برگردان به زبان ساده
فصل بهارست خیز ای صنم گلعذار
کوکبه گل رسید باده گلگون بیار
هوش مصنوعی: فصل بهار است، ای زیبای گلی‌چهره، برخیز! زمان شکوفایی گل‌ها فرا رسیده است، بیا با هم باده‌ای از گل‌های سرخ بنوشیم.
حیف نباشد که چون سوی چمن بگذری
نرگس رعنا بود مست و تو اندر خمار
هوش مصنوعی: جای تاسف است که وقتی به باغ و چمن می‌روی، گل نرگس زیبا و شاداب باشد و تو در حالت خواب‌آلودگی و غمگینی به سر ببری.
غرقه بحر غمم زود ترک ساقیا
کشتی می کن روان تا کنم از وی گذار
هوش مصنوعی: من در دریاى غم‌هایم غرق شده‌ام، ای ساقی، زود دست از سرم بردار و کشتی می‌ات را به حرکت درآور تا بتوانم از این وضعیت عبور کنم.
پیکر نرگس نگر هست تو گوئی مگر
برکف سیمین یار ساغر زرین عیار
هوش مصنوعی: نگاه کن به پیکر نرگس، گویی که یار با دست‌های نقره‌ای خود، جامی از طلا دارد.
بر ورق لاله بین لطف سرشک سحاب
چون عرق مشکبوی بر رخ گلرنگ یار
هوش مصنوعی: در ورق لاله، زیبایی قطرات باران مانند عرق مشک است که بر چهره گل‌های رنگارنگ یار می‌درخشد.
در دهن غنچه شد تعبیه زعفران
بس که زند خنده بر گریه ابر بهار
هوش مصنوعی: غنچه مانند زعفرانی است که در خود ذخیره دارد، وقتی باران بهاری می‌بارد، خنده‌ای به همراه دارد که بر اشک‌های ابر غلبه می‌کند.
از سر سرو سهی نافه ربودست باد
ز آن سبب اندر چمن میگذرد مشکبار
هوش مصنوعی: باد از میان درختان بلند عبور کرده و نافه خوشبویی را که به آن آویزان بوده، با خود برده است. به همین خاطر، در باغ عطر و بویی دلربا پراکنده شده است.
جنبش باد صبا گر همه زینسان بود
زود بر آید بهم رونق مشک تتار
هوش مصنوعی: اگر نسیم صبحگاهی با چنین حالتی به حرکت درآید، به زودی رنگ و بوی مشک تاتاری به فضای اطراف می‌افزاید و همه جا را سرشار از شادابی می‌کند.
تازه شود هر نفس جان ز نسیم صبا
خاصه که می بگذرد بر طرف جویبار
هوش مصنوعی: هر زمان که نسیم صبحگاهی بهاری بوزد، جان تازه‌ای می‌گیرد، به‌ویژه وقتی که این نسیم از کنار جویبار میگذرد.
عکس فلک بر زمین گر نفتاد از چه یافت
روی زمین چون فلک کسوت گوهر نگار
هوش مصنوعی: اگر آسمان بر زمین بیفتد، دیگر چه دلیلی دارد که زمین به زیبایی آسمان جلوه کند؛ مانند جواهرات نازکی که بر تن یک تصویر زیبا قرار دارد.
خیز و چمن را ببین کز خوشی و دلکشی
راست تو گوئی که هست بزمگه شهریار
هوش مصنوعی: برخیز و به تماشای چمن بپرداز، زیرا زیبایی و دلنشینی‌اش چنان است که گویی درباری پرشکوه در حال برگزاری است.
خسرو خسرو نشان تالش جمشید فر
مهر سپهر کرم سایه پروردگار
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف فردی با ویژگی‌های برجسته و ویژه می‌پردازد. او به عنوان یک پادشاه یا شخص بزرگ، به شکار و نبرد در دل طبیعت و با صفات خوب و نیکو توصیف شده است. مفهوم کلی بیت نشان‌دهنده ارادت و احترام به فردی با منش و شخصیت والا و ارتباط او با قدرت و نیکویی‌های آسمانی است.
آنک شه اختران از پی کسب شرف
بست چو جوزا کمر بر در او بنده وار
هوش مصنوعی: او (آن شخصیت برجسته) همچون ستاره‌هایی که برای کسب مقام و شرافت در حرکت‌اند، به سمت او آمده و مانند فردی مطیع و بنده، خود را به او نزدیک کرده است.
و آنک چو نعل سم باره او شد هلال
بهر تفاخر فلک ساخت ازو گوشوار
هوش مصنوعی: وقتی که سم اسب به شکل هلال درمی‌آید، آسمان برای نمایاندن زیبایی‌اش از آن به‌عنوان گوشواره‌ای استفاده می‌کند.
