برگردان به زبان ساده
زهی بنفحه عدل تو زنده جان جهان
بدست حکم تو داده فلک عنان جهان
هوش مصنوعی: شگفتا از بوی خوش عدالت تو که جان جهان را زنده کرده است و این که آسمان با دستوری که تو میدهی، کار دنیا را در کنترل خود دارد.
یگانه خسرو گیتی گشای نصرت دین
ستوده پادشه شرق و پهلوان جهان
هوش مصنوعی: شاهی که در دنیا بینظیر است و نصرت دین را بر عهده دارد، پادشاه ستودهای در شرق و قهرمان جهان است.
توئی سکندر ایام و شهریار زمین
توئی سپه کش اسلام و مرزبان جهان
هوش مصنوعی: تو ای کسی که در زمانها همچون اسکندر هستی و بر زمین پادشاهی میکنی، تو فرمانده سپاه اسلام و پاسدار مرزهای جهان هستی.
جهان نثار تو کرده ستارگان فلک
فلک خطاب تو کرده خدایگان جهان
هوش مصنوعی: جهان به پاهای تو نثار شده و ستارگان آسمان به خاطر تو به مهری اسمانی خطاب شدهاند. خداوندان عالم به خاطر تو به این مقام رسیدهاند.
بنور رای تو تابنده روشنان فلک
بخاکپای تو سوگند سرکشان جهان
هوش مصنوعی: به نور اندیشهات، روشنیبخش آسمانها سوگند میزنم که بر خاک پایت، سران سبکسر جهان قسم خواهند خورد.
ثنا و مدحت تو سبحه زبان ملک
دعای دولت تو رقیه امان جهان
هوش مصنوعی: ستایش و مدح تو مانند زنجیری است که زبان فرشتگان را به دعا برای تو میخواند و برکت و سعادت تو امانت دنیای ماست.
نگشت چون تو ملک طبع در گمان گمان
نخاست چون تو جهاندار از جهان جهان
هوش مصنوعی: ملک طبع هیچ کس به زیبایی تو نیست و هیچ گمان و تصویری نمیتواند به اندازه وجود تو در جهان تاثیرگذار باشد.
بخاکپای تو ماندست تشنه آب حیات
بآب تیغ تو گشتست پخته نان جهان
هوش مصنوعی: به پای تو افرادی هستند که تشنه آب زندگیاند و به خاطر تیغ تو (قدرت تو) زندگیشان را به حدی رساندهاند که همانند نانی برای جهان تبدیل شدهاند.
کمینه شعله رای تو آفتاب فلک
نخست پایه قدر تو لامکان جهان
هوش مصنوعی: شعلههای اندک محبت تو، مانند آفتاب در آسمان است و ارزش تو، فراتر از تمام موجودات و جهانیان است.
شعاع تیغ تو چون تیغ آفتاب رسید
ازین گران جهان تا بدان کران جهان
هوش مصنوعی: نور تیغ تو مانند نوری است که از خورشید تابیده میشود. این نور از این دنیای پرمشقت به دوردستترین نقاط جهان میرسد.
خلاف رای تو گر صبح دم زند گردون
بتیغ مهر دو نیمه کند میان جهان
هوش مصنوعی: اگرچه تو نظری خلاف داری، اما اگر سرنوشت در سپیده دم به گونهای دیگر عمل کند، با خورشید دو نیمه میشود و دنیا را تقسیم میکند.
ز لوح غیب بخواند ضمیر روشن تو
رمو ز هرچه معماست در نهان جهان
هوش مصنوعی: از صفحهی ناپیدای وجودت، رازی را که در دل خود پنهان داری، از هرچه که به صورت معما و رمزی در جهان نهفته است، به خوانش درآر.
صدای کوس تو چونانگرفت در گردون
که مرغ فتنه بپرید از آشیا ن جهان
هوش مصنوعی: صدای تو به قدری پرطنین و نافذ است که حتی مرغ فتنه، که نماد آشوب و فساد است، از جهانی که در آن زندگی میکند، پرواز کرده و دور میشود.
اگر نه شحنه عدلت کند جهانداری
از آنسوی عدم آرد جهان نشان جهان
هوش مصنوعی: اگر عدالت وجود نداشته باشد، هیچکس نمیتواند به درستی بر جهان حکومت کند و نشاندهندهای از وجود واقعی عالم نیست.
وگرنه حلم تو باشد زهیبت تو فتد
بزلزله تب لرزاندر استخوان جهان
هوش مصنوعی: اگر صبر و حلم تو نباشد، صدای شکوه و جلال تو همچون زلزلهای، در جان و وجود دنیا طنینانداز خواهد شد.
تبارک الله ازان بی کرانه لشگر تو
که قاصر است ز تفصیل آن بیان جهان
هوش مصنوعی: بسیار شگفتانگیز است لشکری که تو داری و به قدری بزرگ و وسیع است که حتی نمیتوان جزئیات آن را در بیان جهانی توضیح داد.
اگرچه مشکل جذر اصم شود زو حل
بعقد صد یک ازو کی رسد بنان جهان
هوش مصنوعی: اگرچه حل کردن مسائل دشوار به نظر میرسد، اما اگر ما به هم وصل شویم و همکاری کنیم، به نتایج خوبی خواهیم رسید.
بحرص خدمت توتاخت از عدم بوجود
هرآنه حشو مکانگشت وایرمان جهان
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که به خاطر خدمت به تو، از عدم به وجود آمدم و هر لحظه در حال گشت و گذار در جهان هستم.
بتازیانه اشارت نما و لشگر بین
زقیروان جهان تا بقیروان جهان
هوش مصنوعی: با اشارهی خود مانند تازیانه، نیروهای خود را به حرکت درآور و به دنیا ویرانی و هم بیداری بیاور.
