برگردان به زبان ساده
چو خواهی که براسب گردی سوار
ابر زیر ران اسب کوچک میار
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی سوار اسب شوی و به او تسلط پیدا کنی، نباید زیر پای او چیز سبکی مثل ابر بیاوری.
شود مرد از اسب کوچک حقیر
بود راکبش گر امیرکبیر
هوش مصنوعی: اگرچه راکب اسب کوچک و حقیر است، اما ممکن است او مرد بزرگی باشد، حتی اگر به ظاهر کوچک و ضعیف به نظر برسد.
بزرگ اسب کن سعی و آور به چنگ
که غالب به دشمن شوی روز جنگ
هوش مصنوعی: برای این که در میدان جنگ بر دشمن پیروز شوی، باید همت و تلاش زیادی به خرج دهی و قوه خود را به کار بگیری.
چو شد اسب در دو علم زن ز دم
چوخرمای رنگ و سیه ساق و سم
هوش مصنوعی: وقتی که اسب در دو علم (دسته) قرار می‌گیرد، مانند خرما با رنگ زیبا و ساق و سم سیاه می‌شود.
چو شد تیز از گوش واز هوش ودو
چو شد نرم موسختگوصاف رو
هوش مصنوعی: وقتی که شخص به سرعت و تیزی از همه‌چیز خبر می‌شود و همه چیز را درمی‌یابد، آن‌گاه با لطافت و نرمی به حقیقت می‌رسد و نفسش راحت می‌شود.
چو شد موی باریک وشدخوبرو
که نه چشم اوخرد شد نه فرو
هوش مصنوعی: زمانی که موی او باریک و صورتش زیبا شد، نه چشمانش حس کوچک‌تری پیدا کردند و نه از زیبایی‌اش کاسته شد.
چو پیشانی وسینه دارد فراخ
نخواهد شدن خسته درسنگلاخ
هوش مصنوعی: اگر پیشانی و سینه وسیع و گشاده‌ای داشته باشی، هرگز در مسیر سخت و سنگلاخی خسته نخواهی شد.
بده هر چه داری واو را بخر
کز این اسب مرکب نشدخوبتر
هوش مصنوعی: هر آنچه که داری را ببخش و آن واو (معنی) را بخر، زیرا این اسب (زندگی) بهتر از آن نشد.
اگر بدلجام است اگر بدرکاب
وگر همچو جامیش خوابد در آب
هوش مصنوعی: اگر به خواب برود در آب، چه فرقی دارد که در جام باشد یا در کاسه؟
به چشمان و دندان چو پیل و شت
اگر گشته دل از خریدش ببر
هوش مصنوعی: اگر چشمان و دندان های او مانند دندان های قوی و هراس آور یک فیل و اسب شده باشد، و تو با دیدن آن دلت را از دست دادی، پس دعا کن که این دل شکسته را به خرید آن شخص نبرند.
حذر کن ز اسبی که باشدچموش
مخر مفت اگر یابی او را فروش
هوش مصنوعی: مواظب باش از سوارکاری که ناپایدار و بی‌ثبات است؛ اگر او را به دست آوردی، بی‌هیچ هزینه‌ای بفروش.
