برگردان به زبان ساده
بوی وفا ز گلبن عالم نیافت کس
تا اوست اندر او دل خرم نیافت کس
هوش مصنوعی: هیچ کس بوی وفا را از باغ عالم احساس نکرد، تا زمانی که آن وفا در دل کسی ماندگار شد و او خوشحال شد.
منسوخ کن حدیث جهان را که در جهان
هرگز دو دوست یکدل و همدم نیافت کس
هوش مصنوعی: در جهان، هیچکس نتوانسته است دو دوست واقعی و همدل پیدا کند، پس بگذار که داستانهای مربوط به دوستی را فراموش کنیم.
آن حال کز وفای سگی باز گفتهاند
دیری است تا ز گوهر آدم نیافت کس
هوش مصنوعی: مدتی است که هیچکس وفای واقعی را که از وفاداری یک سگ ناشی میشود، در انسانها ندیده است.
در ساحت زمین مطلب کیمیای انس
کهاندر خزانههای فلک هم نیافت کس
هوش مصنوعی: در دنیای خاکی، هیچ چیز ارزشمندتر از محبت و دوستی نیست؛ چرا که حتی در بزرگترین ذخایر آسمان هم نمیتوان به اندازه یک دانه از آن دست یافت.
چندین مگوی مرهم و مر هم که هرکه بود
در خستگی فرو شُد و مرهم نیافت کس
چندان دم از مرهم نزن که همانا هر کس که [در پیاش] بود، در خستگی فرو ماند و مرهم پیدا نکرد.
در چار بالش عدم آی از بساط کون
کهاینجا دم مراد مسلم نیافت کس
هوش مصنوعی: به دلایلی که از زندگی و دنیای مادی میآید، به عالم عدم و بیوجودی برو، زیرا در این دنیا کسی به خواسته حقیقی خود نرسیده است.
چون قفل و پره آلت بند است روز و شب
زان لاجرم کلید درِ غم نیافت کس
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که انسان در زندگی به گونهای گرفتار و محدود شده است که هیچ کس نمیتواند راه خروجی برای او پیدا کند. روز و شب در تلاش است، اما کلید حل مشکلات و رهایی را نمییابد.
خاقانیا ز عالم وحشت مجوی انس
کهانفاس عیسی از دم ارقم نیافت کس
هوش مصنوعی: ای خاقان، در جستوجوی آرامش از دنیای وحشت مباش؛ چون هیچکس نتوانست با دم ارقم، نفس عیسی را بیابد.
