برگردان به زبان ساده
سراینده نامه باستان
ز فرشاد زین گونه زد داستان
هوش مصنوعی: در اینجا به داستانهای قدیمی و باستانی اشاره شده است که راوی آنها را از فرشاد نقل میکند و به نوعی به سبک خاصی آنها را روایت میکند.
که چون با فرینوش در نزد شاه
براندند لشکر چو صرصر به راه
هوش مصنوعی: هنگامی که لشکر همچون طوفانی، فرینوش را از نزد شاه دور کردند.
ز آزرم ماندند یکبارگی
براندند بر دشت و که بارگی
هوش مصنوعی: از روی شرم، یکباره زنان را به دشت رانده و دور کردند.
فرستاد فرشاد پرخاشخر
ز بهر پژوهش یکی رهسپر
هوش مصنوعی: فرشاد، شخصی پرخاشگر، را به خاطر تحقیق و بررسی به گسیل داشتند تا راهی را هموار کند.
که مر سام را زان نکوهش کند
ز فرهنگ و مهوش پژوهش کند
هوش مصنوعی: کسی که از دلسوزی و انتقاد نسبت به سام حرف میزند، باید از دانش و زیباییهای او نیز تحقیق کند و آگاه شود.
روان شد چو از کاروان نامدار
سحرگه بیامد بر چشمهسار
هوش مصنوعی: وقتی که کاروان مشهور در صبح زود حرکت کرد، روان شدم و به چشمهسار رسیدم.
سراپردهای دید بر دشت بار
فروزان ز بس گوهر شاهوار
هوش مصنوعی: در دشت وسیع، چادر بزرگی را مشاهده کردم که مثل باران بر زمین میبارید و پر از جواهرات باارزش بود.
به پیرامنش لشکر پرهنر
ولیکن به آرام بنهاده سر
هوش مصنوعی: در اطراف او ارتشی با مهارت و توان وجود دارد، اما او با آرامش سر خود را بر زمین گذاشته است.
زمانی پژوهیده بر جا ستاد
پس آنگه بیامد به مانند باد
هوش مصنوعی: مدت زمانی در مکانی درست ایستاد و سپس به سرعت مانند باد به حرکت درآمد.
به نزد فرینوش و فرشاد شد
بدان سان که گفتی مگر باد شد
هوش مصنوعی: او به نزد فرینوش و فرشاد رفت، به گونهای که گویی ناگهان ناپدید شده و به سرعت همچون باد پرید.
خروشید و گفت ای دلاور سران
پژوهش بسی کردم از برکران
هوش مصنوعی: او با صدای بلند فریاد زد و گفت: ای قهرمان، من تحقیقات زیادی انجام دادهام و به دانش فراوانی دست یافتهام.
رسیدم بر چشمهساری فراز
بدیدم یکی خیمه و اسب و ساز
هوش مصنوعی: به چشمهساری بلند رسیدم و دیدم که در آنجا خیمهای برپا شده و اسبی آماده و ساز موسیقی هم هست.
به پیراهن خیمه یک لشکری
به بر جمله را ساز گندآوری
هوش مصنوعی: در پیراهن خیمه یک سپاهی، بوی نا مطبوعی همهجا را فراگرفته است.
همانا پریوش به خیمه در است
که پیرامن خیمه پرلشکر است
هوش مصنوعی: واقعاً پریزی زیبا در خیمه است و اطراف آن پر از سربازان و نیروهای جنگی است.
همانا که آن لشکر خلخ است
که یکسر سوی شهر چینشان رخ است
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف کیفت و ویژگیهای لشکر خلخ میپردازد، که به وضوح و با شکوه سمت شهر چین حرکت میکنند. این لشکر به قدری با عظمت و زیباست که چهرههایشان به خودی خود جذابیت و جلال خاصی را به نمایش میگذارد. در واقع، حضور این لشکر در شهر چین، نشانی از قدرت و زیبایی است.
