برگردان به زبان ساده
تا کی ایدل تو درین مزبله دیو زحرص
خویشتن را زره عقل و خرد گم بینی
هوش مصنوعی: تا کی ای معشوق، تو در این مکان بیارزش و بیفایده زندگی خواهی کرد؟ از روی حرص و طمع، عقلت و خردت را گم کردهای و نمیتوانی خود را از این وضعیت نجات دهی.
برجهانی چه نهی دل که زبس آزونیاز
موج آفت را بر چرخ تلاطم بینی
هوش مصنوعی: دل را در جهانی که پر از آز و نیاز است، چه باید کرد؟ زیرا مانند موجی که در چرخش خود دچار تلاطم است، تلاطم و نوسانات آفتها را میتوان مشاهده کرد.
چند ازین بیخردان خیره ملامت شنوی
چند ازین بیخبران هرزه تظلم بینی
هوش مصنوعی: چند نفر از این نادانان را میبینی که بیفکر و بیدلیل تو را سرزنش میکنند و چند نفر از این ناآگاهان را میبینی که از وضعیت خود گلایه میکنند؟
زین خسان بی سببی چند مشقت یابی
زین خران بی غرضی چند تحکم بینی
هوش مصنوعی: از این جماعت بیدلیل، چندان زحمت میکشی و از این افراد بیهدف، چقدر دیروز و امروز را تحکم میبینی.
در سرائی چه نهی رخت که در ساحت آن
فتنه را تا بلب گور تصادم بینی
هوش مصنوعی: در چه مکانی وسایل خود را قرار میدهی وقتی که در آنجا همواره درگیری و شورش وجود دارد و حتی به مرگ هم میانجامد؟
اندرو بر علم رایت صبح صادق
صبح کاذب را پیوسته تقدم بینی
هوش مصنوعی: اگر به آسمان نظر بیفکنیم، در شروع روز، نور صبح واقعی همیشه بر نور صبح کاذب پیشی دارد و روشنتر است.
در وی از ساقی غم درد دمادم نوشی
بردل از بار شره زخم دمادم بینی
هوش مصنوعی: در دل آدمی که مدام از ساقی مینوشد، غم و درد از او دور میشود. اما در عین حال، همچنان زخمهای ناشی از بار مشکلات را میتواند ببیند و احساس کند.
سرهر با هنری زیر پی بی خردی
پای هر بیخردی برسر انجم بینی
هوش مصنوعی: هر فرد با هنری در جایی از زندگیاش به خاطر نداشتن خرد و درک مناسب، پای بیخردان را در برابر ستارهها مشاهده میکند.
در وی از ذره خاشاکی دردی یابی
در وی از نیشتر پشه تألم بینی
هوش مصنوعی: در او از یک ذره خاشاک میتوانی دردی بیابی، و از نیش پشه نیز رنج و آزار را احساس میکنی.
ظاهر از نغمه قمری همه کو کو شنوی
حاصل از نوبت سلطان همه دم دم بینی
هوش مصنوعی: اگر صدای قمری را بشنوی، میفهمی که این صدا از حال و هوای اوست. هر لحظه احساسات و اوضاع زندگی تغییر میکند و در پس هر صدایی، نشانهای از وضعیت موجود وجود دارد.
آنچنان فتنه دنیا مشوایدل که زحرص
خار پشتی را در کسوت قاقم بینی
هوش مصنوعی: دنیا به قدری میتواند دِل را آزار دهد که انسان به خاطر طمع و حرص، حتی یک خار را در لباس طلا نیز ببیند.
هرکجا دانککی هست سنانیست براو
بعیان صورتش از خوشه گندم بینی
هوش مصنوعی: هرکجا که شخصی با دانش و فهم عمیق وجود دارد، نشانهای از آگاهی و روشنفکری او را میتوان به وضوح مشاهده کرد، همانطور که در خوشهٔ گندم میتوان جمال و زیبایی را دید.
ژرف اگر درنگری بیشترین مردم عصر
سگ بیدم یابی یاخر بی سم بینی
هوش مصنوعی: اگر به عمق افکار و رفتارهای مردم زمان خود نگاه کنی، متوجه میشوی که بیشتر آنها مانند سگها هستند و فقط از روی غریزه عمل میکنند یا به دور از درک و فهم، فقط ظواهر را میبینند.
دوستانرا همه چون نحل زافراط نفاق
نوشی و نیشی اندر دم وبردم بینی
هوش مصنوعی: دوستان را همانند زنبور عسل ببین، که از شیرینی و تلخی برخوردارند؛ در هر دم و بازدم تو میتوانی هر دو جنبه را در آنها مشاهده کنی.
مردمی میطلبی گرد جهان نیک برآی
بخدای اربجهان صورت مردم بینی
هوش مصنوعی: اگر به دنبال انسانهای خوب و نیکوکار در سراسر جهان هستی، باید با دید دل و نیکخواهی به آنها بنگری و با توکلی به خداوند، زیبا و نیکو رفتار کنی.
