برگردان به زبان ساده
ستمی کز تو کشد مرد، ستم نتوان گفت
نام بیداد تو جز لطف و کرم نتوان گفت
هوش مصنوعی: اگر مردی از جانب تو آسیبی ببیند، نمیتوان نام آن را ظلم دانست و جز محبت و نیکی از تو چیزی نمیتوان گفت.
آرزوی تو ز روی دگران کم نشود
حاجت کعبه به دیدار حرم نتوان گفت
هوش مصنوعی: آرزوهای تو نسبت به دیگران کاهش نمییابد و هیچگاه نمیتوان گفت که نیاز کعبه به دیدار حرم برطرف میشود.
حسن تو خانه برانداز مسلمانانست
ناز هم یارب و زنهار که کم نتوان گفت
هوش مصنوعی: زیبایی تو باعث از هم پاشیدگی مسلمانان است و ناز و کرشمهات، خدایا، مواظب باش که کمتر نمیتوان گفت.
تا چه سرهای عزیزان به درت خاک شده ست
وه که آن خاک قدم خاک قدم نتوان گفت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چه تعداد سرهای گرامی و عزیز در آستان تو به خاک افتادهاند و چه کسی میتواند ارزش و اهمیت آن خاک را بگوید. این مضمون نشاندهندهی ارادت و احترام عمیق به کسانی است که به درگاه محبوب خود آمدهاند و به خاطر عشق و محبت به او، جان خود را فدای ایشان کردهاند.
رشکم آید که برم نام تو پیش دگران
ذکر انصاف تو در پیش تو هم نتوان گفت
هوش مصنوعی: من به شدت حسادت میکنم که دیگران نام تو را بر زبان میآورند، در حالی که به خاطر انصاف و بزرگیت نمیتوانم در حضورت به آن اشارهای کنم.
چون منی باید تا باورش آید غم من
تو که دیوانه و مستی به تو غم نتوان گفت
هوش مصنوعی: برای اینکه او غم من را درک کند، باید خودم را نشان دهم؛ اما تو که در حال جنون و شیدایی هستی، نمیتوانی ناراحتی من را درک کنی.
سخن توبه و آنگه ز جمال خوبان
به که دادند سر زیر علم نتوان گفت
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این موضوع اشاره میکند که در سخن توبه و بازگشت به سوی خوبیها، بهتر است که انسان خود را تسلیم زیباییها کند و در زیر سایه علم و دانش قرار بگیرد، چرا که در این موقعیت نمیتوان به سادگی درباره زیبایی و جذابیتها صحبت کرد. این بیانگر احترامی است که باید برای زیبایی و علوم قائل شد و نشاندهنده اهمیت غرق شدن در زیباییهای معنوی و فکری است.
قاریی از پی دین برهمنی را می کشت
گفت از بهر سری ترک صنم نتوان گفت
هوش مصنوعی: قاری (خواننده قرآن) در تلاش برای دین، یک برهمن (کشیش هندو) را میکشد و میگوید به خاطر مشکلاتی که در دین وجود دارد، نمیتوان در مورد خدایان بومی چیزی گفت.
خسروا گر کشدت یار، مگو کاین ستم است
عدل خوبان را به بیهوده ستم نتوان گفت
هوش مصنوعی: اگر یارت کشته شود، از ظلم و ستم حرف نزن، زیرا عدالت نیکوکاران را نمیتوان به سادگی ستم دانست.