برگردان به زبان ساده
ساقی بیا که شد قدحِ لاله پر ز می
طامات تا به چند و خرافات تا به کی؟
ساقی بیا دیگر کاسه وظرف گل لاله پرشد از می تاکی باید درگیر خرافات و حرف های بی محتوا باشیم
بگذر ز کبر و ناز که دیدهست روزگار
چینِ قبای قیصر و طرْفِ کلاهِ کی
هوش مصنوعی: از خودپسندی و فخر بیرون بیا، چون زمانه دگرگونیهای بسیاری را دیده است؛ روزگاری که حتی شکوه و مقام قیصر و زیباییهای تاج او نیز پایدار نبودهاند.
هشیار شو که مرغِ چمن مست گشت، هان
بیدار شو که خوابِ عدم در پی است، هی
هوش مصنوعی: هشیار باش که پرندهٔ باغ شاد و سرحال شده است. بیدار شو زیرا خواب نابودی در کمین است.
خوشنازکانه میچمی ای شاخ نوبهار!
کآشفتگی مبادت از آشوبِ بادِ دی
هوش مصنوعی: ای شاخهی بهار، با ناز و لطافت میرقصی، ولی مواظب باش که از بادهای طوفانی و آشفته به هم نریزی.
بر مِهرِ چرخ و شیوهٔ او اعتماد نیست
ای وای بر کسی که شد ایمن ز مکرِ وی
هوش مصنوعی: بر روی چرخ فلک و روشهای آن نمیتوان اعتماد کرد. وای بر کسی که فریب نیرنگهای آن را خورده و خود را در امان میبیند.
فردا شرابِ کوثر و حور از برای ماست
و امروز نیز ساقیِ مهروی و جام می
هوش مصنوعی: فردا بهشتیان و نعمتهای بهشتی برای ما فراهم خواهند بود، اما امروز هم نوشیدن شراب و لذت بردن از زیباییهای دنیا هست.
بادِ صبا ز عهدِ صبی یاد میدهد
جاندارویی که غم ببرد درده ای صبی!
هوش مصنوعی: باد صبا یادآور دوران کودکی است و مانند دارویی عمل میکند که میتواند درد و غم را از جان انسان بزداید. ای کودک، این یادآوری به تو کمک میکند تا از غمها رها شوی.
حشمت مبین و سلطنتِ گل، که بسپرد
فراشِ باد هر ورقش را به زیر پی
فراش: فرشگستر، جاروبکش. پی: پا.
درده به یاد حاتمِ طی جام یک منی
تا نامهٔ سیاه بخیلان کنیم طی
هوش مصنوعی: دردی که از یاد حاتم طایی داری، چون یک جام شراب است که میتواند ما را یاری کند تا نامههای بد و حسادت دیگران را پاک کنیم.
زآن می که داد حُسن و لطافت به ارغوان
بیرون فکند لطف مزاج از رخش به خوی
هوش مصنوعی: از آن می که زیبایی و نرمی را به رنگ ارغوان هدیه داد، لطف و خوبی در طبع او از چهرهاش نمایان شده است.
مسند به باغ بر که به خدمت چو بندگان
استاده است سرو و کمر بسته است نی
هوش مصنوعی: در باغی زیبا، درخت سرو به خاطر شخصی که در آنجا ایستاده، خود را آراسته و آماده خدمت کرده است. این درخت به گونهای خود را مرتب کرده که نشاندهنده احترام و خدمتگزاری است.
حافظ حدیثِ سحرفریبِ خوشت رسید
تا حدِ مصر و چین و به اطرافِ روم و ری
حد: مرز.