برگردان به زبان ساده
قول صادر ز فاعل مختار
چار نوع است گوش با من دار
هوش مصنوعی: گفتارهایی که از یک موجود مختار (که اختیار دارد) صادر میشود، چهار نوع دارد. پس با دقت به من گوش کن.
یا بود خیر سامع و قاتل
که ازان قرب حق شود حاصل
هوش مصنوعی: اگر شنونده و قاتل (کسی که جان میگیرد) به خوبی عمل کنند، میتوانند به دستاوردی معنوی و نزدیکی به حقیقت برسند.
قائل از وی به رفعت درجات
رسد و مستمع به فوز و نجات
هوش مصنوعی: کسی که به بیان و سخن گفتن بپردازد، به درجات عالی دست مییابد و شنونده نیز به سعادت و رهایی نائل خواهد شد.
همچو قول رسول یا اصحاب
که گرفتند ازو طریق صواب
هوش مصنوعی: مانند سخن پیامبر و دوستانش که از او راه درست را آموختند.
یا گزارنده را بود نافع
گرچه باشد وبال بر سامع
هوش مصنوعی: شاید گوینده سخن مفیدی برای دیگران داشته باشد، حتی اگر برای شنونده ضرر یا مشکل ایجاد کند.
همچو تبلیغ وحی با کفار
که نمودند بر جحود اصرار
هوش مصنوعی: مانند اعلام وحی به کفار که بر نادانی و انکار خود پافشاری کردند.
اجر تبلیغ یافت پیغمبر
کافران را فزود کفر و بطر
هوش مصنوعی: عمل تبلیغ پیامبر برای کافران، تنها به افزایش کفر و سرکشی آنان انجامید.
یا بود خیر مستمع را لیک
مر گزارنده را نیفتد نیک
هوش مصنوعی: شاید شنونده خوبی باشد، اما کسی که اطلاعات را منتقل میکند، نباید دچار اشتباه شود.
همچو وعظ مرائیان زمان
که نرستند از خیال و گمان
هوش مصنوعی: مانند موعظههای کسانی که در زمان خود از خیال و گمان رها نشدهاند.
ماند واعظ به وزر عجب و ریا
مستمع کار بست و یافت جزا
هوش مصنوعی: واعظ به خاطر عجب و ریاکاری خود، در برابر شنوندگانش قرار گرفت و چیزی جز نتیجه ناپسند و مجازات نیافت.
یا نه گوینده نی نیوشنده
باشد از وی به خیر کوشنده
هوش مصنوعی: شاید آنکه میگوید، خود شنونده خوبی نباشد، اما کسی که به خوبی عمل میکند، از او خیر میجوید.
چون مقالات خاص و عام امروز
که بود زین قبل تمام امروز
هوش مصنوعی: امروز مانند گذشته نیست و موضوعات خاص و عمومی که امروز مطرح میشود، دیگر در گذشته وجود نداشتند.
نکند بر زبانشان جریان
غیر قلماش و هرزه هذیان
هوش مصنوعی: ممکن است که سخنشان به دور از حقیقت و بیمحتوا باشد و دچار تناقضات بیفایده شوند.
بلکه کذب و نمیمه و غیبت
هزل نامش کنند یا طیبت
هوش مصنوعی: درست است که در مورد دیگران نمیتوان به راحتی قضاوت کرد و هرگونه سخن نادرست یا غیبت از آنها را بیفایده میدانند.
نیست زین چار جز دو قسم نخست
کاید از مرد هوشیار درست
هوش مصنوعی: از این چهار گزینه، فقط دو نمونه درست از مردان باهوش و آگاه وجود دارد.
زان دو قسم دگر ببند زبان
ور نه بینی ادب چو بی ادبان
هوش مصنوعی: اگر از دو نوع سخن بپرهی و زبانت را خاموش کنی، در غیر این صورت ادب را مانند بیادبان نخواهی دید.