برگردان به زبان ساده
بدو گفت خواهی که از نزد من
کنون بازگردی از آن انجمن
هوش مصنوعی: به او گفت: اگر میخواهی از این جمع بازگردی، اکنون همین کار را انجام بده.
که گر زندگانیت ماندهست بیش
نمیری تو بی نام و فرزند خویش
هوش مصنوعی: اگر زندگیات بیشتر از این ادامه پیدا کرده، بدون اینکه نام و فرزندی از خود به یادگار بگذاری، در واقع تو دیگر نمیمیری.
بدو گفت خواهم که باشدت رای
که این مهربانی تو آری به جای
هوش مصنوعی: به او گفتم: میخواهم که تو در این مورد نظر خودت را بگویی، زیرا این محبت و مهربانی تو جای توجه دارد.
بدین از تو دارم فراوان سپاس
که از تو شدم پاک و یزدانشناس
هوش مصنوعی: از تو سپاسگزارم که به واسطه تو توانستم پاک و شناسا به خداوند شوم.
بدو گفت کاکنون تو را هفت چیز
که آن را ندانیم هشتم بنیز
هوش مصنوعی: او به او گفت که اکنون هفت چیز هست که ما نمیدانیم و هشتمی هم وجود دارد که در آن نیز آگاهی نداریم.
ز من یاد داری که اندر نخست
که گنجی روان است هریک درست
هوش مصنوعی: به یاد داری که در آغاز هر چیزی به درستی ارزش و زیبایی خود را دارد.
اگر کار بندی تو این هفت پند
تو باشی به هر دو جهان سودمند
هوش مصنوعی: اگر به این هفت نکته و پند توجه کنی، در هر دو دنیا (این دنیا و آن دنیا) به سود و منفعت میرسی.
چنانچون شدی بهرهور زین سرای
بدان سر بیابی بهشت خدای
هوش مصنوعی: وقتی از این دنیا بهرهمند شدی، به سوی آن دنیا میروی و به بهشت خدا خواهی رسید.
بدو گفت فرخنده فرمان تو
که یارد برون شد ز پیمان تو
هوش مصنوعی: به او گفتند که خوشبخت و شاد است که کسی از عهد و پیمان تو خارج نمیشود.
همه هرچه گویی به جای آورم
ز فرمان و رای تو بر نگذرم
هوش مصنوعی: هرچیزی که بگویی، من انجام میدهم و هرگز از دستورات و نظرات تو عبور نخواهم کرد.
بدو گفت فرزانه کاکنون نخست
تو باید که این کار داری درست
هوش مصنوعی: فرزانه به او گفت: هماکنون تو باید ابتدا این کار را به درستی انجام دهی.
چو باشد مرا و تو را کردگار
خداوند ما باشد از هر شمار
هوش مصنوعی: اگر خداوند ما باشد، دیگر هیچ شمارش و حصر و محدودیتی نمیتواند ما را از هم جدا کند.
چو باشد خداوند، ما بندهایم
همه بندهٔ آفرینندهایم
هوش مصنوعی: وقتی که خداوند وجود دارد، همه ما بنده و تابع او هستیم و در حقیقت، هر یک از ما بندگان خالق هستیم.
به فرمان او باش در بندگی
نگهدارِ راهِ پرستندگی
هوش مصنوعی: در اطاعت او باش و همواره در مسیر عبادت و پرستش او گام بردار.
سپاسش به جای آر بر بدخویی
که کرد او به جای تو این نیکویی
هوش مصنوعی: برای کسی که بدخلق است، به خاطر خوبیهایی که در حق تو انجام داده است، تشکر و قدردانی کن.
که از نیست، هستی چنین آفرید
در او کرد پس جان روشن پدید
هوش مصنوعی: از عدم، وجودی پدید آورد و در آن روحی روشن و زنده قرار داد.
دو دیده تو را داد و گوش و زبان
روانی بدین کالبد پاسبان
هوش مصنوعی: دو چشم برای مشاهده تو و گوش و زبانی برای بیان تو به این جسم داده شده است تا از تو محافظت کند.
پس آن بِهْ که تو نیکویی را سپاس
به جای آری، از دل شوی حقشناس
هوش مصنوعی: پس بهتر است که تو زیباییها را شکرگزاری کنی و از عمق دل، شناسای حقیقت باشی.
