برگردان به زبان ساده
اگرچه از مژه روبم غبار رهگذرش
به چشم من نرسد توتیای خاک درش
هوش مصنوعی: با وجود اینکه غبار راهی که بر مژه‌ام نشسته به چشمانم نمی‌رسد، اما گرد و غبار در ورودی‌اش برایم مانند گردی است که می‌افتد.
گذشت از آن برِ رو زلف تا خطش سر زد
کنون نهاده ز هر حلقه چشم بر کمرش
هوش مصنوعی: او از زلفش عبور کرد و خطی بر پیشانی‌اش افتاد. حالا به هر حلقه‌ای از زلفش، چشمانش را به کمرش دوخته است.
همیشه بیهده‌گویی بود به هر محفل
که شمع مالد صندل به سر ز دردِ سرش
هوش مصنوعی: در هر جمعی که صحبت‌های بیهوده و بی‌هدف مطرح می‌شود، شمعی که با چوب صندل ساخته شده، از درد و رنج خود می‌سوزد و نمی‌تواند خوشی‌ای داشته باشد.
شکسته بالم و صیاد هم پرم بسته
شکسته‌بسته‌ی من خوش نموده در نظرش
هوش مصنوعی: من بال و پرم شکسته و صیاد همپر من را محکم کرده است، اما به نظر او، این آسیب‌ها به زیبایی من افزوده است.
گمان مبر که شود گریه آبِ آتش عشق
گواه، سوزش شمع است و اشک بی اثرش
هوش مصنوعی: نگران نباش که اشک‌ها درمان عشق را فراهم می‌کنند، چرا که آنها تنها نشانه‌ای از درد و سوزش عشق هستند و تاثیری ندارند. مانند آتش سوزان شمع که هرگز با آب خاموش نمی‌شود.
هنر نهفته نمی ماند، از صدف پیداست
که قعر بحر نگردیده پرده‌ی گهرش
هوش مصنوعی: هنر همیشه نمایان است و پنهان نمی‌ماند؛ مانند مرواریدی که در صدفی قرار دارد و نشان می‌دهد که از عمق دریا به دست آمده است.
نشان دردِ طلب بس همین، که می‌گیرم
ز سایه‌ی خود در راه جست و جو، خبرش
هوش مصنوعی: علامت درد و طلب همین است که وقتی در مسیر جستجو می‌روم، سایه خود را می‌گیرم و به دنبال خبری از آن می‌گردم.
جدل به کس نکنم زان‌که غیر زانو نیست
قرینه‌ای که توانم نهاد سر به سرش
هوش مصنوعی: من در بحث و مجادله شرکت نمی‌کنم، زیرا هیچ نشانه‌ای جز زانو پیدا نمی‌شود که بتوانم سرم را بر آن بگذارم.
کسی که کشته‌ی آن چشم سرمه‌سا باشد
ز لب بلند نگردد فغان نوحه‌گرش
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر زیبایی چشم‌های سرمه‌ای و لب‌های بلند عاشق شده و جانش را فدای آن کرده، هیچگاه صدای ناله و گریه‌ی نوحه‌گران را نمی‌شنود.
جواب نامه، کلیم، از ستمگری خواهد
که مرغ نامه برِ اوست تیر چار پرش
هوش مصنوعی: در این بیت، گفته می‌شود که پاسخ نامه کلیم (موعود) به دست کسی خواهد رسید که در موقعیتی ستم‌آلود قرار دارد و آن کسی که نامه را به او می‌فرستد، در واقع پرنده‌ای شگرف و قدرتمند است که او را با تیر و کمانی مخصوص نشانه گرفته است. بدین ترتیب، اشاره به قدرت و تیرگی روزگار و نیز امید به آزادی و پاسخ از جانب کسی که قادر به تغییر شرایط است، وجود دارد.
