برگردان به زبان ساده
از پار مرا حال بسی خوشتر امسال
همواره بدینحال بماناد مرا حال
هوش مصنوعی: از سال گذشته حال و هوای من خیلی بهتر شده و امیدوارم همیشه در چنین حالی بمانم.
فرخنده تر امسال ز هر سال مرا عید
افزوده تر امسال ز هر سال مرا مال
هوش مصنوعی: امسال برای من شادتر از هر سال دیگری است و نعمتهای بیشتری نسبت به سالهای گذشته دارم.
من پار همین عید ز نادیدن سروی
باریک و نوان بودم چون وقت خزان نال
هوش مصنوعی: من در این عید به خاطر ندیدن یک سرو لاغر و زیبا از غم و اندوه مانند زمان پاییز غمگین و ناراحت بودم.
امسال بسی روز نشیند به بر من
آنسرو سیه زلف سیه جعد سیه خال
هوش مصنوعی: امسال روزهای زیادی را در کنار من خواهد بود آن نفر با موهای تیره، مجعد و با خالی تیره بر صورتش.
من پار همی روی بچنگال بکندم
زآنروی همی گل چنم امسال بچنگال
هوش مصنوعی: من امسال با دقت و اهتمام خاصی گلها را چیدهام و گاهی هم به شکار میروم.
چون دال مرا پار شده بود ز غم پشت
وامسال ز زلفش گه الف سازم و گه دال
هوش مصنوعی: به خاطر غم، دلم دچار آسیب شده و امسال گاهی از زیبایی موهایش خوشنود میشوم و گاهی دلم میگیرد.
امسال طرب دیدم از آن ماه بیک روز
چندان که عنا دیدم ازو پار بیکسال
هوش مصنوعی: امسال از شادی، زیبایی آن ماه را در یک روز به قدری مشاهده کردم که نسبت به زیباییهای دیگر، در یک سال نمیتوانستم ببینم.
پار از غم او بال مرا بالین بودی
وامسال مرا بالداز دیدن او بال
هوش مصنوعی: از درد فراق او، خواب برایم سخت شده و امسال به شوق دیدارش، پرواز به یاد او برایم دشوار است.
ای مشتری و ماه بر روی تو تیره
وی غالیه و مشک بر خال تو آخال
هوش مصنوعی: ای محبوب من، چهرهات مانند روشنایی ماه است، اگرچه برای دیگران تاریک به نظر میرسد؛ و بوی خوش عطر و مشک بر روی خال زیبایت به خوبی احساس میشود.
ابدال بروز اندر اگر روی تو بیند
با روی تو روزه نگشاید به شب ابدال
هوش مصنوعی: اگر در هر زمان، ابدال (وارستگان) نگاهشان به چهره تو باشد، هرگز روزه خود را در شب نمیشکنند.
ور جادوی محتال دو چشم تو ببیند
عاجز شود و توبه کند جادوی محتال
هوش مصنوعی: اگر کسی زیبایی و جادوگری چشمان تو را ببیند، ناتوان و حیران میشود و در برابر قدرت آن ناچار به اعتراف میشود.
نامی تری از ملک و گرامی تری از جان
فرخ تری از دولت و شیرین تری از مال
هوش مصنوعی: تو از همه چیز ارزشمندتر و گرامیتر هستی؛ نامت از ملائک بهتر و جانت عزیزتر است. خوشبختیات از همه درآمدها بیشتر و محبتت از ثروت شیرینتر است.
ابروی تو ماند بمثل راست بمشمشیر
شمشیر خداوند جهاندار عدو مال
هوش مصنوعی: ابروی تو همچون شمشیری است که در دست خداوند جهاندار قرار دارد و بر دشمنان میتازد.
بو نصر محمد که بمردی و برادی
انگشت نمای است و چو ماه شب شوال
هوش مصنوعی: این جمله به یادآوری افرادی اشاره دارد که هنگامی که نام نیکی از آنها بر زبان میآید، همه به آنها توجه میکنند. همچون نور ماه در شب، که به وضوح دیده میشود و همه نگاهها را به خود جلب میکند. اشاره به این دارد که فرد مورد نظر، ویژگی و جایگاه خاصی دارد که باعث میشود به راحتی شناخته و یادآوری شود.
سوزنده اعدا و فروزنده احباب
داننده اسرار و شناسنده احوال
هوش مصنوعی: کسی که دشمنان را میسوزاند و دوستان را روشن میکند، به رازها آگاه است و حال مردم را میشناسد.