سخنهای فرزانه بشنید کوش
خوش آمدْش یکسر بدو داد هوش
هوش مصنوعی: سخنان حکیمانه و خردمندانه را بشنو، زیرا که کاملاً برایت مفید است و تو را به تفکری عمیقتر رهنمون میکند.
بدو گفت برگشتم از کار خویش
پشیمانم از زشت گفتار خویش
هوش مصنوعی: او به خود گفت که از کارهایی که انجام داده پشیمان است و از حرفهای نامناسبی که زده، ناراحت است.
شد آن بادساری ز مغزم برون
همی بندگی کرد خواهم کنون
هوش مصنوعی: آن فکر پیچیده و سنگین از ذهنم بیرون رفت و اکنون میخواهم به آن بپردازم و درخواست کنم.
بدو گفت فرزانه کاکنون بدان
که مردم نماند همی جاودان
هوش مصنوعی: فرزانه به او گفت: بدان که انسانها همیشه در اینجا نمیمانند و جاودانه نیستند.
به گیتی چنان بود باید همی
که دانی که بر تو سرآید همی
هوش مصنوعی: در دنیا باید به گونهای زندگی کنی که بدانی چه اتفاقی برای تو خواهد افتاد.
یکی راه باریک پیش اندر است
چو رفتی، جهانی جز این، دیگر است
هوش مصنوعی: یک مسیر باریک وجود دارد که اگر از آن عبور کنی، دنیای دیگری برایت نمایان میشود.
به پاداش کردار هر خوب و زشت
دهند آتش تیز و خرّم بهشت
هوش مصنوعی: به ازای هر کار خوب و بد، پاداشی داده میشود که شامل آتش و همچنین نعمتهای بهشتی است.
چو زشتی نمایی تو کیفر بری
همان یابی آن جا کز ایدر بری
هوش مصنوعی: اگر زشتی را به نمایش بگذاری، جزای آن را خواهی دید، چرا که آنچه در اینجا نشان میدهی، همان را در آنجا خواهی یافت.
پس آن به که آن مایهور هفت چیز
به هر دو جهان تا تو باشی بنیز
هوش مصنوعی: بنابراین بهتر است که آن فرد مایهدار و دارای هفت ویژگی را در هر دو جهان به خاطر داشته باشی تا تو هم در زندگی موفق باشی.
که مردم بدین گوهران مردم است
گر این نیست، از مردمی او کم است
هوش مصنوعی: اگر مردم به خوبی و ارزشهای انسانی خود پایبند باشند، به دلیل داشتن این ویژگیهای ارزشمند هستند. اما اگر این ویژگیها را نداشته باشند، نشانه این است که از انسانیت و شرافت کمتری برخوردارند.
از این گر یکی نیست در آدمی
ندارد همی مایهٔ مردمی
هوش مصنوعی: اگر در یک انسان هیچ خصوصیتی از انسانیت وجود نداشته باشد، پس او حقیقتاً انسانی نیست و فاقد عنصر انسانی است.
خرد دان که تاج خرد برتر است
ز خورشید کآرایش کشور است
هوش مصنوعی: دانش و خرد ارزش والاتری دارد و از نور خورشید نیز مهمتر است، زیرا این دانش، زینت و زیبایی وطن محسوب میشود.
نگهبان جان و تن آمد خرد
نماند که بفریبدش دیو بد
هوش مصنوعی: نگهبان و حافظ جان و تن، عقل و خرد است که دیگر جایی برای فریب خوردن از دیو بد وجود ندارد.
که داند که پاداش روز شمار
رساند به جان و به تن کردگار
هوش مصنوعی: کسی نمیداند که پاداش کارهای روزانه چگونه به روح و جسم انسان میرسد.
بپرهیزد از کار و کردار زشت
رساند روان را به خرّم بهشت
هوش مصنوعی: انسان باید از انجام کارهای ناپسند و بد دوری کند تا بتواند روح خود را به آرامش و خوشی برساند و به سعادت و بر Happiness در دنیا و آخرت دست یابد.
دوم گوهر مایهور، دانش است
کجا یار دانش همه رامش است
هوش مصنوعی: دومین گوهری که ارزشمند است، دانش است؛ جایی که یار دانش، همه چیز را آسان میکند و به آرامش میآورد.
به دانش توان یافت راه خرد
................................
هوش مصنوعی: با علم و دانش میتوان به درک و آگاهی درست دست یافت.
که انجامِ دانش شناسد همی
ز پاداش دانش هراسد همی
هوش مصنوعی: دانش به انسان آگاهی و شناخت میدهد، اما از پاداش و نتیجهاش هم باید هراس داشته باشد.
