برگردان به زبان ساده
دور گردون با همه کس بدفعالی میکند
خاصه با ما قصدهای لاابالی میکند
هوش مصنوعی: زمانه با همه به بدی رفتار میکند، به ویژه با ما که نیتهای بیپروا و careless داریم.
نیست از ما منقطع اسباب ناکامی از آنک
جو رها چون دورها هم بر توالی میکند
هوش مصنوعی: از ما هیچ دلیلی برای ناامیدی وجود ندارد، زیرا جو رها به طور طبیعی بر توالی و ارتباطات اثر میگذارد و این باعث میشود که راهها به هم متصل شوند.
دست او بالاست، بر وی هیچکس را دست نیست
لاجرم هرچ آن مراد اوست حالی میکند
هوش مصنوعی: دست او بالا و توانمند است و هیچکس نمیتواند به او دست درازی کند؛ بنابراین، هر خواستهای که او داشته باشد، به آسانی محقق میشود.
با کس او را مهربانی نیست، هرچ او ناکسیست
گر تو از دستش بنالی ور ننالی میکند
هوش مصنوعی: اگر با کسی که ارزش و لیاقتی ندارد مهربان باشی، فایدهای نخواهد داشت. حتی اگر از او شکایت کنی یا نکنی، او به رفتار خود ادامه میدهد.
هردم از بهر نثار سمّ اسب هر خری
از سرشک چشم من عقد لالی میکند
هوش مصنوعی: هر لحظه به خاطر نثار سم اسب، هر خر با اشک چشم من، سکوت و خاموشی میکند.
گه دواج پرنیان بر سفت سگ میآکند
گه نشست یوز را اطلس نهالی میکند
هوش مصنوعی: گاهی اوقات، پارچهای نرم و لطیف را بر تن سگی میپوشانند، و گاهی هم یوزی را در زیر یک پارچه مخملین قرار میدهند.
بوریای کهنه از پهلوی ما دارد دریغ
بهر پشمآگند خر ترتیب قالی میکند
هوش مصنوعی: در کنار ما، جارو و کاههای قدیمی به دلیل پشم و آشغالهایی که روی آنها جمع شده، برای بافت فرش استفاده میشود.
قصد جان میدارد اکنون، روزگار لطف بود
آن که میگفتم زیان جاه و مالی میکند
هوش مصنوعی: اکنون روزگار به شدت به جان من آسیب میزند؛ آن زمان که میگفتم از دست دادن مقام و مال زیان است، اشتباه میکردم.
مردمی رفت از جهان آن کس که جوید مردمی
همچنان باشد که تصویر خیالی میکند
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال انسانیت و شرافت واقعی باشد، از این جهان رفته است.
دور دور سفلگانست و خسیسان جلد باش
وای مسکینی که او قصد معالی میکند
هوش مصنوعی: به دور و بر افراد پست و حقیر توجهی نکن و ای بدبخت مسکین، تو که به دنبال اوج و مقام بلندی هستی.
تا سگان را طوق زرّینست و کسوت ششتری
هرکجا شیریست در عالم شکالی میکند
هوش مصنوعی: هر جا که شیر و قدرتی وجود دارد، شغالها هم با طمع و دلبستگی به آنجا میآیند و در پی سود خود هستند، حتی اگر ظاهری زیبا و جذاب داشته باشند.
زشتتر کاری در این ایّام نیکوکاریست
نیکبختا، آنکه رای بدسگالی میکند
هوش مصنوعی: در این روزگار، کار بدی که ممکن است انجام شود، نیکوکاری است. خوشا به حال کسی که به فکر بدیها نیست و کار ناپسندی نمیکند.
جاهلی را دست میبوسند اندر دست حکم
فاضلی در پایماچان پایمالی میکند
هوش مصنوعی: در اینجا به فردی که جاهل و نادان است احترام و ارادت میگذارند، در حالی که فردی با دانش و فهم بالا در مقام پایینتری قرار دارد و مورد بیاحترامی قرار میگیرد. این نشاندهنده تناقض در ارزشگذاریها و بیعدالتی در جامعه است.
هرکجا اشراف نادان در تنعّم یافتی
زیرکی آنجا فغان از بیمنالی میکند
هوش مصنوعی: هر جا که افراد خودخواه و نادان در رفاه و خوشی زندگی کنند، نشانهای از رنج و بیخوشی در آنجا به چشم میخورد.
هرکه او چون سنگ زیرین سینه مالد بر زمین
گنبد گردون خطابش، صدر عالی میکند
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند سنگ سخت و استوار بر زمین بایستد، در برابر چرخش زندگی و دنیای بالا، به او احترام میگذارد و مقامش عالی میشود.
یوسفی را میدهد هفده درم گردون بها
گرگ بین کو دعوی صاحب جمالی میکند
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم این است که زیبایی و جذابیت یک شخص، به قدری ارزشمند و با صرفه است که حتی با قیمت کمی قابل خرید نیست. در واقع، این زیبایی را نمیتوان به هیچ بهایی در بازار گذاشت و افرادی که به زیبایی خود غرور دارند، در واقع مانند گرگهایی هستند که در پی جلب توجه و تمجید دیگرانند.
کاروان ناجوانمردان فراوان میرسند
از جوانمردان جهان زان عرصه خالی میکند
هوش مصنوعی: در میدان زندگی، افرادی که شجاعت و جوانمردی ندارند، به وفور پیدا میشوند، اما انسانهای واقعی و بااخلاق به تدریج از این فضا دور میشوند و آنجا را خالی میکنند.
تا زبان بند هنر شد حرز بازوی ملوک
حق به دست ناطقهست ار میل لالی میکند
هوش مصنوعی: تا زمانی که هنر به زبان بسته میشود، نجاتدهندهی قدرت پادشاهان الهی در دست سخنگو قرار دارد، اگرچه تمایل به سکوت داشته باشد.