از صولت او در دل دریا فتد آسیب
وز هیبت او در تن کوه افتد زلزال
هوش مصنوعی: این بیت به قدرت و عظمت خداوند اشاره دارد. به این معناست که توانایی و جبروت او به قدری است که میتواند آسیبهایی به دریای عمیق وارد کند و همچنین میتواند کوهها را به لرزه درآورد. قدرت او آنقدر فراگیر و تاثیرگذار است که هیچ چیز نمیتواند در برابرش ایستادگی کند.
آجال اعادی است بشمشیرش اندر
بنوشته بشمشیرش گوئی خط آجال
هوش مصنوعی: زمانی که عمر و سرنوشت دشمنانش را با شمشیر خود رقم میزند، گویا با شمشیرش خطی بر سرنوشت آنها مینویسد.
آمال موالی است همی در کفش اندر
گوئی بکفش ثبت بود دفتر آمال
هوش مصنوعی: آرزوها و خواستههای افراد تحت سرپرستی در دستانشان قرار دارد، به گونهای که میتوان گفت آنها مانند رازی در کفشهایشان نوشته شدهاند.
آن را که براند ز درش یابد ادبار
وآنرا که بخواهد به برش دارد اقبال
هوش مصنوعی: کسی که از در او طرد شود، بدبختی پیش خواهد آمد و کسی که بخواهد به او نزدیک شود، مورد خوششانسی قرار خواهد گرفت.
زو گشت یقین هرچه گمان بود باخبار
زو گشت عیان هرچه خبر بود بامثال
هوش مصنوعی: به واسطه او، هر چه را که گمان میکردیم به یقین تبدیل شد و هر چه را که خبر بود، به وضوح نمایان گشت.
از خدمت او خلق خطر گیرد و اقبال
وز مدحت او مرد شرف یابد و اجلال
هوش مصنوعی: از حضور و خدمت او، مردم احساس خطر میکنند و به او روی میآورند. و با ستایش او، انسانها به مقام و منزلت بالاتری دست مییابند و مورد احترام قرار میگیرند.
گر جرم بود با او صد سال بخروار
یک روز عقوبت نکند با تو به مثقال
هوش مصنوعی: اگر کار زشتی کرده باشی و حتی صد سال از آن بگذرد، باز هم یک روز مجازات نخواهی شد، به اندازهای که کوچکترین ذرهای باشد.
ور مدح بمثقال بری او را یک روز
صد سال فزون یابی ازو مال بحمال
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به خاطر ستایش کسی، از او چیزی به اندازه یک مثقال بگيري، شاید در یک روز به اندازه صد سال از او مال و ثروت به دست آوری.
ای بار خدای همه بار خدایان
ای فال نکو بختی و ای بخت نکوفال
هوش مصنوعی: ای بار خدایی که همه خدایان به تو تکیه دارند، ای نشانه خوب که نشان از سرنوشت نیکو داری و ای سرنوشت که خبر از خوشاقبالی نمیدهی.
لفظ تو روان بر نعم است از همه الفاظ
شغل تو همه بر کرم است از همه اشغال
هوش مصنوعی: در زبان تو، کلامی شیرین و دلنواز وجود دارد که به نعمتها اشاره میکند. تمامی فعالیتها و کارهای تو در پایه لطف و کرم قرار دارد و بیانگر محبت و بخشش است.
وصف پسر زال بمردی به بر تو
چون وصف زن زال بود با پسر زال
هوش مصنوعی: عظمت و شجاعت پسر زال مشابه توصیف زال به عنوان یک مرد است، مانند اینکه توصیف زال به عنوان یک زن تنها به پسر زال ارتباط دارد.
از خلق ثنامی بخری تو بزر و سیم
باشد دل پاکت بمیان اندر دلال
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به توصیف انسانی بزرگوار و پاکhearted میپردازد که در میان مردم و در ارتباطات خود، با صداقت و نیّت خوب عمل میکند. او به خاطر ویژگیهای نیکو و روح پاکش، در بین دیگران قابل احترام و مورد محبت است.
تا نام و نشان هست ز درویش و توانگر
این نالد از اندیشه و آن بالد از اموال
هوش مصنوعی: تا زمانی که نام و نشان درویش و توانگر وجود دارد، یکی از آنها به خاطر فکر و اندیشهاش ناله میکند و دیگری از دارایی و ثروتش خوشحال است.
نالان دل اعدای تو چون نال ز اندوه
نازان تن احباب تو چون سرو ز اجلال
هوش مصنوعی: دل دشمنانت از درد تو ناله میکند، مانند ناله تن دوستانت که به خاطر زیبایی توست، چون سروهایی که به خاطر عظمت و جلال تو سر بلند کردهاند.