به دانش نیارد فریبنده دیو
نَه بدخواه از ترس گیهان خدیو
هوش مصنوعی: دیو فریبنده با دانش نمیتواند انسان را فریب دهد، چرا که او از ترس خداوند و عدم موفقیت در دنیا، بدخواهی نمیکند.
سوم هوش، کز هوش زاید خرد
بجوید همی کار را نیک و بد
هوش مصنوعی: انسان دارای فهم و درک بالا، از بدیها دوری کرده و تلاش میکند تا امور را به درستی و نیکویی سامان دهد.
چو کاریش پیش آید از کمّ و کاست
بداند که آغاز آن از کجاست
هوش مصنوعی: وقتی فردی با مشکلی روبهرو میشود و نتیجهاش خوب نیست، متوجه میشود که مشکل از کجا آغاز شده و در کجا دچار نقص بوده است.
چهارم گهر، راستی بهتر است
کجا راستی بهتر از گوهر است
هوش مصنوعی: راستی و صداقت از هر چیز ارزشمندتری است، حتی از گرانبهاترین جواهرات.
چو گفتار تو راست و کردار تو
همه راه تو راست و گفتار تو
هوش مصنوعی: وقتی حرفهایت درست و اعمالت هماهنگ با آن باشد، راهت نیز درست و روشن خواهد بود.
روانت بدان راستی کام یافت
دل مردمان بر تو آرام یافت
هوش مصنوعی: روح تو از حقیقت آگاه است و دلهای مردم با این شناخت آرامش یافته است.
به پنجم ز پاکی گشایم سخن
که آلودگی دور دارد ز تن
هوش مصنوعی: من در مورد نکات نیک و پاکی سخن میگویم، زیرا آلودگی و ناپاکی بدن را به دور میدارد.
ششم مهر هر کاو بود مهربان
به خوشی و خوبی گشاید زبان
هوش مصنوعی: ششم مهر هر کسی که مهربان باشد، به خوشحالی و خوبی زبانش باز میشود.
زمان تا زمان خواهد آن نیکدل
که خواهد به خود تا نماند خجل
هوش مصنوعی: هر کسی که دل نیکو و خوبی دارد، در زمان خود به خوبی پیش میرود و هیچگاه احساس شرمندگی و خجالت نمیکند.
ز کس هیچ نیکی ندارد دریغ
به سگ بر دریغ آیدش زخم تیغ
هوش مصنوعی: هیچ نیکی از کسی انتظار نداشته باش، چرا که حتی به یک سگ هم نمیتوان حسرت زخم تیغ را نشان داد.
ز داد است و آزادگی هفتمین
کز این هر دو آباد بینم زمین
هوش مصنوعی: از عدالت و آزادگی، هفتمین ویژگی را میبینم که از این دو، زمین را آباد و سرفراز میکند.
وز این هر دو آزاده را بیگمان
چو خواهی به هر راه بردن توان
هوش مصنوعی: از این دو آزاده، بدون شک میتوانی هر کجا که بخواهی، آنها را با هر روشی برده و هدایت کنی.
کجا این همه را نیاید به جای
چو رخنه بود در حصاری سرای
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که وقتی در یک دیوار یا حصار شکاف و رخنهای وجود داشته باشد، هر چیزی که باید در آنجا محفوظ باشد، نمیتواند به خوبی نگهداری شود. در واقع، وجود نقص یا ضعف در یک ساختار باعث میشود که همه چیز به راحتی وارد یا خارج شود.
نه در آدمی باشد آن کس تمام
نه مردم بود زو به دل شادکام
هوش مصنوعی: هیچ کسی نیست که کاملاً بینقص باشد و در عین حال، هیچکس نمیتواند از دل شاد و سرزندهای برخوردار باشد مگر اینکه انسانهای دیگر او را همراهی کنند.
چو برگردی از بیشه و مرز من
نگه دار گفتار و اندرز من
هوش مصنوعی: وقتی که از جنگل و سرزمین من برمیگردی، سخنان و نصیحتهایم را در خاطر داشته باش.
جز از دانشش، چند دفتر بداد
شد از دانش و دفترش کوش شاد
هوش مصنوعی: تنها به واسطهی دانش او بود که چندین دفتر منتشر شد، اما دانشش را وقتی نظاره میکنیم، میبینیم که شادابی و نشاطش در آن نهفته است.
