برگردان به زبان ساده
چشم عارف جز چراغ کلفت از دنیا ندید
عزم بالا کرد، چون از گَرد، پیش پا ندید
هوش مصنوعی: چشم عارف تنها به نور الهی توجه دارد و جز آن چیزی از دنیا نمیبیند. او وقتی به بالا میرود و به معانی پرواز میکند، متوجه موانع و مشکلات کوچک پیش پایش نمیشود.
بر محک زد نقد شهری و بیابانی خرد
عاقل خوشمشرب و مجنون بد سودا ندید
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که در یک آزمون یا محک، هیچ گاه عاقل و عاقلنما که به نظر میرسد باهوش و خوشذوق باشد، در مقایسه با مجنون و بیخود، شکست نمیخورد. این به نوعی به تعادل میان عقل و جنون اشاره دارد و نشان میدهد که در زندگی، ممکن است افرادی که ظاهر عاقلتری دارند، در باطن دچار اشکال باشند.
نیست از وضع جهان ابنای دنیا را ملال
هیچ صورت را کسی دلگیر از دیبا ندید
هوش مصنوعی: در شرایط دنیا، هیچکسی از زندگی خسته و ناراضی نیست و هیچ شکلی از زندگی باعث ناراحتی کسی نشده است.
عافیت را اهل دل در دیده بستن دیدهاند
بهره زین گلشن به غیر از چشم نابینا ندید
هوش مصنوعی: افراد با حس و حال خوب، عافیت را در عدم تماشای دنیا میدانند و جز کسانی که نابینا هستند، هیچکس نمیتواند از زیباییهای این گلشن بهرهمند شود.
از بزرگان بیشتر دونان تمتّع میبرند
قرب ساحل جز خس و خاشاک از دریا ندید
هوش مصنوعی: بزرگان و افراد با تجربه بیشتر از دو نان بهره میبرند و در نزدیکی ساحل دریا تنها خس و خاشاک میبینند، نه چیزی ارزشمند.
نخل این بستان ز بار خویشتن یابد شکست
هیچکس از زادهی خود خیر در دنیا ندید
هوش مصنوعی: درخت نخل این باغ به دلیل میوههای خود دچار آسیب میشود و هیچکس از فرزندش در دنیا هیچ خوبی و خیری را ندیده است.
بال بر گِرد سرش گشتن ندارد فاخته
هیچکس سروی درین بستان به این بالا ندید
هوش مصنوعی: پرنده در آسمان پرواز میکند و از ارتفاع خود پایین نمیآید، هیچکس در این باغ سرو بلندی را نمیبیند.
عیش ننگ ما کلیم از تنگدستیهای ماست
دست خالی را کسی در گردن مینا ندید
هوش مصنوعی: زندگی و خوشیهای ما، نشاندهندهی وضعیت ناخوشایند و فقر ماست. هیچکس دست خالی را در گردن جامی زیبا ندیده است.
