برگردان به زبان ساده
تا شدم از آه دل در عشق او آتش نفس
شد روان از دیده من بحر عمان و ارس
هوش مصنوعی: زمانی که از عشق او دل به آتش آمد، اشک‌های من چون دریایی بزرگ از چشمانم جاری شد.
هر طرف کردم نظر او بود پیدا و نهان
آفتاب روی لاشرقی ندارد پیش و پس
هوش مصنوعی: هر جا نگاه کردم، او را دیدم؛ حتی در مکان‌هایی که به نظر نمی‌رسید. مانند خورشید که در شرق می‌تابد و هیچ زمان درخشش او کم نمی‌شود.
کل شیئی هالک الا وجهه تفسیر چیست
یعنی جز او نیست باقی در دو عالم هیچکس
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که همه چیز در این جهان فانی و زوال‌پذیر است، به جز خداوند که وجودش ماندگار و همیشگی است. بنابراین، هر چیزی که در این دنیا وجود دارد، در نهایت از بین خواهد رفت، اما تنها حقیقتی که پایدار می‌ماند، ذات الهی است. در واقع، این جمله تأکید دارد بر اهمیت و اعتبار وجود خداوند در برابر زوال و عدم دنیوی.
وه چه سراست اینکه در شهر دل ما روز و شب
زلف او دزد آمد و چشم سیه کارش عسس
هوش مصنوعی: چه سرای زیبایی است که در دل ما، روز و شب، زلف او به سرقت می‌آید و نگاه سیاه او مانند یک نگهبان، مراقب است.
کردم از دزد و عسس فریاد پیش خال او
لعل او خندان شد و گفتا منم فریاد رس
هوش مصنوعی: از دزد و نگهبان کمک خواستم، اما او با لبخندی گفت که من خودم هستم که مشکل‌گشا هستم.
همچو مرغ نیم بسمل پر زدم درخاک و خون
گفت خود را بگذران از هر چه مستی بوالهوس
هوش مصنوعی: مانند پرنده‌ای که در حال جان دادن است، در میان خاک و خون پرواز کردم و به خودم گفتم که از هر نوع لذت انگشت‌نما بگذرم و خود را رها کنم.
گفتمش چشمم چو محرم نیست بر روی شما
گرد حلوای لب لعلت چرا پردمگس
هوش مصنوعی: به او گفتم وقتی چشمم اجازه ندارد بر چهره‌ات نگاه کند، چرا همانند مگسی دور گرد حلوای لبت می‌گردم؟
گفت خورشیدم من وکونین ذرات منند
کی کنند از ذره ها خورشید روی خود قبس
هوش مصنوعی: من می‌گویم که من خورشیدم و ذرات دنیا هر کدام مانند ذره‌هایی از من هستند. چگونه می‌توانند از این ذرات، خورشید را پیدا کنند و بر روی آن نور بيفشانند؟
کوهیا سر بر زد از جان تو ماه روی دوست
همچو گل کو سر برآرد فی المثل از خار و خس
هوش مصنوعی: کوهی از دل تو برمی‌خیزد و صورت زیبای دوست مانند گلی است که از میان خار و علف سر بیرون می‌آورد.