تو بخت ملک باوج محیط گردون نه
که نیست لایق تخت تو خاکدان جهان
هوش مصنوعی: بخت و اقبال پادشاهی تو در آسمان و دنیای بالا وجود دارد، اما این حقیقت را بدان که زمین و خاکسار این جهان، شایستهی مقام و تخت تو نیستند.
جهان بعهد تو معهود بود از گردون
بلب رسید ازین انتظار جان جهان
هوش مصنوعی: جهان به وعده تو در انتظار بود و از آسمان، با نالهای، به این انتظار پاسخ داده شد.
اگرنه عدل تو دریافتی و شاق ستم
بداده بود بتاراج خانمان جهان
هوش مصنوعی: اگر تو به حقیقت عدل پی میبردی و ظلمی از سوی دیگران بر مردم نمیرفت، جهانی به تاراج خانمان نمیافتاد.
مثال فتنه یأجوج و سد آهن چیست
مثال تیغ تو در آخر الزمان جهان
هوش مصنوعی: مثال فتنه یأجوج و ماجوج به مانند وضعیت و خطرات بزرگی است که در آخر الزمان بروز خواهد کرد، همانطور که تیغ تو نیز نمادی از قدرت و خطر در آن دوران است.
خدایگانا حال جهان بلطف ببین
که رفت در سر جود تو سوزیان جهان
هوش مصنوعی: خداوند را ببین که چگونه با لطف خود حال و روز مردم را دگرگون کرده است؛ زیرا بخشندگی و نیکوکاری تو باعث شد که مشکلات دنیا از بین برود.
جهان بنیل سخای تو گل کجا دارد
چه مایه گنجد در مکنت و توان جهان
هوش مصنوعی: جهان چه اندازه زیبایی و نعمت از سخاوت تو دارد که در قدرت و ثروت این دنیا نمیگنجد و جایگاهی برای آن نیست.
حدیث حاتم طائی و نام نوشروان
بروزگار تو گمشد ز داستان جهان
هوش مصنوعی: در دنیای امروز، داستانها و نامهای بزرگ و معروف گذشته، مانند حاتم طائی و نوشروان، فراموش شدهاند و دیگر در ذهنها وجود ندارند.
جهان اگر پس ازین نام آنگروه برد
برون کشد ز پس سرقضا زبان جهان
هوش مصنوعی: اگر جهان بخواهد بعد از این، نام آن گروه را از میان بردارد، پس قضا و قدرت الهی زبان جهان را از پس خود میکشد.
چه جا نکند پس از ینهر که کانکند که سخات
رها نکرد جوی در دکان کان جهان
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که اگر کسی سخاوت و generosity را کنار بگذارد، دیگر هیچ جایی برای گرفتن و بخشش وجود نخواهد داشت. به عبارت دیگر، اگر روزی بخواهد که از خوبی و بخشش دور شود، دنیای او مانند دکان بیمحصولی خواهد بود که در آن چیزی برای عرضه وجود ندارد.
بخاکپای تو سوگند میخورد گردون
که مثل تو نزند سر زبادبان جهان
هوش مصنوعی: به خاک پای تو سوگند میخورد آسمان که هیچکس مثل تو در سراسر جهان به این زیبایی و بزرگی نمیتواند باشد.
ز تیغ تیز تو گر دشمنی امان جوید
رهاش کن که بود دور از امان جهان
هوش مصنوعی: اگر دشمنی از تیزی شمشیر تو نجات پیدا کند، او را رها کن، زیرا که چنین کسی از امنیت دنیا دور است.
سگ تو مغز سر گردنان خورد شاید
که دشمن تو جگر میخورد ز خوان جهان
هوش مصنوعی: سگ تو ممکن است با دندانهایش به مغز سرگردانها حمله کند، اما این نشان میدهد که دشمن تو ممکن است در خفا از زخمهای ناشی از این عمل به درد میآید و به طور پنهانی از زندگی بهرهبرداری میکند.
ز دزد حادثه دهر ایمنست کز پاست
جواز بدرقه دارند کاروان جهان
هوش مصنوعی: از بلایای زمانه میتوان بیسروصدا گذشت، زیرا کاروان زندگی مجوز همراهی خود را دارد.
چو هندوانه پسندیده پاسبانی را
بس است هندوی تیغ تو پاسبان جهان
هوش مصنوعی: چون هندوانه برای یک پاسبان کافی است، تیغ تو هم برای نگهداری از جهان کافی است.
بپشت گرمی بازوی تو کند ور نی
برهنه هندو کی کی کند ضمان جهان
هوش مصنوعی: اگر پشت گرم بازوی تو باشد، چه کسی میتواند به برهنهای مانند هندو کمک کند؟ در واقع، این بیت میگوید که وقتی حمایتی و قدرتی وجود دارد، دیگر نیازی به نگرانی از مشکلات جهان نیست.
همیشه تا که ببافد زرشته شب و روز
سپهر کسوت اکسون و پرنیان جهان
هوش مصنوعی: همیشه زمان به بافتن و ایجاد زندگی مشغول است، مانند پوششی از ابریشم و پرنیان که جهانی را در بر گرفته است.
بهار عدل تو سرسبز باد و پاینده
که بس بود زدم دشمنان خزان جهان
هوش مصنوعی: بهار نیکی و عدالت تو همیشه سرسبز و پایدار باشد، که به حق دشمنان را در فصل خزان جهان سرنگون کردهایم.
در موافق تو قبله ملوک زمین
دل مخالف تو لقمه دهان جهان
هوش مصنوعی: در برابر تو، پادشاهی ملوک زمین وجود دارد و دل کسانی که مخالف تو هستند، مانند لقمهای است در دهان جهانی که در حال چرخش است.
