برگردان به زبان ساده
دلا گر میل آن داری که خلد جاودان بینی
و گر باغ ارم خواهی که در عالم عیان بینی
هوش مصنوعی: ای دل، اگر آرزوی دیدن بهشت جاودان را داری و اگر می‌خواهی باغ ارم را در این دنیا ببینی،
نظر بهر تماشا را بر این عالی سرا افکن
که تا از غایت نزهت همین بینی همان بینی
هوش مصنوعی: به تماشای این خانه زیبا بنگر که در آن نهایت زیبایی و دل‌چسبی را می‌توانی ببینی.
سراها در جهان سازند و خود عادت چنین باشد
سرائی ساخت کس هرگز که اندر وی جهان بینی
هوش مصنوعی: انسان‌ها در دنیا خانه‌هایی می‌سازند و این عادت آنهاست، اما هیچ‌کس خانه‌ای نساخته که در آن بتوان جهانی را دید و تجربه کرد.
از آنساعت که شد باز این در میمون بفیروزی
در او اقبال را بسته بفراشی میان بینی
هوش مصنوعی: از آن لحظه که این در خوش‌یمن باز می‌شود، اقبال و سرنوشت خوب را در میانه می‌کشی و در آنجا فرصت‌های خوبی را مشاهده می‌کنی.
فراز سطح ایوانش که با چرخست هم زانو
شبان تا روز کیوان را مسیر پاسبان بینی
هوش مصنوعی: بالای ایوانش که با آسمان هم‌راستا است، شبان و روز را مانند پاسبانی در مسیر کیوان مشاهده می‌کنی.
همای اوج گردونرا که خورشیدست نام او
بزیر سایه سقفش نهاده آشیان بینی
هوش مصنوعی: اگر به نگاه بیندازید، در زیر سایه‌ی سقفی که مشخص شده است، جایگاه اوج و بلندی را خواهید دید که خورشید نامیده می‌شود.
ز عکس خشتهای صحن و صورتهای سقف او
فلک پر ماه و خوریابی زمین پر انس و جان بینی
هوش مصنوعی: از تصویر مصالح و نماهای ساختمان او، آسمان پر از ماه و زمین مملو از محبت و زندگی را می‌توان مشاهده کرد.
هوایش معتدل زا نسان که در وی صورت بیجان
سخنگو وز گفتارش صدا را ترجمان بینی
هوش مصنوعی: هوای آن جا خوش و دلپذیر است، چنان که وقتی انسانی در آن جا حضور دارد که ظاهری بیجان دارد، اما از گفتارش می‌توانی احساس و معنی را درک کنی.
ز روی خاصیت طبعش چنان صحت همی بخشد
که در وی جز نسیمی را عجب گر ناتوان بینی
هوش مصنوعی: او به خاطر ویژگی‌های خاص خود، آنقدر انرژی و صحت به دیگران می‌بخشد که اگر کسی را ضعیف ببینی، تنها به خاطر این است که ممکن است بیشتر از یک نسیم را در وجودش حس نکنی.
مگر جنات عدنست این که چشم اندر فضای او
بهر جانب که بگشائی دری در بوستان بینی
هوش مصنوعی: آیا اینجا همان بهشت عدن نیست که هر کجا نگاه کنی، درهای زیبایی را به سوی باغی می‌بینی؟
چو خلقان جهانرا شد جنابش قبله حاجت
روان چون قبله سوی او هزاران کاروان بینی
هوش مصنوعی: وقتی که بزرگان و فرزانگان عالم به حضورش می‌رسند، او مانند قبله‌ای است که نیازهای مردم را برآورده می‌سازد. مثل قبله‌ای که کاروان‌های بسیاری به سمت آن می‌آیند، انسان‌ها نیز برای برطرف کردن نیازهایشان به سوی او می‌آیند.
زمینش را چو بسپارد وزیر عالم عادل
ز عز پایبوس او سر اندر آسمان بینی
هوش مصنوعی: وقتی که زمین به دست وزیر عادل سپرده شود، فرزندان او با افتخار به آسمان نگاه خواهند کرد.
وزیر عالم عادل علاءالدین محمد آن
که دائم رأی پیرش را قرین بخت جوان بینی
هوش مصنوعی: علاءالدین محمد، وزیر دانشمند و عادل، همواره نظرات پیر خود را با سرنوشت جوانان همراه می‌بیند و به آن احترام می‌گذارد.
زعدل عالم آرایش نشاید گر عجب داری
که اندر حفظ بره گرگ را همچون شبان بینی
هوش مصنوعی: اگر در عالم وجود، برقراری عدالت به درستی صورت نگیرد، تعجب نکن که در این وضعیت، گرگ را به جای شبان، در نقش حافظ بره ببینی.
سرای کون را معمار چون عدلش بود زین پس
بسان بیت معمور از فساد اندر امان بینی
هوش مصنوعی: معمار جهان، بر اساس عدالتش، این خانه را می‌سازد. بنابراین، مانند یک خانه آباد، از فساد و نابودی در امان خواهد بود.
درین خرم سرا دائم بشادی باد تا جائی
که چون ابن یمین پیر سپهرش مدح خوان بینی
هوش مصنوعی: در این خانه شاد و خوشحال باش تا جایی که مانند ابن یمین، شاعر معروف، به ستایش آسمان پیر بپردازی.