بتازید و تیغ از میان برکشید
ز آرام یکبارگی سرکشید
هوش مصنوعی: به جلو بیایید و شمشیر را از میان بیرون بکشید؛ زیرا از حالت سکون ناگهان به حالت خروش و طغیان درآمدید.
طلایه ندارد دو دیده به راه
سراسر به خواب اندرند آن سپاه
هوش مصنوعی: چشمها هیچ نشانهای از راه ندارند و تمام آن لشکر در خواب عمیق به سر میبرند.
مگر دخت شه را به دست آورید
به سام نریمان شکست آورید
هوش مصنوعی: آیا میتوانید دختر شاه را به دست آورید و سام نریمان را شکست دهید؟
دلیران به یک ره جهاندند بور
رساندند بر چرخ گردنده شور
هوش مصنوعی: دلیران با شجاعت و یک هدف، بر جهان غلبه کردند و شور و هیجان را به آسمان فراخواندند.
بدان گونه در راه فرشاد شد
که زی دامگه مرد صیاد شد
هوش مصنوعی: او به قدری در مسیر پیشرفت و موفقیت تلاش کرد و رشد کرد که در نهایت به مرحلهای رسید که توانست از مخمصهها و خطرات رهایی یابد و به پیروزی دست یابد.
یکی بهره از تیره شب چون بماند
فرینوش خود را به ایشان رساند
هوش مصنوعی: وقتی یکی از شب تاریک بماند، میتواند با بهرهگیری از آن، زیباییهای خود را به دیگران نشان دهد.
سپه دید در خواب و دل بیهراس
نه بودش طلایه نه آوای پاس
هوش مصنوعی: سپه در خواب دید که دلش بدون ترس است و نه نشانهای از پیشروی در جنگ دارد و نه صدایی از نگهبانی به گوش میرسد.
برآورد تیغ و خروشید سخت
که فغفور چین باد فیروزبخت
هوش مصنوعی: شمشیر را بلند کرد و با صدای بلند فریاد زد، در حالی که فغفور چین به خوششانسی خود افتخار میکرد.
سر و اختر سام بادا نگون
تنش اوفتاده به گرداب خون
هوش مصنوعی: سر این شخص مانند ستارهای درخشان است، اما بدن او در دامی از خون گرفتار شده است.
ز یک سو خروشید فرشاد گرد
از آن پس درآمد پی دستبرد
هوش مصنوعی: فرشاد از یک طرف به صدا درآمد و پس از آن تصمیم به حمله و دستبرد گرفت.
سپاهش رسیدند از پی چو باد
جهان شد پر از رنگ بیداد و داد
هوش مصنوعی: نیروی نظامی به سرعت رسیدند و مانند وزش باد، دنیا پر از رنگ و بوی ظلم و عدالت شد.
چو گردان بکردند بر کین شتاب
برآورد سر دیوزاده ز خواب
هوش مصنوعی: زمانی که دیوانگان برای انتقام برانگیخته شدند، سر دیوزاده از خواب بیدار شد و به سرعت خود را آماده کرد.
جهان دید پر مرد پولادپوش
به گردون رسیده ز هر سو خروش
هوش مصنوعی: دنیا را دیدم که مردانی با زرههای فولادی در آن هستند و از هر سو صدای بلندی به آسمان میرسد.
سراسیمه شد دیوزاده ازان
به نزد پریدخت شد در زمان
هوش مصنوعی: دیوزاده از آن حادثه به شدت وحشتزده شد و به سرعت به سمت پریدخت رفت.
برو بر خروشید کای ماهوش
دمی سر برآور ازین خواب خوش
هوش مصنوعی: برو و بیدار شو ای زیبای من، لحظهای سر از این خواب خوش بردار.
که دشمن همین تاختن ساخته است
ز بهر شبیخون سرافراخته است
هوش مصنوعی: دشمن با این تهاجم به مبارزه آماده شده تا حملهای ناگهانی و غافلگیرکننده انجام دهد.