بازکن دیده عبرت نگر و معنی بین
تا همه خوک و سگ و گربه و کژدم بینی
هوش مصنوعی: چشمهایت را باز کن و به زندگی اطراف خود توجه کن تا حقیقت را ببینی، جایی که همه چیز به شکلهای مختلف و گاهی زشت ظاهر میشود، مانند خوک، سگ، گربه و کژدم.
خیز و از زاویه فقر قناعت اندوز
تا ز بی برگی انواع تنعم بینی
هوش مصنوعی: بلند شو و از موقعیت فقر بهرهبرداری کن، تا از کمبودها به انواع خوشیها دست پیدا کنی.
اندراو در دهن شیر سلامت یابی
وندر او دردل شمشیر ترحم بینی
هوش مصنوعی: در دل شیر، برایت امنیت و آسایش ایجاد میشود، و در درون او، هنگام مواجهه با شمشیر، رحم و شفقت را خواهی دید.
شمع را بیجگر گرم زرفشان یابی
صبح را بی نفس سرد تبسم بینی
هوش مصنوعی: شمع را بیدلگرمی روشنایی نمییابی و صبح را بیتنفس نمیتوانی سردی لبخند را ببینی.
طوطیانرا همه از نطق شکرخایابی
بلبلانرا همه از شکر ترنم بینی
هوش مصنوعی: همه پرندگان زیبا و خوشصدا، در صحبتهای شیرین و دلچسب خود، مثل طوطی به شکرگزاری میپردازند و بلبلان هم با آهنگهای شگفتانگیز و خوشنوا، دلنشینی خاصی دارند که به دل هر شنوندهای مینشیند.
عاشقانرا همه با وجد اناالحق یابی
عاقلانرا همه درشکر سقاهم بینی
هوش مصنوعی: عاشقان همیشه در حال شوری و وجد هستند و به حقیقتی عمیق پی بردهاند، در حالی که عاقلان را میتوان در حال خوشحالی و شکرگزاری دید.
وز کریمانت چو حاجت بمهمی افتاد
بکفایت شده بی مطل و تلعثم بینی
هوش مصنوعی: زمانی که به بزرگواران و کرامتی تو مراجعه کنی و نیازت برآورده شود، میبینی که بدون هیچ تأخیر و سردرگمی به خواستهات رسیدگی میشود.
چه کنی جمع زراززرنشود حرص تو کم
بیشتر تشنگی اندر دل قلزم بینی
هوش مصنوعی: اگر با حرص و ابراز طمع چیزی را جمع کنی، هرگز از تشنگی درونت کاسته نخواهد شد و همچنان احساس نیاز به آن چیز را تجربه خواهی کرد.
منصبی را چکنی خواجه که از هر نااهل
گه تعرض کشی و گاه تزاحم بینی
هوش مصنوعی: اگر در مقام و موقعیتی از قدرت قرار بگیری، متوجه خواهی شد که در هر زمانی ممکن است از سوی افرادی نالایق با چالشها و مشکلاتی مواجه شوی که برای تو مزاحمت ایجاد میکنند.
گرچو خورشید چهارم فلکت اقطاعست
ز بر خویش زحل بررف هفتم بینی
هوش مصنوعی: اگرچه خورشید در جایگاه چهارم آسمان قرار دارد، اما اگر زحل را از جایی که هست جدا کنی، میتوانی هفتمین نقطه آسمان را ببینی.
از تواضع طلب ار برتریی میجوئی
کادمی نیست کش از نفخ تورم بینی
هوش مصنوعی: اگر به خاطر تواضع به دنبال برتری هستی، باید بدانی که چنین چیزی ممکن نیست، زیرا در نتیجهی غرور و خودبزرگبینی به ضعف خود پی میبری.
عادلی کو که بحق یاری مظلوم دهد
تا هم از محتسب شهر تظلم بینی
هوش مصنوعی: شخصی را بگو که با عدالت به یاری ستمدیده بشتابد و اینگونه باشد که حتی در چشمان حاکم شهر نیز بیعدالتی را مشاهده کنی.
تو بشونقش امید از رخ آیینه دل
تا هم از خویشتن آنلحظه تبرم بینی
هوش مصنوعی: از چهرهی دلنشین خود امیدوار باش و ببین که چگونه در آن لحظه، خود را از تمامی دشواریها و زحمتها رهایی میبینی.
یادگیر این سخن ایمرد سخن پیشه زمن
که گر این فهم کنی عز تفهم بینی
هوش مصنوعی: این جمله به ما میگوید که اگر این نکته را به درستی درک کنی، به مقام و مرتبهای میرسی که فراتر از درکهای معمولی است. به عبارت دیگر، درک عمیقتر از یک موضوع میتواند انسان را به جایگاه بالاتری برساند.