لطف سواریش بین هست تو گوئی مگر
خسرو سیاره بر توسن گردون سوار
هوش مصنوعی: شکوه و زیبایی او به قدری زیاد است که گویی خسرو بزرگ، پادشاه سیاره‌ها، بر اسب آسمان سوار شده است.
گر بود ابر بهار رشحه بحر کفش
پر گهر آید برون دست تهی چنار
هوش مصنوعی: اگر در بهار ابر باشد، قطرات باران مانند جواهرات از کفش دریا بیرون می‌ریزند و درخت چنار با دست خالی می‌ماند.
ای دم جان ترا عیسی مریم غلام
وی دل پاک ترا روح قدس پیشکار
هوش مصنوعی: تو جان خود را به عیسی مریم تشبیه کرده‌ای و او را غلام خود می‌دانی، و آن دل پاک تو را شبیه روح القدس می‌دانم که خدمت‌گزار توست.
هر چه فلک دورها داشت نهان در ضمیر
منهی رأی تو کرد بر همه کس آشکار
هوش مصنوعی: هر آنچه که آسمان در دل خود پنهان داشت، به واسطه‌ی اندیشه و رأی تو برای همه‌ی مردم روشن و نمایان شد.
ابر بهاری کجا چون کف رادت بود
هست کفت در فشان ابر بود اشکبار
هوش مصنوعی: ابرهای بهاری کجا به زیبایی و لطافت دستان تو می‌رسند؟ به راستی، باران از آسمان نمی‌بارد، بلکه اشک‌های شوق و محبت من هستند که سرازیر می‌شوند.
هم ز کف راد تست آنکه بهنگام رزم
بر سر دشمن کند تیغ تو گوهر نثار
هوش مصنوعی: با اینکه تو به دست دیگران افتاده‌ای، اما آن کسی که در میدان جنگ علیه دشمن می‌جنگد و شمشیر تو را در برابر آنها به کار می‌گیرد، به تو ارزش و اعتبار می‌بخشد.
گر ز مسام سحاب آب حیا میچکد
نیست عجب ز آنکه هست از کرمت شرمسار
هوش مصنوعی: اگر از ابر رحمتی آب حیا بریزد، تعجبی ندارد که از بزرگی و کریمت، خجالت‌زده شود.
چون تو بری روز رزم دست بسوی عنان
کس نبود جز رکاب با تو دمی پایدار
هوش مصنوعی: وقتی تو به میدان جنگ بروی، هیچ چیز به اندازه رکاب اسب با تو در این لحظه پایدار نخواهد بود.
هر که بآورد گه تیغ بدست تو دید
گفت که اینک علی در کف او ذوالفقار
هوش مصنوعی: هر کسی که تیغ را به دست تو ببیند، می‌گوید که علی (ع) با شمشیر ذوالفقار در دستش حاضر است.
سرعت عزم تو گر حمله برد بر زمین
بیش نبیند کسی همچو سپهرش قرار
هوش مصنوعی: اگر عزم و اراده تو با سرعت به جلو حرکت کند، هیچ‌کس از زمین دیدنی را نخواهد داشت که به مانند آسمان آن ثابت و پایدار باشد.
دولت بیدار تو چون نهد آئین حزم
خواب ربائی شود خاصیت کوکنار
هوش مصنوعی: وقتی که دولت و سعادت بیدار تو با احتیاط مدیریت شود، خواب و آرامش را از انسان می‌گیرد و مانند خاصیت کوکنار، او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
خاطرم از بهر فکر گوهر مدح تو جست
هر چه بدست آمدش بود همه شاهوار
هوش مصنوعی: من برای فکر کردن به ارزش تو، به یادگاری‌ام مراجعه کردم و هرچه به دست آوردم، همه به زیبایی و باشکوهی تو بود.
ای همه آیات عدل آمده در شأن تو
در کنف معدلت ابن یمین را بدار
هوش مصنوعی: ای همه نشانه‌های انصاف که به خاطر تو آمده‌اند، در سایه‌ی عدل خود، ابن یمین را پناه ده.
حیف بود راستی خاصه بدوران تو
با چو منی گر کند کژ نظری روزگار
هوش مصنوعی: واقعاً حیف است که با وجود من، نگاه کج و نادرستی در روزگار تو وجود داشته باشد.
تا بود این آبگون بار گه هفت پشت
خیمه جاه تو باد بر سر نیلی حصار
هوش مصنوعی: تا زمانی که این رنگین باران وجود دارد، بر فراز حصار نیلی تو، مقام تو در اینجا برقرار باشد.
بهر نظام جهان از مدد لطف حق
باد فلک را مدام گرد مرادت مدار
هوش مصنوعی: برای سامان‌دهی جهان، از کمک لطف الهی بهره‌مند شو و همیشه در پی خواسته‌هایت باش.
