برگردان به زبان ساده
چون به سخن رفت بسی داوری
دور درآمد به نصیحتگری
هوش مصنوعی: زمانی که سخن آغاز شد، بسیاری از نظرها و قضاوتها به میان آمد و نصیحتهایی مطرح شد.
داد نخستش به دعایی پناه
کایزدت از حادثه دارد نگاه!
هوش مصنوعی: نخستین کار تو از خداوند دعا کردن است، زیرا او تو را از حادثهها و مشکلات محافظت میکند و به تو توجه دارد.
ریخت پس آن گاه به مهر تمام
داروی تلخش ز نصیحت به کام
هوش مصنوعی: پس از آنکه عشق و محبت کامل شد، داروی تلخ نصیحت را با رضایت و دلپذیری نوشید.
کای پسر! از مُلک و جوانی مناز
ناز بدو کن که شد او بینیاز
هوش مصنوعی: ای پسر! با من در مورد سلطنت و جوانی خودت نزاع نکن، چون او (خدا) به خودی خود بینیاز است.
خشم بهر جرم میاور به کس
ز آتش سوزنده نگهدار خس
هوش مصنوعی: خشم خود را به خاطر اشتباهات دیگران نشان نده، زیرا آتش خشم میتواند موجب آسیب زیادی شود.
چون به گنه معترف آید کسی
عفو نکوتر ز سیاست بسی
هوش مصنوعی: وقتی کسی به گناهش اعتراف کند، بخشش او بهتر و ارزشمندتر از سیاستهای پیچیده است.
وآن که برآرد به خلافت سری
سر بزنش پیش که گیرد بری
هوش مصنوعی: کسی که به مقام خلافت دست یابد، باید با احتیاط و مهارت به کارهای خود ادامه دهد، زیرا ممکن است با چالشها و خطراتی روبرو شود که بر سرنوشت او تأثیرگذار است.
خرد مبین دشمن بد زهر را
آب ده از زهرهٔ او دهر را
هوش مصنوعی: عقلت را دشمنی نکن که زهر بدی به تو بدهد، بلکه از درد او و رنج زندگی بر خودت تغذیه کن.
خاص کن آن را که خرد هست پیش
راه مده بی خبران را به خویش
هوش مصنوعی: توجه و اهمیت را به افرادی بده که دارای درک و دانش هستند و از راه دادن به افراد نادان خودداری کن.
گر چه دلت هست فراست شناس
گفت کسان نیز همی دار پاس
هوش مصنوعی: اگرچه دل تو دانشمند و آگاه است، اما باید مراقب باشی که دیگران نیز در این زمینه آگاهی دارند.
باشد اگر سوی مهمیت روی
رخصت تدبیر شناسان به جوی
هوش مصنوعی: اگر به سمت محبت و توجه تو روی آورم، اجازه میدهی که تدابیر و راههای مناسب را بیابم؟
گر شودت خصم به تدبیر رام
تیغ نشاید که کشی از نیام
هوش مصنوعی: اگر دشمنی با تدبیر و دوراندیشی به سمت تو بیاید، باید بدان که از نیام، نمیتوانی به راحتی شمشیر خود را درآوری و به او آسیب بزنی.
چشم رعایت ز رعیت مگیر
تابودت ملک عمارت پذیر
هوش مصنوعی: چشمداشت و توجه به خواستههای مردم را فراموش نکن، زیرا که این توجه میتواند موجب آبادانی و دوام کشور تو شود.
عدل بود مایهٔ امن و امان
بیش کن این مایه زمان تا زمان
هوش مصنوعی: عدالت سبب ایجاد امنیت و آرامش است، بنابراین باید این اصل را تقویت کرد تا وضعیت بهتر شود.
دادگری کن که ز تاثیر داد
بس در دولت که توانی گشاد
هوش مصنوعی: دادگری کن زیرا که تأثیر عدالت میتواند به تو کمک کند تا در مسیر موفقیت و پیشرفت گام برداری.
تا به زمانی که تو بادا بسی
نشنود آواز تظلم کسی
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو در دنیا هستی، کسی صدای فریاد و شکایت دیگری را نخواهد شنید.
دولت دنیا که مسلم تراست
جانب دین کوش که آن هم تراست
هوش مصنوعی: دنیا و نعمتهای آن برای توست، اما باید تلاش کنی که دین هم به تو تعلق داشته باشد.
دولت جاوید نبرده ست کس
نام نکو دولت جاوید بس
هوش مصنوعی: هیچکس به قدرت پایدار و جاودانه دست نیافته است، اما نام نیک و خوشایند از آن حکومت جاویدان است.
پیشه نکوئی کن واز بد بترس
از بد کس نی زبد خود بترس
هوش مصنوعی: کار خوب انجام بده و از بدیها بترس؛ چون ترس از بدی دیگران کافی نیست، باید از بدیهای خودت هم بترسی.
ترس خداوند جهان کن به دل
تا ز خداوند نمانی خجل
هوش مصنوعی: در دل خود نسبت به خداوند ترس و احترام قائل شو تا در آینده از او شرمنده نشوی.
کار چنان کن که به هنگام کار
از در یزدان نشوی شرمسار
هوش مصنوعی: کاری انجام بده که وقتی به آن مشغول هستی، از خداوند شرمنده نشوی.
باز طلب صحبت مردان پاک
صحبت آلوده رها کن به خاک
هوش مصنوعی: با دنبال کردن و گفتگو با افراد بانشاط و درستکار، از صحبتهای ناپاک و بیفایده دوری کن و خود را به زمین و واقعیت نزدیکتر کن.
هوش برآن نه که شوی هوشیار
تا که به غفلت نرود روزگار
هوش مصنوعی: تنها با هوش و آگاهی نمیتوان در برابر گذر زمان مقاومت کرد؛ بلکه باید همیشه هوشیار بود تا مبادا روزگار از دست برود.
چون تو خوری بادهٔ کافور بو
پس غم گیتی که خورد ، خود بگو ؟
هوش مصنوعی: وقتی که تو از نوشیدنی خوشبو و دلپذیر لذت میبری، دیگر افسوس و اندوه دنیا چه اهمیتی دارد؟ خودت بگو!
چون همه کس خدمت سلطان کنند
هر چه ز سلطان نگرند آن کنند
هوش مصنوعی: وقتی همه به خدمت سلطان مشغولند، هر چیزی که از سوی او سر بزند، همان را انجام میدهند.
کوشش پوشیده کن اندر شراب
تا نشود رکن شریعت خراب
هوش مصنوعی: تلاش کن که عشق و شوق خود را در نوشیدنی پنهان کنی تا اصول دین و مذهب به هم نخورد و آسیب نبیند.
شاه بدین گونه به فرزند خویش
داد بسی زاد نو از پند خویش
هوش مصنوعی: شاه به فرزندش درسهایی از تجربه و اندیشههای خود را منتقل کرد و او را با آموزههای جدیدی پرورش داد.