همه دشت پر نیزه و خنجر است
کران تا کران مرد رزمآور است
هوش مصنوعی: تمام دشت پر از نیزه و شمشیر است و از هر طرف، مردان جنگجو حضور دارند.
سبک خیز و بنشین به پشت سمند
مبادا که آید سرت زیر بند
هوش مصنوعی: به آرامی و با احتیاط سوار اسب شو و نشسته باش، زیرا ممکن است که با فشار یا کشیدگی، خطراتی برای تو پیش بیاید.
پریدخت از خواب بر کرد سر
جهان دید پر بانگ تیر و تبر
هوش مصنوعی: دختر پری از خواب بیدار شد و وقتی چشمش را باز کرد، جهانی پر از سر و صدا و جنگ را مشاهده کرد که تیر و تبر در آن به کار گرفته میشد.
ز غم شد گل سرخ او زردفام
بسی یاد کرد از گرانمایه سام
هوش مصنوعی: به خاطر غم، گل سرخ او رنگ زرد به خود گرفته و بارها به یاد ارزشمند سام افتاده است.
بپوشید ساز و برآمد به اسب
برانگیخت از جا چو آذرگشسب
هوش مصنوعی: او ساز را برداشت و سوار بر اسب شد و مانند آذرگشسب از جا بلند شد.
بگشتند بر گرد لشکر چو دود
برانگیختند آنکه در خواب بود
هوش مصنوعی: آنها دور لشکر گردش کردند و مانند دود به پا خاستند، کسانی که در خواب بودند.
سپاه از پیکین برآمد به بور
برآمد به چرخ برین بانگ شور
هوش مصنوعی: سپاه به خاطر انتقام به حرکت درآمد و از زمین به آسمان صدا و هیاهو به پا کرد.
وز آن عرصه گیرودار سپاه
همان لحظه قلوش بیامد ز راه
هوش مصنوعی: در آن میدان پرهیاهو سپاه، در همان لحظه ناگهان قلوش از راه رسید.
به یاری فرهنگ و مهوش رسید
ابا لشکر تند و سرکش رسید
هوش مصنوعی: با کمک فرهنگ و زیبایی، سپاه بیرحم و سرکش پیش روی ما آمد.
شب تار و رخشیدن تیغ تیز
سواران شده با اجل همستیز
هوش مصنوعی: شب تار است و در این تاریکی، تیغهای تیز سواران درخشانی دارند که با مرگ در حال مبارزهاند.
سراسر جهان بود از شب سیاه
چو روز قیامت رخ پر گناه
هوش مصنوعی: کل جهان به مانند شب تاریک است و در آن، روز قیامت به نظر میرسد که چهرهای پر از گناه دارد.
چو پولاد زنگار خورده سپهر
نمیدید کس مرد را هیچ چهر
هوش مصنوعی: مانند فولاد زنگزده، آسمان نمیتوانست چهره هیچ مردی را ببیند.
تو گفتی هوا دام اهریمن است
و یا آسمان با زمین دشمن است
هوش مصنوعی: تو گفتی که هوای زمین پر از شر و فساد است، یا اینکه آسمان و زمین با یکدیگر در تضاد و دشمنی هستند.
چنان گرم شد سروران را ستیز
که جستند شیران ز بیشه گریز
هوش مصنوعی: به طور غیرقابل انتظاری، درگیری و تنش میان سروران به حدی رسید که حتی شیران نیز از جنگل به شدت فرار کردند.
چنان گرد بر شد به چرخ برین
که گفتی یکی شد زمان و زمین
هوش مصنوعی: به گونهای در آسمان به حرکت درآمد که گویی زمان و مکان به هم پیوستهاند و یکی شدهاند.
