برگردان به زبان ساده
بس بس ای طالع خاقانی چند
چند چندش به بلا داری بند
هوش مصنوعی: ای سرنوشت خاقانی، چرا این همه بلا و سختی را برای من رقم زدهای؟
جو به جو راز دلش دانستی
که به یک نان جوین شد خرسند
هوش مصنوعی: او به خوبی میدانست که دلش چه میخواهد و با یک نان جو هم راضی و خوشحال میشود.
مدوانش که دوانیدن تو
مرکب عزم وی از پای فکند
هوش مصنوعی: مدوانش که تند و سریع حرکت کنی؛ چرا که این کار میتواند عزم و اراده او را از ادامهی مسیر بازدارد.
مرغ را چون بدوانند نخست
بکشندش ز پی دفع گزند
هوش مصنوعی: زمانی که مرغ را میدوانند، ابتدا باید آن را بکشند تا از خطر و آسیب در امان باشد.
به ازو مرغ نداری، مدوان
ور دوانیدی کشتن مپسند
هوش مصنوعی: بهتر است که از او مرغی نداشته باشی، و اگر دوید، این را نپسند که او را بکشی.
کس ندیده است نمد زینش خشک
سست شد لاشه به جاییش ببند
هوش مصنوعی: هیچ کس نمد نداشتهای را نمیبیند که از خشکی و سستی آن لاشهاش را بر جای دیگر ببندند.
مچشانش به تموز آب سقر
مفشان بر سر آتش چو سپند
هوش مصنوعی: دست او را در گرمای تابستان به آتش نیفتان، مانند چوبی که در آتش شعلهور میشود.
فصل با حورا، آهنگ به شام
وصل با حوران خوشتر به خجند
هوش مصنوعی: بهار با زیباییها و لذتهایش، ارتباط با شهر شام را جذابتر میکند و دیدار با حوریان بهشتی، خوشایندتر از هر چیز دیگری در خجند است.
هم توانیش به تبریز نشاند
هم توانیش ز شروان بر کند
هوش مصنوعی: هم میتواند کسی را به تبریز ببرد و هم میتواند او را از شروان دور کند.
طفلخو گشت میازارش بیش
بر چنین طفل مزن بانگ بلند
هوش مصنوعی: کودک را بیش از این آزار نده و به او فریاد نزن.
دایگی کن به نوازش که نزاد
پانصد هجرت ازو به فرزند
هوش مصنوعی: به آرامی و محبت با او رفتار کن، زیرا این رفتار میتواند باعث رشد و پرورش نسلهای آینده شود و تاثیر زیادی بر روی آنان بگذارد.
نیست جز اشک کسش هم زانو
نیست جز سایه کسش هم پیوند
هوش مصنوعی: هیچ کسی نیست که در این دنیا همراه او باشد، فقط اشک وجود دارد و همچنین هیچ سایهای نیست که به دیگری وابسته باشد.
حکم حق رانش چون قاضی خوی
نطق دستانش چون پیر مرند
هوش مصنوعی: حکمت و داوری خداوند مانند قاضی با انصاف است و توانایی بیان و گفتار او به مانند تجربه و دانایی یک شخص پیر و با فهم است.
از برون در خوی خوییش مدار
وز درونش دل مجروح مرند
هوش مصنوعی: به ظاهر آدمها توجه نکن و از وضعیت درونی آنها که ممکن است آزاردهنده باشد، غافل نشو.