برگردان به زبان ساده
ای ماه شبه زلف مشک خالی
خالی نشود جانم از تو حالی
هوش مصنوعی: ای ماه، در شب تار، زلفهای تیره و دلفریب تو، هرگز از خاطر من نمیرود و جانم همیشه به یاد توست.
کندن نتوان نقش مهرت از دل
گوئی که بدل بر نشان خالی
هوش مصنوعی: محبت تو چنان در دل من نقش بسته که نمیتوانم آن را از یاد ببرم، انگار که جای خالی یک علامت بر دل نقش بسته است.
ناهید بدت خال و مشتری عم
لیکن حسد عم و رشک خالی
هوش مصنوعی: ناهید زیباست و ستاره مشتری نیز زیبا به نظر میآید، اما حسادت و نیات بد برخی افراد باعث میشود که زیباییها در نظرشان شکسته به نظر برسند.
دل را بدو زلفین مدام دامی
جان را بدو خال سیاه حالی
هوش مصنوعی: دل را در دام زلفهای او میافکنم و جان را به خاطر آن لکه سیاه در چهرهاش به یاد میآورم.
از عنبر جعد و زلف مشکین
بر ماه دو هفته غالیه چو ماهی
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر زیبایی و جذابیت فردی است که موهایش مانند زلفهای مشکین و خوشبو به چشم میآید. او به اندازهٔ یک ماه کامل درخشان و خیرهکننده است. جاذبهٔ این شخص آنقدر شگفتانگیز است که احساس میشود دنیای اطرافش را تحت تأثیر قرار میدهد.
ماهی و جز اندر روان نتابی
سروی و جز اندر روان نبالی
هوش مصنوعی: اگر تو ماهی هستی، در آب نباید حرکت کنی و اگر سروی هستی، در روان نباید خود را به چپ و راست بمالی.
نالی کند از ناله قد سروی
زان قد چو سرو میان نالی
هوش مصنوعی: از نالهای که سرو بلند برمیآورد، حسرتی در دل احساس میشود؛ زیرا قامت او همچون سرو است و من از این غم و اندوه ناله میکنم.
زلفانت بکردار دال کرده
ابدال ز عشق تو پشت دالی
هوش مصنوعی: زلفهای تو مانند دالهای زیبا در نظر من، ابدالی (غیر قابل تغییر) شدهاند و از عشق تو، پشت پردهای ساختهام.
ای نرگس تو جایگاه نیرنگ
ای لاله تو معدن لئالی
هوش مصنوعی: ای نرگس، تو نماد فریب و نیرنگ هستی، و ای لاله، تو معدن زیبایی و جواهرات.
دل را بیکی روز و شب نشاطی
جان را بیکی سال و مه و بالی
هوش مصنوعی: دل هر روز و شب را به یک نشاط نیاز دارد و جان انسان نیز برای تجربه کردن خوشحالی و سروری، به سال و ماه و بالنی از شادیها محتاج است.
مانی کف و تیغ تاج ملکت را
فخرالامراء و میر ابوالمعالی
هوش مصنوعی: مانی، با دستانت و با سلاحی که نشان از مقام و سلطنت توست، باعث فخر امرا و بزرگ زادهها هستی.
ای تیغ تو فرسایش معادی
ای دست تو آسایش موالی
هوش مصنوعی: ای شمشیر تو، نشانهای است از بهبود و تجدید، و دست تو باعث آرامش و راحتی پیروان و دوستانت میشود.
جز همت عالی بند علی را
خلقی بوی اندر شدند غالی
هوش مصنوعی: تنها با اراده و همت بلند علی، مردم به مقامهای عالی دست پیدا کردند و به شخصیتهای بزرگ تبدیل شدند.
غالی شدن اندر تو بیش باید
کت همت عالی است دست عالی
هوش مصنوعی: باید بیشتر بر روی رشد و پیشرفت خود کار کنی، زیرا موفقیت و عزم بلندت است که میتواند تو را به اهداف بزرگ برساند.
چون ایزد با قدرت و محلی
چون پیغمبر بی کبر و بی همالی
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند با قدرت خود و با ویژگیهایی مانند پیامبران، بدون تکبر و خودبزرگبینی است.
