برگردان به زبان ساده
درین سفینه نگه کن به چشم معنی بین
که رشک لعبت مانیّ و صورت چینست
هوش مصنوعی: به این کشتی نگاه کن و با دیدی عمیقتر به آن بنگر، زیرا زیبایی و دلفریبی آن در مقام و شکل خود، حسادت زیباییهای معشوق را برمیانگیزد.
سفینه چیست؟ غلط می کنم که دریاییست
که دست عقل ز اطراف آن گهر چینست
هوش مصنوعی: سفینه چه نوع چیزی است؟ البته اشتباه میکنم که بگویم دریایی است که در اطراف آن، عقل مانند مرواریدها جواهراتش را میچیند.
ز پای تا سر او یک بیک تأمّل کن
ببین چگونه همه نغز و خوب آیینست
هوش مصنوعی: از سر تا پا او را به دقت تماشا کن و ببین که چگونه همهی جزئیاتش زیبا و دلنشین است.
ز بس که عنبر و مشکست توده بر توده
دماغ دانش از اندیشه عنبر آگینست
هوش مصنوعی: به خاطر عطر و بوی خوشی که در فضا پراکنده شده، ذهن آدمی از خیالات خوب و خوشبو پر شده است.
مفّرحیست ز بهر روان غمزدگان
که جدّ و هزلش معجون تلخ و شیرینست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که شادی بخشیدن به افرادی که در غم و اندوه به سر میبرند، کار خوبی است. اینکه در کنار جدی بودن، لحظاتی از شوخی و خنده نیز وجود داشته باشد، میتواند ترکیب شیرینی از تلخی و شیرینی را ایجاد کند.
مگیر خرده که مدح و هجای او بهم است
که در کتاب خدا آفرین و نفرینست
هوش مصنوعی: نمیتوان خرده گرفت که ستایش و انتقاد از او به هم مرتبطاند، چون در کتاب خدا هم در ستایش و هم در نفرین وجود دارد.
دقیقهای معانیش در لباس حروف
چو در سیاهی شب روشیّ پروینست
هوش مصنوعی: معانی دقیق کلمات مانند ستارههایی در تاریکی شب هستند که روشنی و روشنایی خاصی میبخشند.
عروس معنی در کله های الفاظش
چو حور عین شده اند در لباس مشکینست
هوش مصنوعی: زبان و کلمات به زیبایی و لطافت عروس مفهومها هستند، مانند اینکه حوریها در پوشش مشکی جلوهگری میکنند.
ز گونه گونه سخنهای تازه و تر او
بدست فضل و هنر دستة ریاحینست
هوش مصنوعی: از چهرههای تازه و زیبا، سخنانی نو و تازه میجوید که در دستان هنر و دانش، مانند دستهای از گلها هستند.
محدّث عقلا و انیس عشّاقست
ندیم خاوت و نزهتگه سلاطینست
هوش مصنوعی: شخصی که در مجالس گفتگو، عقلها را تحریک میکند و برای عاشقان دوست و همصحبت است، جایی است که شاهان از آن بهرهمند میشوند و از زیباییهای آن لذت میبرند.
سفینه ها را در بحر دیده اند بسی
سفینه یی که در و بحرها بود اینست
هوش مصنوعی: کشتیهای زیادی در دریا شناورند، اما آن کشتی که در این آبهاست، متمایز و خاص است.
شناسد آن که شناسد که هر یکی لفظش
ز روی ذوق سز ای هزار تحسینست
هوش مصنوعی: کسی که درک کند، میداند که هر کلام او از روی سلیقه و ذوقش، ارزش هزاران تحسین را دارد.