این بیت به افتخار و عظمت خلافت بغداد اشاره دارد و از خدای بزرگ درخواست میکند که حکومت را به خوبی و خوشی و برکت آباد نماید.
ابوالملوک ملک ارسلان بن مسعود
که تخت و ملک و فلک مثل او ندارد یاد
هوش مصنوعی: ابوالملوک ملک ارسلان بن مسعود، پادشاهی است که همچون او نه تاج و تخت و نه سلطنتی در آسمانها وجود دارد.
جهان ستانی شاهنشهی جهانگیری
که کرد کار جهان را به داد و دین آباد
هوش مصنوعی: در این عالم، پادشاهی وجود دارد که نظر به مدیریت و فرمانرواییاش، کارها را بر اساس عدالت و دین به سامان میرساند و همگان را در صلح و آرامش نگه میدارد.
عزیز ملکش تلقین عدل یافت همه
که گشت همت عالیش ملک را بنیاد
هوش مصنوعی: فرمانروای عزیز، با ترویج عدالت، به همه ثابت کرد که وقتی همت بلند داشته باشد، میتواند اساس پادشاهیاش را بنا کند.
خدایگانا شاها ز عدل و جود تو هست
به ماه دی همه گیتی چو باغ در خرداد
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، ای شاه، به خاطر عدالت و سخاوت تو، در ماه دی همه جهان مانند باغی در ماه خرداد به نظر میرسد.
جهان به فر جمال تو روضه رضوان
زمین ز شادی ملک تو خانه نوشاد
هوش مصنوعی: جهان به زیابی و زیبایی تو مانند باغ بهشتی است و زمین به خاطر خوشحالی تو سرشار از شادی و سرزندگی است.
به یاد کین تو از آب روشن آتش خاست
به یاد مهر تو از خاک تیره گوهر زاد
هوش مصنوعی: به خاطر کینهات، آتش از آب زلال برافروخته شد و به یاد محبتت، جواهر از خاک تاریک به وجود آمد.
ز ملک جستن شد کند خصم را دندان
چو دید تیزی بازار خنجر و پولاد
هوش مصنوعی: وقتی خصم متوجه تیزی خنجر و تبر در بازار شد، از سرزمین خود فرار کرد و دندانهایش را از ترس نشان داد.
سپاه حق را چون دولت تو تعبیه کرد
کمین گشاد ز هر جانبی طلیعه داد
هوش مصنوعی: ارتش حق را مانند دولت تو آماده کرده و در هر سو کمین گذاشته است تا با قدرت و آمادگی به میدان بیاید.
بخاستند یلان سپاه تو هر یک
چو طوس و نوذر و گرگین و بیژن و میلاد
هوش مصنوعی: ردیفهای شجاعان و دلاوران نیروی تو هر یک مانند تواناهای نامی چون طوس، نوذر، گرگین، بیژن و میلاد درنگهایی داشته و انتظار در میدان نبرد دارند.
چه پیکر آمد رخش درخش پیکر تو
که کوه باد مسیرست و باد کوه نهاد
هوش مصنوعی: چقدر زیبا و دلربا هستی که حضور تو مانند کوهی است که در برابر وزش باد ایستاده و درخشندگیات مانند آسمان است.
ز سهم و هیبت آن کاو نشستن اندر زین
فسرد آذر برزین و آذر خرداد
هوش مصنوعی: به خاطر شخصیت و قدرت کسی که بر روی اسب نشسته است، آتش سوزان برزین و خرداد به تضعیف آمده است.
چو او بخواهد جستن نجست یارد برق
چو او بخواهد رفتن نرفت یارد باد
هوش مصنوعی: هرگاه او بخواهد، هیچ چیزی نمیتواند مانعش شود؛ اگر بخواهد مانند برق سریع میجهد و اگر بخواهد، همچون باد حرکت میکند.
همیشه تیغ تو یاری گرست نصرت را
که هست نصرت با تیغ تیز تو همزاد
هوش مصنوعی: همیشه تیغ تو به کمک نفرات در میدان نبرد میآید و نصرت و پیروزی همیشه با تیغ تیز تو همراه است.
تو تا معونت و یاری ملک و دین کردی
بلند گشت و قوی دین و ملک را بنیاد
هوش مصنوعی: تو وقتی که به کمک و حمایت از دین و ملک پرداختی، اساس و پایههای دین و حکومت قویتر و مستحکمتر شد.
برآمدش ز کمال تو بر ثریا سر
چو کوه خارش اندر ثری فروشد لاد
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف فردی میپردازد که به خاطر ویژگیهای برجستهاش، در جمع دیگران درخشیده و به اوج رسیده است. این شخص به مانند کوهی است که در میان دستاوردها و موفقیتهایش، خُسخرسها و موانع را در کنار خود دارد و با وجود چالشها، همچنان بر قله میدرخشد.
