غزل شمارهٔ ۲۳۱

به معشوقم گفتم: غم رسیدن به تو را دارم، پاسخ داد: روزی غمت به پایان خواهد رسید، به او گفتم بیا و ماه تابان زندگی من باش(معشوق من باش)، پاسخ داد: اگر امکان­پذیر باشد.

به او گفتم از مهربانان راه و رسم وفاداری و مهربانی را یاد بگیر، پاسخ داد: زیبارویان هرگز وفادار و مهربان نیستند.(کم‌گرفت: این کار کمتر آید؛ آرایه کم‌‌گرفت دارد، شاعر به جای اینکه بگوید هرگز از واژه کمتر بهره برده است.)

به معشوقم گفتم: چشمانم را می‌بندم تا راه ورود خیال تو را بسته باشم، پاسخ داد: خیال من شبگردی چالاک و رند است و از راه دیگری وارد خواهد شد.(نکته: نکته فوق‌العاده در این بیت هوشمندی حضرت حافظ در رعایت ارتباط و تناسب بین بستن نظر و شب­رو بودن خیال معشوق است؛ چرا که وقتی چشم‌ها را ببندیم همه جا تاریک و ظلمانی می‌شود، به زیبایی هر چه تمامتر خیال معشوق به شب­رو تشبیه شده است؛ زیرا انسان شبگرد در شب بهتر راه خود را می‌یابد.)

به دلبندم گفتم: عطر گیسویت سبب گمراهی و رسوایی من در جهان شد، پاسخ داد: اگر نیک بدانی و آگاه باشی، همین عطر و بوی خوش سبب هدایت و راهبری تو خواهد شد.(هم اوت رهبر آید: او رهبر تو خواهد شد.)

به او گفتم: هوایی که در هنگام صبح می‌وزد، چه اندازه خوش و نیکوست! پاسخم داد: خوشا نسیمی که از محله و کوی معشوق می‌آید.

به معشوقم گفتم: لب گوارا و سرخ تو ما را در حسرت یک بوسه کُشت. پاسخ داد: تو راه و رسم بندگی را درست به جا بیاور او خود می‌داند چگونه بنده خود را پرورش دهد و مورد لطف و عنایت قرار دهد.

به او گفتم: دل مهربان تو چه زمانی تصمیم دارد با من آشتی کند؟ پاسخ داد: بین خودمان باشد و این راز را به کسی نگو: هر زمان وقتش شد.(نکته: نکته جالب توجه در مصراع اول پارادوکس زیبایی است که حافظ در ارتباط با دل رحیم و قهر بودن معشوق مطرح کرده است!!!)

به او گفتم: دیدی که چگونه روزگار شادی و خوش­گذرانی به پایان رسید. محبوبم پاسخ داد: حافظ خاموش باش و شکوه نکن چرا که این غم و انده نیز به پایان خواهد رسید.