بخش ۲ - مرداس تازی و فرزند ناخلفش ضحاک

در آن روزگار، مردی از دشت سوارکاران نیزه‌انداز (عراق امروزی یا عربستان؟)

آن مرد گرانقدر هم شاه بود و هم آدم خوبی بود. او خداترس بود (باد سرد کنایه از آه و دم سرد است، احتمالاً به تضرع مرداس به درگاه خداوند اشاره دارد).

نامش مرداس بود که به خاطر بخشندگی و کمک به دیگران، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود.

او از هریک از چارپایان دوشیدنی (گاو‌، گوسفند، بز و...) هزار راس داشت.

از گاوان فرمانبر شیرده و هم از اسب‌های تازی و اصیل.

بز و گوسفندان پُر شیر که آن (نیک‌مرد) پاک‌دین به دوشیزگان داده بود.

هر کس به شیر نیاز داشت با دست باز و بی‌نیاز به اجازه او می‌توانست بدوشد و بردارد.

این مرد پاکدل پسری داشت که در دلش مهر و محبت پدرش بهره‌ای نداشت.

نام آن جهان‌جو ضحاک بود؛ آدمی دلیر و گستاخ و نا‌پاک.

(کجا: که) که او را " بیوَر اسپ" می‌خواندند و در زبان پهلوی چنین نام نهاده‌اند

(کجا: که) بیوَر را واژه ای پهلوانی بدان که در زبان دَری به معنای ده‌هزار است (پهلوانی‌: پهلوی)

چون او ده هزار اسب عربی با دهنهٔ طلایی داشت به او لقب بیور اسپ (= صاحب ده‌هزار اسب) را داده بودند.

شب و روز، بر زین اسب بود‌؛ برای بزرگی (کمک به مردم) و نه برای جنگ با دشمنان.

صبح‌گاهی ابلیس در ظاهر و شکل یک آدم نیک‌خواه آمد

دل آن بزرگ‌زاده را از نیکی گمراه کرد و جوان به او گوش داد.

(ابلیس به او ) گفت اول از تو قول می‌خواهم آنگاه زبان می‌گشایم و برایت می‌گویم.

جوان ، خرسند و نیک‌دل شد و به او قول داد و سوگند خورد.

که راز تو را به کسی نمی‌گویم از هرچه که بگویی.

(ابلیس به او ) گفت چرا باید در خانه تو‌، جز تو شخص دیگری بزرگ و مهتر باشد؟

پسری مثل تو پدر را چه نیاز دارد؟ باید این پند را از من بشنوی.

عمر این خواجهٔ سالخورده طولانی است، تو تمامش کن.

این جایگاه با ارزش او را بگیر؛ زیرا شایسته داشتن جایگاه او هستی.

اگر این گفته مرا بشنوی و بپذیری جهاندار و پادشاهی یگانه خواهی بود.

 ضحاک وقتی در مورد قتل پدرش شنید، دلش از درد پر شد.

به ابلیس گفته شد که این کار شایسته نیست و چیز دیگری را بگوید، زیرا این کار درستی و از در درستی نیست.

به او گفت: اگر این سخن را نپذیری، سوگند و عهد من را شکسته‌ای.

دَین این سوگند بر گردن تو می‌ماند و تو خوار و زبون می‌شوی و پدر تو ارجمند و بلند‌قدر می‌شود.

سر مرد عرب را به دام حیله انداخت و چنان شد که فرمان او را انتخاب کرد.

پرسید که چه باید بکنم، هر چه بگویی را می‌پذیرم و از انجامش روی بر نمی‌گردانم.

به او گفت که من می‌توانم مشکل تو را حل ‌کنم و سر تو را در مرتبه و بلندی به جایگاه خورشید برسانم.

آن پادشاه (پدر) در خانه‌اش باغ و بوستانی داشت بسیار مفرح و دلگشا.

آن مرد گرانمایه هر شب بیدار می‌شد و برای پرستش خود را آماده می‌کرد.

در آن باغ‌، سر و تن می‌شست و خدمتکاری برای او چراغ نگه‌می‌داشت و می‌برد.

عکس ابلیس (ضحاک)، طناب آورد و چاهی عمیق در راه کند. (منظور از ابلیس وارونه ضحاک است.)

پس از آن‌، ابلیس وارونه آن چاه را با خاشاک پوشاند و راه را تمیز کرد (تا چاه دیده نشود)

آن شاه تازی و آن مهتر نامجو، شب سوی باغ به حرکت افتاد.

در آن چاه افتاد و تن او بشکست و آن نیک‌خواه و خداپرست (سوی سرای باقی) رفت.

آن شاه آزاد‌مرد در هر نیک و بدی که از فرزند دیده بود سخن تندی نگفته و باد سردی ندمیده بود.

همیشه او را با ناز پرورید و برای او تلاش کرد و از بودنش شاد بود و هرچه از گنج داشت به او می‌داد.

آن فرزند بد‌ذات و زشت‌کردار از راه و طریقه او دور شد.

به کشتن پدر شریک و هم‌داستان ‌(ابلیس) شد و این داستان را من اینگونه از دانایان شنیده‌ام.

که اگر فرزند بد حتی نره شیر (و بسیار قوی و درنده) شود هرگز به قتل پدر نمی‌یازد.

همانا راز پنهانی در مورد مادر او وجود دارد (یعنی مادرش او را از شخص دیگری حامله شده است).

ضحاک ظالم و بیدادگر از این طریق جای پدر را گرفت.

تاج پادشاهی تازیان را بر سر نهاد و سود و زیان (خراج‌) را به آنها بخشید (تا او را به شاهی قبول کنند)