برگردان به زبان ساده
هر دم آرد باد صبح از روضه ی رضوان پیام
کاخر ای دلمردگان جز باده من یحیی العِظام
هوش مصنوعی: هر لحظه باد صبحگاهی از باغ بهشت پیام میآورد که ای دلمردگان، جز نوشیدنی من، که مرا زنده میکند، چیز دیگری نیست.
ماه ساقی حور عین و جام صافی کوثرست
خاصه این ساعت که صحن باغ شد دارالسلام
هوش مصنوعی: ماه همانند ساقی است که در دستش جام صافی از کوثر است. این لحظه خاص وجود دارد که باغ به مکانی آرام و بهشتی تبدیل شده است.
پختگانرا خام و خامانرا شراب پخته ده
حیف باشد خون رز در جوش و ما زینگونه خام
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم ناپسند بودن وضعیتهایی اشاره دارد که در آن افراد با تجربه (پختگان) به کسی که هنوز تجربهای ندارد (خام) و آنهایی که ناپختهاند به یک چیزی ارزشمند و خاص (شراب پخته) توجه میکنند. همچنین، نشاندهندهی این است که شراب (خون رز) که نماد زیبایی و ارزش است، در حال بیهوده یا نادرست بودن است و این وضعیت برای ما ناخوشایند است. به طور کلی، شاعر به نادرستی و بیعدالتی در رفتارها و توجهات اشاره میکند.
بر سر کوی خرابات از خرابی چاره نیست
نام نیکو پیش بد نامان بود ننگی تمام
هوش مصنوعی: در خیابان خرابات، نمیتوان از خرابی نجات یافت. داشتن نام نیک در برابر بدنامها، شرم و ننگی تمام است.
گر مرید پیر دیری خرقه خمری کن بمی
زشت باشد دلق نیلی و شراب لعل فام
هوش مصنوعی: اگر پیرو یک فرد بزرگ هستی، بهتر است که خود را به سادگی و قناعت بسازی و از ظواهر فریبنده دوری کنی؛ زیرا داشتن جامههای رنگارنگ و شراب گرانقیمت زیبا نیست.
کام دل خواهی برو گردن بناکامی بنه
در دهان شیر می باید شدن بر بوی کام
هوش مصنوعی: اگر به دنبال خواستههای دل خود هستی، باید با شجاعت و اراده به سمت آن بروی. برای رسیدن به آرزوهایت، باید در برابر چالشها ایستادگی کنی و به خوبی آنها را مدیریت کنی. در نهایت، برای تحقق آرزوهایت باید مانند شیر با قدرت و نیرویی واقعی وارد عمل شوی.
عار باشد نزد عارف هر که فخر آرد بزهد
ننگ باشد پیش عاشق هر که یاد آرد ز نام
هوش مصنوعی: عارفان میدانند که کسی که در برابر دیگران فخر میفروشد، در واقع به خود آسیب میزند. همچنین، عاشقان از یادآوری نام و مقام دیگران شرمنده میشوند و این رفتار را ناپسند میدانند.
آنک در خلوتگه خاصش مجال عام نیست
لطف او عامست و عشق او نصیب خاص و عام
هوش مصنوعی: در مکان خاص او، جایی برای همگان وجود ندارد. اما محبت او برای همه است و عشق او به افراد خاص و عادی تعلق میگیرد.
باد بر خاک عراق از دیده ی خواجو درود
باد بر دارالسلام از آدم خاکی سلام
هوش مصنوعی: با سلام و درودی به خاک عراق از جانب خواجو و همچنین با سلامی به دارالسلام از سوی آدمی خاکی.