تویی ز گوهر محمود و گوهر داود
کدام شاه نسب دارد از چنین دو نژاد
هوش مصنوعی: تو از نسل محمود و داود هستی، کدام پادشاهی به چنین نژاد بزرگی میتواند نسبت داشته باشد؟
چو شاه عادل و رای تو در جهان ماند
همیشه تا به ابد ملک شاه عادل و راد
هوش مصنوعی: تا زمانی که تصمیم و تدبیر تو در دنیا برقرار بماند، سلطنت و حکومت آن پادشاه عادل و بزرگوار نیز تا ابد به جا خواهد ماند.
بزرگ جشن است امروز ملک را ملکا
که شادمان است ای شاه بنده و آزاد
هوش مصنوعی: امروز جشن بزرگی در کشور برپاست، زیرا شاه و مردم در خوشحالی و شادی به سر میبرند، چه بنده و چه آزاد.
بدین همایون سور و بدین مبارک جشن
تو شاد و خلق جهان شاد و دین و دولت شاد
هوش مصنوعی: در این جشن بزرگ و باشکوه، تو شاد باشی و همه مردم دنیا نیز خوشحال باشند و در کنار این شادی، دین و حکومت نیز پررنگ و سعادتمند باشند.
شگفت نیست ازین سور و جشن خرم و خوش
ز چوب ها گل روید ز سنگ ها شمشاد
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد که از چوبها گل به وجود آید و از سنگها شمشاد روییده شود؛ این نشاندهندهی شگفتیها و جشنهای شاداب و خوش در زندگی است.
خلیفه بی حد و مر هدیه ها فرستادت
که هیچ کس را زان نوع هدیه نفرستاد
هوش مصنوعی: خلیفه بیحد و مرز، هدایا و تحفههایی برای تو فرستاده است که هیچکس تاکنون چنین هدیههایی نفرستاده است.
سپهر چون به تو این هدیه ها مزین شد
میان به خدمت بست و زبان به مدح گشاد
هوش مصنوعی: آسمان هنگامی که به تو این هدایای زیبا آراسته شد، با افتخار به خدمت تو آمد و زبانش به ستایش تو باز شد.
رسول عالم و عادل چو بوسه کرد زمین
شرف گرفت چو پی بر بساط ملک نهاد
هوش مصنوعی: وقتی پیامبر و پیشوای عادل با لبان خود زمین را بوسید، جایگاه و منزلت زمین بالا رفت، زیرا او قدم بر روی تخت سلطنت نهاد.
به فخر سر به فلک برکشید و شادی کرد
که آن هدایا بر دست او قبول افتاد
هوش مصنوعی: به خاطر افتخار، سرش را به آسمان بلند کرد و خوشحالی کرد که آن هدایا به دست او پذیرفته شده است.
چه گفت، گفت خلیفه چنان دعا کردت
که شاه عادل در ملک جاودانه زیاد
هوش مصنوعی: خلیفه اینگونه دعا کرد که شاه عادل در سرزمین جاودانه، از محبوبیت و برکت بیشتری برخوردار شود.
بدیع نیست گرت خلق تهنیت گویند
که دولت تو رسیده است خلق را فریاد
هوش مصنوعی: اگر مردم به تو تبریک میگویند که به موفقیت و مقام بالا دست یافتهای، این امر تازه و شگفتآور نیست. مردم در این مواقع دست به شادی و فریاد میزنند.
همه فریشتگان تهنیت کنند تو را
همی به عهد و لوای خلیفه بغداد
هوش مصنوعی: تمامی فرشتگان به تو تبریک میگویند به خاطر پیمانی که با خلافت بغداد بستهای.
ز ملک تو به جهان دین و داد باقی شد
خجسته ملکست این ملک تو که باقی باد
هوش مصنوعی: از سرزمین تو، دین و عدل در جهان باقی ماند؛ خوشا به حال این سرزمین تو که همیشه پایدار باشد.
تو شکر ایزد گفتی و خلق شکر تو گفت
تو داد گیتی دادی ز چرخ داد تو داد
هوش مصنوعی: تو در حقیقت به قدری شکرگزار و سپاسگزار ایزد هستی که مردم هم درباره تو همین را میگویند. تو با برکتهایی که از آسمان و روزگار به دیگران دادهای، زندگی و جهان را اینگونه گسترش دادهای.
همیشه تا به سمرهای عشق یاد کنند
حدیث قصه شیرین و خسرو و فرهاد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که عشق همیشه در یادها باقی میماند و داستانهای شیرین مانند داستانهای شیرین و خسرو و فرهاد به خاطر سپرده میشوند. عشق و محبت واقعی همیشه به یاد میآید و قصههای آن نسل به نسل منتقل میشود.
نشاط را همه در مجلس تو باد مقام
ملوک را همه بر درگه تو باد ملاذ
هوش مصنوعی: همه شادی و سرور در کنار تو باشد و مقام و مرتبتی که مختص پادشاهان است، تنها در درگاه تو وجود داشته باشد.
به حل و عقد و بد و نیک عزم جزم تو را
چو کوه باد ثبات و چو باد باد نفاذ
هوش مصنوعی: در اینجا به اراده و تصمیم قوی تو اشاره شده است که مانند کوهی ثابت و استوار است و همچنین قدرت و نفوذ تو مانند بادی است که به راحتی میتواند از موانع عبور کند.
