برگردان به زبان ساده
اَلْمِنَّةُ لِلَّه که درِ میکده، باز است
زان رو که مرا بر در او، رویِ نیاز است
هوش مصنوعی: نعمت خداوند این است که درِ میکده به روی من باز است، زیرا من با دل و جان به سوی او نیاز دارم.
خُمها، همه در جوش و خُروشاند ز مَسْتی
وان می که در آنجاست، حقیقت، نه مَجاز است
هوش مصنوعی: تمام خُمها در حال تلاطم و جنب و جوش هستند، زیرا درون آنها شرابی است که سرمستی به ارمغان میآورد و این حالتی که در آن قرار داریم، واقعیت است و نه خیال و توهم.
از وی، همه، مَسْتی و غُرور است و تَکَبُّر
وز ما همه بیچارگی و عَجْز و نیاز است
هوش مصنوعی: او همه چیزش سرشار از مستی و خودبزرگ بینی است، در حالی که ما جز ضعف، ناتوانی و نیاز چیزی نداریم.
رازی که بَرِ غیر نگفتیم و نگوییم
با دوست بگوییم که او مَحْرَمِ راز است
هوش مصنوعی: رازهایی که نتوانستیم به دیگران بگوییم و نمیگوییم، باید با دوستی شریک شویم که او مایهی اعتماد و امانت است.
شَرْحِ شِکَنِ زُلْفِ خَم اندر خَمِ جانان
کوتَه نَتَوان کرد که این قِصِّه، دراز است
هوش مصنوعی: توضیح دربارهی زلفهای پیچیده و زیبای محبوبم را نمیتوان به آسانی انجام داد، زیرا این داستان بسیار طولانی و پیچیده است.
بارِ دِلِ مَجْنون و خَمِ طُرِّهٔ لیلی
رُخسارهٔ مَحمود و کَفِ پایِ اَیاز است
هوش مصنوعی: دل رنجور و غمزده مجنون به عشق لیلی است و زیبایی چهره محمود و نازکی کف پای ایاز به زیبایی و جذابیت او اشاره دارد.
بردوختهام دیده چو باز از همه عالَم
تا دیدهٔ من بر رُخِ زیبایِ تو، باز است
این بیت، شاعر با استفاده از دو معنای متفاوت برای واژه «باز»، معنای عمیقی را آفریده است:۱. باز (پرنده): که نگاهی تیزبین و متمرکز دارد و چشمانش را از غیرِ شکار (در اینجا غیرِ معشوق) میبندد.۲. باز (گشاده/در حالِ نگاه کردن): که در مصرع دوم به معنای گشوده ماندن چشم برای تماشای رخ محبوب است.تضاد «دوختن» (بستن) و «باز» (گشودن) در کنار تشبیه به «باز» (پرنده)، یک تصویرسازی کلاسیک و در عین حال دلنشین است که نشان میدهد عاشق برای رسیدن به آن یگانه دیدن (دیدار معشوق)، باید چشم بر تمام کثرتهای عالم ببندد.
در کعبهٔ کویِ تو، هر آنکس که بیاید
از قبلهٔ ابرویِ تو در عِیْنِ نماز است
هوش مصنوعی: هر کس که به کعبهٔ تو بیاید، در واقع در حال عبادت و نماز است، چون نگاهش به ابروی توست که به نوعی قبلهٔ او شده.
ای مجلسیان، سوزِ دلِ «حافظِ» مسکین
از شمع بپرسید که در سوز و گداز است
هوش مصنوعی: ای کسانی که در مجلس هستید، از شمع بپرسید که دلِ دردکشیده و رنجور حافظ چه سوز و گدازی دارد.