شاهان چو نهالند و تو بیخی
سالاران بر گند و تو نهالی
هوش مصنوعی: شاهان مانند درختانی هستند که ریشه در خاک دارند و تو در میان این شاهان همچون نهالی بدون ریشه و بیخبر از اوضاع حاکمان هستی.
جان را بسخاوت نشاط و نازی
دل را بنوازش قرار و هالی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که با بخشندگی و بزرگواری، جان انسان شاداب و خوشحال میشود، و دل را با نوازش و محبت آرامش میدهیم.
با تیغ بمیدان هلاک خصمی
با جام بمجلس دمار مالی
هوش مصنوعی: با تیغ به میدان میروم تا دشمن را از پای درآورم و با جام شراب در مجلس به لذت و خوشی میپردازم.
در مجلس و میدان بوی تو دائم
از بسکه دهی مال و خصم مالی
هوش مصنوعی: در هر جمع و میدانی، بوی تو به خاطر این که دائماً مال و ثروت میبخشید و با دشمنانت روبرو میشوی، حس میشود.
ماران جهان پیش تو چون موری
شیران جهان پیش تو شگالی
هوش مصنوعی: در زندگی، افرادی که به ظاهر بزرگ و قدرتمند به نظر میرسند، در مقابل تو مانند موری کوچک و بیاهمیت هستند، همانطور که شیران نیز در برابر تو ناتوان و ضعیف به نظر میرسند.
جان و تن تاریک را چراغی
جان و دل پر زنگ را صقالی
هوش مصنوعی: وجودی که روح و جسمش در ظلمات است، نیازمند نوری است که جان و دلش را روشن کند. همچنین دل و جان پر از آلودگیاش به پاککنندهای نیاز دارد تا زنگارهایش را بزداید.
در رای و مردی تو بی نظیری
در جود و سخاوت بی همالی
هوش مصنوعی: تو در عقل و رهبری بیهمتا هستی و در generosity و بخشندگی نیز نظیری نداری.
شیری بگه رزم بر جنیبی
باری بگه بزم بر نهالی
هوش مصنوعی: شیر به نبرد و جنگ میرود، ولی در عین حال به تفریح و شادی نیز میپردازد.
ماننده خورشید بی عدیلی
ماننده جمیشد با جمالی
هوش مصنوعی: شبیه خورشید که به هر سو میتابد و درخشندگی و زیبایی خاصی دارد، مانند جمشید با زیبایی و شکوهمندیش است.
آن را که نباشد ترا ستودن
گویا باشد زبان لالی
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند تو را ستایش کند، انگار که زبانش بسته است و نمیتواند چیزی بگوید.
از مهر تو یابند نیک بختی
وز مدح تو یابند نیک فالی
هوش مصنوعی: از محبت تو، خوشبختی به دست میآورند و از ستایش تو، نشانههای خوب و نیکویی مییابند.
امید ملکتی و پشت خلقی
خورشید تباری و ماه آلی
هوش مصنوعی: تو امیدی برای برتری و پشتیبان مردم هستی؛ همانند خورشید با نژاد برتر و ماهی با زیبایی خاص.
تو یار همال و وفا و جودی
وز همتای یار بی همالی
هوش مصنوعی: تو دوست باوفا و سخاوتمندی هستی و مثل هیچکس دیگری نمیتوانی یاری بینظیر داشته باشی.
خوانند مرا بیکران امیران
با رای بلند و نکو نوالی
هوش مصنوعی: مرا همواره با عقل و فهم خوب، از سوی بینهایت فرمانروایان میخوانند.
نام تو کشیدم بدین نواحی
جود تو فکندم بدین حوالی
هوش مصنوعی: نام تو را در این جاها به یاد آوردم و بخشندگیات را در این مناطق پراکنده کردم.
تا بد نفزاید ز نیکنامی
تا نیک نیاید ز بدسگالی
هوش مصنوعی: برای اینکه نام نیک به بدی نیامیزد، باید از بدی دوری جست و نیکوکاری را در پیش گرفت.
همواره ترا فعل نیک بادا
بادات عدو جفت بد فعالی
هوش مصنوعی: همیشه برای تو کارهای نیکو خواستارم، حتی اگر دشمنت به بدی کار کند.
پیوسته بزی بکام دل شاها
ایمن به پناه ذوالجلالی
هوش مصنوعی: همیشه در کنار دلخوشیهای شاه، در امنیت و آرامش زندگی کن و از حمایت خداوند بهرهمند باش.
