برگردان به زبان ساده
زاهد ازتر دامنی دامن چو بر اخگر زند
سبزه جای دود از آتش همان سر بر زند
هوش مصنوعی: زاهدی که از دنیا کنارهگیری میکند، اگر دامن خود را به آتش نزدیک کند، همانطور که دود از آتش برمیخیزد، او نیز در معرض آسیب و خطر قرار میگیرد. این موضوع نشان میدهد که حتی کسانی که به دنبال راههای پاک و دور از خطر هستند، اگر خود را در معرض وسوسهها و خطرات قرار دهند، از آسیب در امان نیستند.
دود آه عندلیبان آتش صد خرمنست
خویش را از پا در آرد هر که گل بر سر زند
هوش مصنوعی: دود ناشی از آه و ناله پرندهها مانند آتشی است که میتواند خرمنهای بسیاری را بسوزاند. هر کسی که گل را بر سر بگذارد، به نوعی خود را در معرض آسیب قرار میدهد و ممکن است دچار مشکل شود.
رنگ خجلت از رخ گل تا قیامت ظاهرست
غنچه نوکیسه گر چندی گره بر زر زند
هوش مصنوعی: خجالت و شرم همیشه بر چهرهی گل نمایان است، حتی اگر غنچهای که تازه به دنیا آمده، مدتی به تزیین خود بپردازد.
هر که را باید نوشتن نسخه آداب فقر
صفحه تن را ز نقش بوریا مسطر زند
هوش مصنوعی: هر کسی که باید در زندگیاش اصول و آداب فقر را یاد بگیرد، باید به صفحه زندگیاش با الگوهایی که از صورت ساده و بیزیبایی به نام بوریا گرفته شده، شکل بدهد.
خون عاشق از حجاب حسن پنهان می خورد
شوخ بیباکی که ساغر در کف محشر زند
هوش مصنوعی: عشق مانند خونی است که از زیبایی پنهان مینوشد، همانطور که فردی شجاع و بیپروا از جامی که در دستانش است در روز قیامت مینوشد.
نقش بغداد از سواد دهر نتوانست شست
دجله را کی می رسد پهلو بچشم تر زند
هوش مصنوعی: نقش و نمای بغداد هیچگاه نتوانست تأثیر زمانه را از بین ببرد، نهر دجله نمیتواند به سوی چشمی که در آن اشک است، بیفتد.
خون ما را چون شفق بر صبح آن گردن مبند
صبر کن چندانکه عاشق سینه بر خنجر زند
هوش مصنوعی: خون ما را مانند رنگ افق در صبحگاه به گردن مگذار، صبر کن تا زمانی که عاشق بر کارد بزند.
خونبهای مرغ دل دانی بر صیاد چیست
اینکه بگذارد بخون خویش بال و پر زند
هوش مصنوعی: تقصیر مرغ دل را میدانی که چه بهایی دارد برای صیاد؟ او به خاطر این که نمیتواند خوراک خود را از دست بدهد، به هر قیمتی خود را به خطر میاندازد و به پرواز در میآید.
کو گدائی چون کلیم امروز در اقلیم فقر
غیرنومیدی بود کفر ار در دیگر زند
هوش مصنوعی: کجا میتوان گدایانی مانند کلیم (حضرت موسی) را پیدا کرد که امروز در سرزمین فقر و تنگدستی، جز ناامیدی چیزی جز ایمان نداشته باشند، اگر که کفر در جاهای دیگر زندگی کنند؟