بخش ۳ - گفتار اَندر آفرینشِ عالم

ابتدا باید به‌درستی بدانی که گوهرها (عناصر) از چه چیزی سرچشمه گرفته‌اند و سرآغازشان چگونه بوده است.

خداوند از هیچ، چیزهایی آفرید تا توانایی و قدرت خود را به نمایش بگذارد.

اصل و سرآغاز گوهرها (عناصر) این چهار عنصر است که بدون رنج و گذر زمان به وجود آمدند.

یکی از این عناصر آتش درخشان است که میان آب، باد و خاک تیره قرار گرفته است.

وقتی آتش به حرکت درآمد، به دلیل گرمایش، خشکی پدیدار شد.

و سپس آرامش سردی پدید آمد، و از آن سردی، رطوبت و تری بیشتر شد.

وقتی این چهار عنصر (آتش، باد، آب و خاک) شکل گرفتند، جهان فانی (دنیای مادی) به وجود آمد. سپنج: گذرا، موقت، عاریتی

این عناصر با هم ترکیب شدند و هر کدام به شکل‌های مختلف پدیدار گشتند.

این آسمان در حال حرکت پدید آمد و هر لحظه شگفتی‌های تازه‌ای نشان داد.

دوازده برج و هفت سیاره، فرمانروایان آسمان شدند و هر یک جایگاه خاص خود را گرفتند.

در تقسیم کردن و بخشیدن، خداوند عادلانه و شایسته به هر چیزی جایگاهش را عطا کرد.

فلک‌ها (آسمان‌ها) به هم پیوسته شدند و با هماهنگی به حرکت درآمدند.

دریاها، کوه‌ها، دشت‌ها و مراتع شکل گرفتند و زمین مانند چراغی روشن شد.

کوه‌ها سر به آسمان بلند کردند، آب‌ها جاری شدند و گیاهان رو به بالا رشد کردند.

زمین در ابتدا جایگاه بلندی نداشت و تنها مرکزی تیره و تاریک بود.

ستارگان بر این زمین پدیدار شدند و به خاک آن روشنایی بخشیدند.

آتش بالا رفت و آب پایین آمد، و خورشید به دور زمین چرخید.

گیاهان و انواع درختان رشد کردند و سرشاخه‌های آن‌ها در زیر (زمین) قرار گرفت.

گیاهان رشد می‌کنند، اما جز این توانایی (رشد به سمت بالا) کار دیگری ندارند و مانند موجودات زنده به اطراف حرکت نمی‌کنند.

سپس موجودات زنده (حیوانات) پدیدار شدند و همه گیاهان را در زیر خود قرار دادند (از گیاهان استفاده کردند).

حیوانات به دنبال خوراک، خواب و آرامش بودند و از آن‌ها لذت و زندگی خود را می‌جستند.

این موجودات زبانی برای گفتن نداشتند و به دنبال خرد نبودند؛ آن‌ها از خاک و خاشاک تغذیه می‌کردند.

نیک و بد کار خود را نمی دانستند (برحسب غریزه رفتار می کردند) و پس خداوند هم از آنها انتظار بنده‌گی به جا آوردن را نداشت

چون خداوند دانا توانا و عادل بود به همین دلیل هیچ کدام از هنر‌ها و زیبایی‌هایش در جهان را پنهان‌ نکرد

چنین است سرنوشت کار جهان؛ هیچ‌کس نمی‌داند که چه چیزهایی آشکار و چه چیزهایی پنهان است.