برگردان به زبان ساده
ز سرتا به پا خویش را هوش کن
منت آنچه گویم چو در گوش کن
هوش مصنوعی: به خودت توجه کن و از آنچه می‌گویم، خوب استفاده کن و در دل خود بسپار.
دهم چند پندت ز منگفتن است
ز من گفتن است از تو بشنفتن است
هوش مصنوعی: چند نکته‌ای که به تو می‌گویم، ناشی از تجربیات من است. من در مورد تو صحبت می‌کنم و تو باید به آنچه می‌گویم گوش بدهی.
اگر بشنوی پندم از جان ودل
نخواهی شدن هرگز از کس خجل
هوش مصنوعی: اگر تو از صمیم قلب به نصیحت من گوش کنی، هرگز از هیچ کسی شرمنده نخواهی شد.
ز من این نصایح اگر بشنوی
بود بهتر از دولت خسروی
هوش مصنوعی: اگر نصایح من را بشنوی، برای تو بهتر از داشتن قدرت و ثروت یک پادشاه خواهد بود.
دراول بود تلخ اگر طعم پند
در آخر لذیذ است و شیرین چو قند
هوش مصنوعی: در ابتدا اگرچه ممکن است تجربه‌ای ناخوشایند و سخت داشته باشی، اما در نهایت نتیجه و درس‌هایی که از آن می‌گیری بسیار شیرین و دلپذیر خواهند بود.
نصیحت به منکرد استاد من
که کمتر ز در نیست قدر سخن
هوش مصنوعی: استاد من به من نصیحت کرد که ارزش سخن را باید کمتر از در بدانم.
مده پند آنکس که دربندنیست
که صفرا علاجش زگلقندنیست
هوش مصنوعی: شخصی که با شرایط سخت و مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند، نمی‌توان او را نصیحت کرد، زیرا هیچ درمانی برای او وجود ندارد.
گهر پندو گوینده گوهر فروش
اگر مشتری نیست بنشین خموش
هوش مصنوعی: اگر کسی که دانایی و پند دارد، چیزهای گرانبها را عرضه کند و مشتری‌ای برای آن نیست، بهتر است که سکوت کند و خود را به زحمت نیندازد.
نه هرکس خریدار گوهر بود
خریدار گوهر نه هر سر بود
هوش مصنوعی: همه کسانی که به دنبال چیزهای باارزش هستند، لزوماً توانایی درک و ارزش‌گذاری آن‌ها را ندارند. برخی از افراد شاید فقط ظاهری داشته باشند اما عمق و شناخت لازم را نداشته باشند.
بود شهریار آنکه گوهر خرد
که دهقان بز وگاو یا خر خرد
هوش مصنوعی: شهریار کسی است که ارزش و عظمت عقل را می‌شناسد، در حالی که کشاورز به امور مربوط به گاو، بز و خر توجه دارد.
نگردد به کس پند اگر سودمند
کشدکارش آخر به زنجیر وبند
هوش مصنوعی: اگر کار کسی به گونه‌ای باشد که برایش سودمند باشد، هیچ کس نمی‌تواند او را نصیحت کند و تغییر دهد. نتیجه کار او در نهایت به زنجیر و بندش می‌انجامد.
