برگردان به زبان ساده
سزد که باش شاها ز ملک خرم و شاد
که ملک تو در شادی و خرمی بگشاد
هوش مصنوعی: خوب است ای شاه که ملک تو همیشه شاد و خوشحال باشد، چراکه شادی و خوشحالی در سرزمین تو گسترش یافته است.
خدای دادت ملک و خدای عزوجل
نگاه دارد ملک تو همچنان که بداد
هوش مصنوعی: خدای تو به تو حکومتی داده و خداوند بلندمرتبه، آن حکومت را همچنان نگه میدارد که به تو عطا کرده است.
خدای بود معین ساعت گرفتن تو
تو را نیاید حاجت به خنجر پولاد
هوش مصنوعی: خداوند، زمان مناسب را برای تو مشخص کرده است، بنابراین نیازی به تکیه بر قدرت و زور نیست.
سپاه بی حد بود و سلاح بی مر بود
ولیک قاعده ملک تو خدای نهاد
هوش مصنوعی: ارتشی بیشمار و سلاحهایی بسیار کارآمد وجود داشت، اما قانون و قاعدهی سلطنت تو از جانب خداوند پایهگذاری شده است.
خدای قاعده ملک تو نهاد چنان
که هر زمان ز جهان دولتیش خواهد زاد
هوش مصنوعی: خداوند سرنوشت و حاکمیت تو را به گونهای تنظیم کرده که در هر زمان آنگونه که بخواهد، قدرت و سلطنتی تازه به تو عطا میکند.
نه بی اردات او بر زمین ببارد ابر
نه بی مشیت او بر هوا بجنبد باد
هوش مصنوعی: نه باران بی اراده و خواست او بر زمین میبارد و نه باد بدون مشیت و تقدیر او حرکت میکند.
چنان قوی شد بنیاد ملک تو گویی
ز بیخ ملک تو رسته است کوه را بنیاد
هوش مصنوعی: بنیاد کشور تو به قدری محکم و استوار شده است که گویی کوهها ریشه در خاک تو دارند و از این سرزمین برخاستهاند.
کدام دولت پیدا شد از کواکب سعد
که آن سپهر بر تو به هدیه نفرستاد
هوش مصنوعی: کدام نعمت و خوشبختی وجود دارد که از ستارگان نیکو مقدر شده باشد و آن آسمان برای تو به عنوان هدیه نفرستاده باشد؟
همیشه تیغ تو بی نصرت و ظفر نبود
که هست تیغ تو با نصرت و ظفر همزاد
هوش مصنوعی: تیغ تو همیشه بدون پیروزی و کمک نبوده است، چرا که همواره پیروزی و موفقیت همراه تیغ تو بودهاند.
خجسته روزا کاندر نبرد سطوت تو
به آب تیغ بیفروخت آذر خرداد
هوش مصنوعی: روزهای خوشی که در نبرد، قدرت تو به قدری بود که آتش را با آب تیغ میسوزاند.
چو ابر نصرت بارید چرخ فصل خزان
بهار گشت ز ملک تو در تکین آباد
هوش مصنوعی: زمانی که ابر رحمت بارید، آسمان در فصل پاییز بهاری شد و سرزمین تو به مکان آباد و سرسبز تبدیل گشت.
ز تیغ تیز تو فریاد کرد دشمن تو
ولیک آنجا سودی نداشت آن فریاد
هوش مصنوعی: دشمن تو از درد تیغ تیز تو ناله کرد، اما آن ناله در آنجا سودی نداشت.
عروس ملک بیاراست گوش و گردن و بر
نخواست از ملکان جز تو شاه را داماد
هوش مصنوعی: عروس ملک با دقت و زیبایی، گوش و گردن خود را تزئین کرده است و از تمام پادشاهان فقط تو، ای شاه، برای او داماد مناسبی هستی.
بنای ملک تو چون بر کشید سر به فلک
بنای عمر عدوی تو بر زمین افتاد
هوش مصنوعی: وقتی که کشور تو به اوج رسید و در آسمان قرار گرفت، عمر دشمنانت به زمین سقوط کرد.
می نشاط زمانه به یاد ملک تو خورد
از آن که ملکی چون ملک تو ندارد یاد
هوش مصنوعی: خوشی و شادابی دنیا به خاطر یاد توست، زیرا هیچ کس مانند تو یادآور نمیشود.
