غزل شمارهٔ ۴۳۴

 ای دل، هرگز بدون عشق و سرمستی نباش، و زمانی که به این حال دست یافتی، نجات یافته‌ای زیرا که از بودن و نبودن و تعلقات مادی رسته‌ای و رهایی یافته‌ای.

گر جان به تن ببینی مشغول کار او شو زیرا به هر جانبی که روی آوری و به هر‌چه عشق بورزی‌، نکوتر و بهتر از خودپرستی است.

حافظ حرکت نسیم را ضعیف و ناتوان ولی شاد  تصور کرده و می گوید:« همچون نسیم در عین ضعف و ناتوانی شادمان و خوش باش زیرا که در راه عشق ناتوانی بهتر از تندرستی و سلامت است».

 در مذهب سیر و سلوک، ناپختگی نشانه‌ای از بی‌ایمانی است. بله، مسیر دستیابی به موفقیت، نیازمند تیزهوشی و سرعت عمل است.

تا وقتی فضل و عقل خود را ببینی و به‌آن مغرور باشی، بی‌معرفت خواهی ماند؛ یک پند به‌تو می‌گویم که تو را نجات خواهد داد «خود را مبین»

وقتی به آستان یار (و خاک کوی یار) رسیدی از فلک و آسمان میندیش و هراس‌نداشته باش زیرا (در غیر اینصورت) از اوج سربلندی و افتخار بر خاک پستی میفتی.

گر چه خار با آزار و اذیت است، ولی گل از طرف او عذر‌خواهی می‌کند (زیبایی گل‌، تیزی و اذیت خار را محو می‌کند) این مسأله اصلاً سخت نیست چون تلخی شراب کنار لذت و شور مستی به راحتی قابل تحمل است.

آیا صوفی باده‌نوش باشد و حافظ از باده بپرهیزد؟! ای کوته‌آستینان (کنایه از صوفیان) تا کی ظلم و جور می‌کنید و مردم را از آنچه خودتان انجام می‌دهید‌، منع می‌کنید؟