برگردان به زبان ساده
زلف تو بر دو هفته قمر چون مقر کند
آشوبها به پشتی دور قمر کند
هوش مصنوعی: موهای تو به اندازه دو هفته از ماه زیباست و این زیبایی باعث ایجاد هیجان و آشوب‌هایی می‌شود که دور ماه را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
چون روی تست فاتحه خرمی دلم
اخلاص بندگی تو دائم زبر کند
هوش مصنوعی: وقتی که چهره‌ات را می‌بینم، شادی و سرور قلبم را پر می‌کند و دائماً به من یادآوری می‌کند که باید با اخلاص و خلوص، در خدمت تو باشم.
بر حد تیغ و نوک سنان گر بسوی تو
باشد رهی قدم از فرق سر کند
هوش مصنوعی: اگر راهی به سوی تو باشد، حتی در سختی و خطر، قدم‌هایم از بالای سرم هم عبور خواهد کرد.
دانی که من چنین ز چه دیوانه گشته ام
هر عاقلی که بر سر کویت گذر کند
هوش مصنوعی: می‌دانی که چرا من این‌قدر دیوانه شده‌ام؟ هر عاقلی که به کنار کوچه‌ات بیفتد، متوجه حال و روز من می‌شود.
آیم ز عاشقان تو بر سرکلاه وار
گر بخت بر میان تو دستم کمر کند
هوش مصنوعی: من از عاشقان تو با شوق و عشق به سوی تو می‌آیم، اگر سرنوشت در دل تو مرا یاری کند.
در بوته فراق ندانم که تا بکی
رخسار من چو زر صنم سیمبر کند
هوش مصنوعی: در زمان جدایی نمی‌دانم چقدر دیگر چهره‌ام مانند طلا می‌درخشد و زیبایی‌ام همچنان جذاب خواهد بود.
هر چند دورم از رخ آئینه پیکرت
میترس از آه دل که بوقت سحر کند
هوش مصنوعی: هرچند که من از چهره‌ات دور هستم و نمی‌توانم تو را ببینم، اما بترس از نای دل من، زیرا در وقت سحر ممکن است که این ناله و آه موجب بیدار شدن تو شود.
دانی که سبزه گرد گلت از چه میدمد
در آینه هر آینه آهم اثر کند
هوش مصنوعی: می‌دانی که نسیم سبز گلت چرا در آینه می‌وزد و هر بار صدای آهم را منعکس می‌کند؟
طوطی جان ابن یمین را شود سخن
شیرین چو یاد آن لب همچون شکر کند
هوش مصنوعی: طوطی جان ابن یمین وقتی که سخن می‌گوید، سخن‌هاي شیرین و خوشایند می‌سازد؛ چراکه او آن لبانی را به یاد می‌آورد که مانند شکر شیرین هستند.
زر خواهد از من آن بت سیمین و بنده را
جز چهره هیچ نیست کزان وجه زر کند
هوش مصنوعی: آن بت زیبا تنها از من طلا می‌خواهد و من که غلام او هستم، جز زیبایی‌اش چیزی ندارم که از آن طلا بسازد.
جانا روا مدار که بی هیچ موجبی
چشم سیاهکار تو خونم هدر کند
هوش مصنوعی: عزیزم، نگذار بی‌دلیل و بدون هیچ دلیلی، چشمان سیاهت باعث هدر رفتن خونم شوند.
زینسان که چشم مست تو در کشور دلم
هر لحظه ترکتاز بنوع دگر کند
هوش مصنوعی: چشم زیبا و فریبنده تو هر لحظه در دلم طغیانی تازه ایجاد می‌کند و به شیوه‌ای متفاوت مرا تحت تاثیر قرار می‌دهد.
بیچاره من اگر نه بعین عنایتم
شاه جهان طغا یتمور خان نظر کند
هوش مصنوعی: من اگر نتوانم توجه شاه بزرگ، طغا یتمور خان، را جلب کنم، بسیار بدبخت و بیچاره‌ام.
در سایه رکاب وی ار خواهد آفتاب
از خاوران سفر بسوی باختر کند
هوش مصنوعی: اگر او بخواهد، در زیر سایه‌اش آفتاب از سمت شرق به سوی غرب سفر خواهد کرد.
شاهی که با ولی و عدو گاه لطف و عنف
خلق نبیش باشد و عدل عمر کند
هوش مصنوعی: پادشاهی که در برخورد با ولی و دشمن، گاه با مهربانی و گاه با خشونت رفتار کند و زندگی‌اش در مسیر عدل و عدالت سپری شود، حکایت از ویژگی‌های خاصی دارد.
