برگردان به زبان ساده
اگر کس خورد زخم خار نخیل
به است ار خورد نان زخوان بخیل
هوش مصنوعی: بهتر است انسان زخم خاری را از درخت نخل متحمل شود تا اینکه از سفره‌ی بخیل و کریه نان بخورد.
خور از سفره خویش نان وبصل
که به باشد از خوان مردم عسل
هوش مصنوعی: از سفره خود نان و پیاز بخور، که غذای دیگران همیشه شیرین نیست.
اگر بر لبت آید از گرس جان
به از آن که خواهی ز دونان دو نان
هوش مصنوعی: اگر برایت پیش بیاید که از گرسنگی جان بدهی، بهتر است که از آنچه که ارزشش پایین است، دو نان بخواهی.
گرت نیست یک نان بسوز و بساز
مکن دست در پیش دونان دراز
هوش مصنوعی: اگر نان و روزی برای خودت ندارید، منتظر کسی نباش و به دنبال کمک از دیگران نرو. خودت باید تلاش کنی و بسازی.
بخیلی تو را گر دهد شهد وشیر
ز گرس ار بمیری ز دستش مگیر
هوش مصنوعی: اگر خدا تو را به نعمت‌های فراوانی مانند عسل و شیر عطا کند، اما اگر از گرسنگی بمیرى، به هیچ وجه از دست او ناامید نشو.
مخواه آب خوردن ز مرد بخیل
اگر باشد او مالک رود نیل
هوش مصنوعی: از فرد کم‌محبت و بخیل هیچ توقعی نداشته باش، حتی اگر او صاحب بزرگ‌ترین ثروت‌ها باشد و از منابع فراوان برخوردار باشد.
که آب وی آتش به کامت شود
دگر زندگانی حرامت شود
هوش مصنوعی: اگر آب او آتش را در کام تو فرو برد، دیگر زندگی‌ات حرام خواهد شد.
به خیل بخیلان اگر بگذری
شو ازچشم آنها نهان چون پری
هوش مصنوعی: اگر از میان مردم بخیل و حسود عبور کنی، خود را مانند یک پری پنهان کن تا از نظر آنها دور بمانی.
بشارت بده بر بخیلان خام
که وارث برد مالتان را تمام
هوش مصنوعی: به بخیلان نادان بگو که دارایی‌های شما به کس دیگری خواهد رسید و شما از این سرمایه‌ها بی‌بهره خواهید ماند.
نه ز آن مال باشند شاد از شما
نه گاهی نمایند یاد از شما
هوش مصنوعی: نه آن اموال شما را خوشحال می‌کند، نه آنها گاهی به یاد شما می‌افتند.
خورند و خورانند وعشرت کنند
ندارند چشمی که عبرت کنند
هوش مصنوعی: آنها می‌خورند و نوش جان می‌کنند و خوش می‌گذرانند، اما چشمی ندارند که عبرت بگیرند و درس بامعنا بیاموزند.
