برگردان به زبان ساده
گر عزیزست سیم بر مردم
هست از وی عزیز تر مردم
هوش مصنوعی: اگر طلا و نقره برای انسانها ارزشمند است، پس اهمیت و ارزش انسانها از این چیزها بیشتر است.
چشم از آن بر سر آمد از همه تن
که ورا هست در نظر مردم
هوش مصنوعی: چشمها از زیبایی او و از اینکه در نظر دیگران چقدر اهمیت دارد، از همه چیز دیگر خسته شدهاند.
چشم نرگس اگر توانستی
بخریدی به سیم و زر مردم
هوش مصنوعی: اگر میتوانستی، چشم نرگس را با طلا و نقره خریداری میکردی تا مردم را مجذوب خود کند.
گرگ یوسف نشد زاطلس و نیز
از عتابی نگشت خر مردم
هوش مصنوعی: اگه گرگ یوسف نشد، به خاطر لباس خوشدوخت نیست و همچنین به خاطر سرزنشی که از دیگران میشنود، موی سر مردم هم تغییر نمیکند.
همه نیها چو نیشکر بودی
گر بدی مرد بد گهر مردم
هوش مصنوعی: اگر همه نیها مانند نیشکر میشدند، هر مردی با ذات بد خود، آدمهای بدی به وجود میآورد.
نیست یک تن که مردمیت کند
ورچه شهریست سر بسر مردم
هوش مصنوعی: هیچکس نیست که به انسانیت بپردازد، هرچند که هر شهری پر از آدم باشد.
چشم ترکان سیاه دل زانست
که کند جای تنگ بر مردم
هوش مصنوعی: چشمهای سیاه و دلهای تیره ترکها به خاطر این است که در دل جای تنگی برای انسانها باز میکنند.
مردمی در جهان نماند از آن
که بخوردند یکدگر مردم
هوش مصنوعی: در دنیا دیگر انسانی باقی نمانده است به خاطر اینکه هر کسی به دیگری آسیب رسانده و از او سود جسته است.
خود چه عهدست عهد ما؟ که وفا
در سگان هست و نیست در مردم
هوش مصنوعی: این بیت به وضعیت انسانها و وفاداری آنها اشاره میکند. شاعر در آن میگوید که وفا و پیمان شکنی در بین انسانها نایاب است در حالی که حتی در بین سگها هم میتوان وفاداری و تعهد واقعی را یافت. به نوعی به این نکته اشاره میکند که در میان انسانها، عهد و پیمانها چندان جدی گرفته نمیشوند.
شرف مردم از هنر باشد
نه به سیمست معتبر مردم
هوش مصنوعی: ارزش و اعتبار انسانها به هنر و مهارتهایشان بستگی دارد، نه به داراییهای مالی و ثروت آنها.
اگرت آرزوی عیش خوشست
خوش فرو گیر کار بر مردم
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از زندگی لذت ببری، باید با دیگران به خوشی رفتار کنی و کارهای خوب انجام دهی.