تن کشته با خون به دریا شتافت
ز تن جان به سوی ثریا شتافت
هوش مصنوعی: یک جسم کشته شده با خون به دریا رفته و روح به سمت آسمان حرکت کرد.
به دریا چنان کشته انبوه شد
که از هول او دیو نستوه شد
هوش مصنوعی: دریا به حدی پر از کشتهها شد که ترس و هراس آن باعث فرار دیو وحشتزایی شد.
ز خون شد چنان بحر چین لعل رنگ
که از خون بپوشید عیبه نهنگ
هوش مصنوعی: چنان دریای چین به رنگ لعل درآمد که از خون پر شد و لکههای نهنگ را پوشاند.
دمان دیوزاده ز هرسو چو ابر
برافراخته بال و یال سطبر
هوش مصنوعی: دیوزادهی وحشتناک از هر سو مانند ابر، بال و یال بزرگ و ترسناکی دارد که در حال حرکت است.
گهی رزمجو بود با چوبدست
گه از سنگ دشمن همی کرد پست
هوش مصنوعی: گاهی پیشهاش جنگ و نبرد است و با چوبی در دست به دشمن حملهور میشود و گاهی به قدری قوی و توانمند است که حتی سنگهای دشمن را هم به سخره میگیرد و آنها را به زمین میزند.
خروشان شدی چون دمنده نهنگ
دلیران کین شور بودی به چنگ
هوش مصنوعی: شما مانند نهنگهای دلیر به شدت و با قدرت میتازید و این هیجان و شور را به دست آوردهاید.
زدی بر سواران کین بر کمین
بدان سان کهشان در ربودی ز زین
هوش مصنوعی: تو با ضربتی بر سواران حمله کردی و آنها را در کمین غافلگیر کردی، بهگونهای که آنها را از زین و اسبهایشان به سرعت جدا کردی.
به یک سو پریدخت با تیغ تیز
درافکنده با سروران رستخیز
هوش مصنوعی: یک پری زیبا با تیغی تیز، با شکوه و قدرت، سلاح خود را به سمت جلو دراز کرده و در میان سروران و زمستان سخت به مبارزه پرداخته است.
خروش فرینوش و فرشاد گرد
برافراخته سر پی دستبرد
هوش مصنوعی: صدای پرهیجان فرینوش و فرشاد بلند شده و سر خود را برای حمله به بالا بردهاند.
به دست اندر آورده شمشیر کین
ز خون سرخ کردهایم زمین
هوش مصنوعی: ما با خونریزی زمین را رنگین کرده و به انتقام خود شمشیری به دست گرفتهایم.
چنان رزم کردند تا روز شد
جهان همچو روی دلفروز شد
هوش مصنوعی: آنقدر در میدان نبرد تلاش و مبارزه کردند که با طلوع روز، جهان به زیبایی چهرهی دلفریب تبدیل شد.
پرینوش بر دشت کین بنگرید
ز کشته در و دشت شد ناپدید
هوش مصنوعی: یک خوشچهره به دشت جنگ نگاهی انداخت و به خاطر کشتهها، به طور ناگهانی ناپدید شد.
سپاهش یکی بهره گم گشته بود
ز کشته در و دشت چون پشته بود
هوش مصنوعی: در جنگ، یکی از سربازان که گم شده بود، به مانند تودهای از کشتهها در دشت و بیابان به نظر میرسید.
برآشفت و نزدیک فرشاد شد
بدو گفت دشمن به ما شاد شد
هوش مصنوعی: برخاست و به فرشاد نزدیک شد و به او گفت که دشمن به ما شاد شد.
نگه کن شده دشت کین پر ز خون
بود لشکر ما به خون در نگون
هوش مصنوعی: بنگر، دشت کنونی پر از خون است. لشکر ما بر اثر جنگ در حال نابودی و کشته شدن است.
