برگردان به زبان ساده
ای صاحبی که گر بمثل رای باشدت
بر بام قدر خود زفلک نردبان کنی
هوش مصنوعی: ای کسی که اگر نظر و رأی تو مناسب باشد، مانند کسی که به بالای بام میرود، میتوانی به واسطهی تواناییهایت به موفقیتهای بزرگ دست یابی.
هردم گشاد نامۀ صبح از برقبا
گردون برآورد که تو بر وی نشان کنی
هوش مصنوعی: هر لحظه، سپیدهدم از بلندای آسمان پیامی میآید که تو بر آن اثری بگذاری.
می نازد از تو جان بزرگیّ و بر حقست
از بس که لطف و مکرمت بیکران کنی
هوش مصنوعی: جان من به بزرگی تو افتخار میکند و این افتخار کاملاً به حق است، زیرا تو به اندازهای لطف و مهربانی بیپایانی از خود نشان میدهی.
هر کو دهان بمدح تو چون حلقه باز کرد
حالی چو گوشوارش در دردهان کنی
هوش مصنوعی: هر کسی که در مدح و ستایش تو صحبت کند، مانند حلقهای میشود که در گوش جا میگیرد؛ به عبارت دیگر، حرفهای او توخالی و بیمحتوا است.
افتد زبیم لرزه بر اعضای مهر و ماه
گر تو بکین نگاه سوی آسمان کنی
هوش مصنوعی: اگر تو با نگاه خشمگین به آسمان بنگری، لرزه و ترسی بر اعضای خورشید و ماه خواهد افتاد.
رستم بتیغ تیز نکردست در مصاف
آنها که تو بدان قلم ناتوان کنی
هوش مصنوعی: رستم با شمشیر تیز خود نبردی نکرده است با کسانی که تو با قلم ضعیف خود میتوانی آنها را شکست دهی.
آروغ همچو صبح برآرد زقرص مهر
آنرا که تو بخوان کرم میهمان کنی
هوش مصنوعی: آروغی که همچون صبح از خورشید برمیخیزد، نشانهای است از برکت و لطفی که تو به میهمانان خود ارزانی میداری.
از خون لاله هم نشود تیغ کوه لعل
گر تو بلطف یک نظر اندر جهان کنی
هوش مصنوعی: هرچند که خون لالهها نمیتواند تیغ کوه را به لعل تبدیل کند، اما اگر تو با نگاهی مهربان در این دنیا زندگی کنی، تأثیر قلبی و زیبای تو میتواند همه چیز را تغییر دهد.
در ضبط کار مملکت ار رای باشدت
بر میش لنگ گرگ کهن را شبان نکنی
هوش مصنوعی: اگر در مدیریت کشور اراده و تصمیمی وجود داشته باشد، نباید انتظار داشته باشی که با بیتوجهی و سستی، مشکلات حل شوند. باید به دقت و جدیت به کار پرداخت و اجازه نداد که وضعیت به حال خود باقی بماند.
گردون ز شب نماید اختر چنان که تو
از ظلمت خط اختر معنی عیان کنی
هوش مصنوعی: آسمان در شب ستارهها را نمایان میکند، درست مانند تو که میتوانی معنای روشن را از تاریکی خطی از ستارهها استخراج کنی.
آسوده بر کمرگه کهسار بگذرد
از نوک دوک پیرزن ار تو سنان کنی
هوش مصنوعی: به آرامی بر تپهها قدم بزن و با دقت از نوک چرخدستی مادربزرگ عبور کن، اگر میخواهی کارهایت را به درستترین شکل انجام دهی.
از بهر سود نام نکو میخری مترس
تاوان آن زبنده ستان گر زیان کنی
هوش مصنوعی: به خاطر کسب سود و نام نیک، از پرداخت هزینه نترس، زیرا اگر زیان ببینی، عواقب آن را باید بپردازی.
دریا و کان چو من بگدایی فتاده اند
از بس که در پراکنی و زرفشان کنی
هوش مصنوعی: دریا و سنگهای گرانبها مانند من در حال افتادگی هستند، زیرا تو آنها را مانند زرق و برقها پراکنده کردهای.
در باب مردمی نه همانا که ضایعست
هرچ آن بجای بنده و دریا و کان کنی
هوش مصنوعی: در مورد مردم، باید بدانیم که هر چیزی که جای بنده و دریا و معادن را بگیرد، بیفایده و بیارزش است.
تقصیرها که بندۀ مخلص همی کند
الّا اگر بلطف خود اغضاء آن کنی
هوش مصنوعی: انسانهای فداکار ممکن است اشتباهاتی داشته باشند، اما فقط با رحمت و لطف تو میتوان آنها را جبران کرد.
وین طرفه تر که با همه تقصیرهای خویش
دارد امید آنکه برآتش روان کنی
هوش مصنوعی: این جالبتر است که با وجود تمام اشتباهات و گناهان خود، امید دارد که بتواند به آتش دلش خاموشی ببخشد.
نزدیک شد ز نهضت میمون که چون عنان
دلها سبک شود چو رکابت گران کنی
هوش مصنوعی: به زودی از حرکت شیرین میمون نزدیک میشود، وقتی که دلها آرامش پیدا کنند و تو بار سنگینی بر دوش خواهی داشت.
شاید کزو بشب بگریزند اهل فضل
روزی که تو مفارقت اصفهان کنی
هوش مصنوعی: شاید روزی که تو اصفهان را ترک کنی، دانشمندان و اهل فضل از آنجا فرار کنند.
حفظ خدای بدرقه بادت بهرکجا
کز روی عزم نصرت را همعنان کنی
هوش مصنوعی: خداوند همیشه همراه تو باشد، هر جا که بروی و با اراده خود به نصرت و کمک دیگران بپردازی.