هرگز بر از حیات نیابد مخالفش
عاقل کی از خلاف امید ثمر کند
هوش مصنوعی: هرگز کسی که با زندگی و واقعیت‌ها مخالفت می‌کند، عاقل نمی‌شود. چگونه می‌تواند از ناامیدی وابسته به خلاف خود، نتیجه‌ای مثبت بگیرد؟
صحرای کار زار ز خون دل عدو
شمشیر پیل پیکر او چون شمر کند
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، عده‌ای با تمام قوت و صداقت خود از دل خونین دشمن برای پیروزی می‌جنگند، مثل اینکه دلی بزرگ و قهرمان‌گونه دارند.
شاها ترا ز کثرت دشمن چه غم که شیر
هر چند گور بیش طرب بیشتر کند
هوش مصنوعی: ای پادشاه، از اینکه دشمنان زیادی داری نگران نباش، زیرا هرچند که واقعه‌ها و مشکلات بیشتر می‌شوند، شادی و نشاط نیز به همان اندازه افزایش می‌یابد.
نهی تو را کند بفلک امر واقعی
از بهر بندگیت قضا این قدر کند
هوش مصنوعی: با تو به خاطر بندگیت، سرنوشت واقعی، به ناچار در آسمان نهی می‌کند و این وضعیت تا این حد ادامه می‌یابد.
چرخ زمین نورد نبیند نظیر تو
گرد جهان اگر چه فراوان سفر کند
هوش مصنوعی: زمین در گردش خود، هیچ کس نظیر تو را نمی‌بیند؛ حتی اگر آدم‌های زیادی سفر کنند و به جاهای مختلف بروند.
بر قامت جلالت اگر بخت کسوتی
دوزد ز اطلس فلکش آستر کند
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت بخواهد، بر زیبایی قامت تو جامه‌ای از تار و پود آسمان به تن می‌کند.
شاه از طریق آنکه خردمند و بخرد است
باید که دلنوازی اهل هنر کند
هوش مصنوعی: پادشاه باید به خاطر خرد و دانایی‌اش، با هنرمندان با محبت و مهربانی رفتار کند.
در اقتدا بسنت شاهان کامکار
در باب من عنایت بیحد و مر کند
هوش مصنوعی: در پیروی از رسم و سنت پادشاهان موفق، مرا رحمت و توجهی بی‌پایان عطا فرمایید.
بهر صلاح کار من و همچو من هزار
باشد تمام یکنظری شاه اگر کند
هوش مصنوعی: برای بهبود کار من و کسانی مانند من، حتی اگر هزار نفر باشند، تنها یک نگاه از شاه کافی است.
نام مرا که بنده خاص شهنشهم
از دفتر عوام بکلی بدر کند
هوش مصنوعی: نام من که خدمتگزار ویژه پادشاه است، از یاد مردم عادی به‌کلی پاک خواهد شد.
تا اهل روزگار بدانند رتبتم
در بنده پروری که شه دادگر کند
هوش مصنوعی: من می‌خواهم مردم زمانه بدانند که مقام و منزلت من در پرورش بندگان به قدری است که پادشاه عادلی این را تصدیق می‌کند.
وین بنده با فراغت خاطر ز بحر فکر
عالم بمدح شه چو صدف پر گهر کند
هوش مصنوعی: این بنده با آرامش و راحتی، از عمق فکر خود به ستایش پادشاه می‌پردازد، همان‌طور که صدفی درون خود مروارید را جا داده است.
تصدیع بیش ازین ندهد بنده شاه را
آید سوی دعا و سخن مختصر کند
هوش مصنوعی: بنده‌ی شاه دیگر نمی‌تواند بیش از این سخن بگوید و به دعا می‌پردازد و سخنش را کوتاه می‌کند.
با صنعت مهندس دوران آسمان
از ماه گاه ناچخ و گاهی سپر کند
هوش مصنوعی: با مهارت و هنرمندی مهندسان، آسمان در بعضی مواقع به شکل ماه می‌آید و گاهی به شکل سپر درمی‌آید.
بادا عدوی شه سپر تیر حادثات
چندانکه ناچخش سر او پی سپر کند
هوش مصنوعی: بگذار تا دشمن شاه، سپری برای خود بسازد تا از تیرهای ناگهانی حوادث در امان بماند.