مرا و ترا گاه جنگ آمدست
که بر هر دومان دهر تنگ آمدست
هوش مصنوعی: گاهی اوقات میان من و تو جنگی در میگیرد، چون هر دوی ما در دنیای سختی قرار داریم.
اگر سر بپیچیم ازین رزمگاه
ز ما خون بریزد گرانمایه شاه
هوش مصنوعی: اگر از این میدان جنگ فرار کنیم، خون شاهِ باارزش ما بر زمین خواهد ریخت.
تو شوزی پریدخت مهرو به جنگ
که بر اهرمن من کنم روز تنگ
هوش مصنوعی: تو مانند دختری زیبا و پریمانند هستی که به نبرد با دشمنان میپردازی تا در روزهای سخت بر آنها پیروز شوی.
ز گفتش برافروخت فرشاد رو
به سوی پریدخت شد جنگجو
هوش مصنوعی: از صحبتهای او، فرشاد برانگیخته شد و به سمت پریدخت روی آورد و آماده جنگ شد.
پرینوش زی دیوزاده چو باد
برانگیخت که پیکر دیوزاد
هوش مصنوعی: زیبایی و لطافت پری باعث میشود که دیو را به خشم بیاورد، همانطور که باد میتواند طبیعت را به هم بریزد. در اینجا، به نوعی قدرت تأثیرگذاری زیبایی بر موجودات دیگر اشاره شده است.
بیامد چو از ره بر او فراز
بدیدش کزو کس نیابد جواز
هوش مصنوعی: وقتی از راهی به او رسید، او را مشاهده کرد که کسی نمیتواند به او نزدیک شود.
زمان تا زمان رای شیرآورد
یلان را ز باره به زیر آورد
هوش مصنوعی: زمانی که مبارزان بزرگ و شجاع به میدان میآیند، سرنوشت و تقدیر میتواند به طور ناگهانی تغییر کند و افراد به زیر کشیده شوند.
برو بر خروشید کای اهرمن
بیا رزمجو شو زمانی به من
هوش مصنوعی: برو و با صدای بلند بگو که ای شیطان، به میادین مبارزه بیا و مدتی به من بپیوند.
که سالار این لشکر اکنون منم
گه رزم و کین همچو آذر منم
هوش مصنوعی: من اکنون فرمانده این سپاه هستم و در میدان جنگ و خونریزی به شدت و مانند آتش میجوشم.
پرینوش خوانده مرا شهریار
چو گیرد به کف باده خوشگوار
هوش مصنوعی: شهرآشوب من را به یاد نوشیدن میافکند، به طوری که وقتی باده خوش طعم را در دست میگیرد، من هم به او فکر میکنم.
برو دیوزاده یکی بنگرید
چو شیر ژیان نعرهای برکشید
هوش مصنوعی: برو و به فرزند دیو نگاه کن که مانند یک شیر نعرهزنان به بلندای جان فشرده است.
تو از من اگر رزمجوئی رواست
از آن رو که رزم تو ما را هواست
هوش مصنوعی: اگر تو به دنبال جنگ و ستیز میباشی، این برای ما جایز است چون جنگ تو برای ما جذاب و دلپذیر است.
پرینوش بر کند از جا سمند
بیامد برانداخت بر وی کمند
هوش مصنوعی: دختری زیبا با لباسی دلربا از جای خود به حرکت درآمد و بر اسبش آمد. او با تیزبینی و مهارت، دختری را که در نظر داشت، به دام انداخت.
ز شصتش چو شد در هوا خم خام
بدزدید سر دیوزاده ز دام
هوش مصنوعی: وقتی که شش نفر در هوا بودند، خم خام به آرامی از دین دیو فرار کرد و از دام رهایی یافت.
چو خم کمندش بپیچید سر
پناهید آنگاه بر دادگر
هوش مصنوعی: وقتی دام کمند او به دور کسی پیچیده شود، دیگر جایی برای پناه بردن نخواهد بود و آن وقت به داور اصلی مراجعه میشود.