تو طبع و دل را هم شاد و تازه در به می
که خسروی به تو تازه ست و مملکت به تو شاد
هوش مصنوعی: روح و دل خود را شاد و سرزنده نگهدار، زیرا بادهای که مینوشی، مانند سلطانی تازه و شاداب است که سرزمین وجود تو را شاد میکند.
به عدل و رادی ماند به جای ملک جهان
بلی و چون تو ندیده ست شاه عادل و راد
هوش مصنوعی: به انصاف و درستکاری، مانند ملکهای که بر دنیا حکومت میکند، چرا که تا به حال شاهی عادل و درستکار همچون تو دیده نشده است.
ز هر سویی سپهی بس گران فرستادی
که ملک و دین ز سپه باشد ایمن و آباد
هوش مصنوعی: از هر طرف لشکری بزرگ و قدرتمند فرستادی تا ملک و دین را امن و آباد نگه دارند.
تو داد گیتی دادی و لشکر تو کنون
جهان بگیرد کاندر نبرد بدهد داد
هوش مصنوعی: تو بر جهان سلطه داری و لشکرت هم اکنون بر جهان تسلط پیدا میکند، زیرا در جنگ، حق را میستاند.
رسد ز هر سپهی هر دو هفته فتحی
که تهنیت کند آن را خلیفه بغداد
هوش مصنوعی: هر دو هفته یک بار، پیروزیهایی به دست میآید که خلیفه بغداد آن را تبریک میگوید.
بزرگ شاها رامش گزین و شادی کن
بخواه جام می از دست آن بت نوشاد
هوش مصنوعی: شاه بزرگ را شاد کن و از او خوشنودی بخواه، جام می را از دست آن معشوق زیبا طلب کن.
میان خلق سرافراز و تازه کرد مرا
مکارم تو چو سرو و چو سوسن آزاد
هوش مصنوعی: در میان مردم با عزت و با طراوت، ویژگیهای بزرگ و نیکوی تو مرا نیز تازه و با ارزش کرده است، مانند سرو که ایستاده و بلند است و مانند سوسن که آزاد و زیبا مینماید.
مرا به مدحی شاها ولایتی دادی
کدام شاهی هرگز به مادحی این داد
هوش مصنوعی: به من لطف کردی و برای مدح و ستایش تو، مقامی به من عطا کردی که هیچ شاهی هرگز به کسی در مدح و ستایش خودش نداده است.
به بارگاه تو کان هست و باد مرکز ملک
محل و رتبت من پای بر سپهر نهاد
هوش مصنوعی: در محضر تو، جایی که قدرت و سلطنت در آن است، مقام و جایگاه من بر آسمانها فرود آمده است.
مرا همی به ثنای تو زنده ماند تن
که تا زید تن من بی ثنای تو مزیاد
هوش مصنوعی: تن من تنها به خاطر ستایش تو زنده است، زیرا وجود من بدون مدح و ثنای تو ارزشی ندارد و بیشتر از این نمیتواند باقی بماند.
خدایگانا هر عمر و جان که در گیتی است
عزیز و شیرین پیوند عمر و جان تو باد
هوش مصنوعی: ای خداوند بزرگ، هر چیزی که در این دنیا وجود دارد، گرامی و شیرین است. امیدوارم عمر و زندگی تو همیشه با هم پیوند داشته باشند.
به شادکامی در مجلس بهشت آئین
بخواه باده از آن دلیران حورنژاد
هوش مصنوعی: در میانهی جشن و شادی بهشتی، از دلیران حورنژاد بخواه که بادهای بیاورند.
چو سلسبیل می خور که حضرت غزنین
بهشت گشت چون اردیبهشت در مرداد
هوش مصنوعی: از نوشیدنی شیرین و خوشمزه لذت ببر، زیرا مانند آن چیزی که در بهشت برای حضرت غزنین وجود داشت، روح و دل را شاداب میکند. این لذت شبیه به بهاری است که در میانسالی تابستان رخ میدهد.
همیشه بادی بر تخت ملک چون خسرو
مخالف تو گرفتار محنت فرهاد
هوش مصنوعی: همیشه در پادشاهی، مانند خسرو که با مشکلات فرهاد روبرو بود، بر تخت سلطنت بادی وجود دارد که تو را درگیر سختیها میکند.
به دور ماه ز سر تازه گشت سال عرب
خدای بر تو و بر ملک تو خجسته کناد
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به این است که سال جدید عرب که همزمان با ظهور ماه نو است، برای تو و کشور تو خیر و برکت به ارمغان آورد.
