برگردان به زبان ساده
گر جنونم هوس قطع منازل میداشت
خوشتر از ریگ روان آبله محمل میداشت
هوش مصنوعی: اگر دیوانگیام تمایل به ترک کردن خانهها داشت، برایم بهتر بود که راهی را همچون ریگ روان در بیابان با چادر آغشته به آلودگی طی کنم.
دیده گر رنگی از آن جلوه به رو میآورد
یک تحیر به صد آیینه مقابل میداشت
هوش مصنوعی: اگر چشمان کسی رنگی از زیبایی آن منظر را ببیند، در برابرش یک حیرت ایجاد میشود که حتی صد آینه هم نمیتوانند آن را منعکس کنند.
پاس آیین ادب گر نشدی مانع اشک
تا به کویش همه جا پا به سر دل میداشت
هوش مصنوعی: اگر در حفظ آداب و رسوم دقت نکردی و مانع اشک نشدی، پس در هر جایی که به کوی محبوب برسی، باید به احترام دلت را زیر پا بگذاری.
سوخت پروانهام از خجلت آن شمع که دوش
میزد آتش به خود و خاطر محفل میداشت
هوش مصنوعی: پروانهام به خاطر شرم و حیا از شمعی سوخت که دیشب خود را میسوزاند و جایی را با وجود خود روشن نگه میداشت.
ای خوش آن شوق که از لذت بیعافیتی
کشتیام وحشت گرداب ز ساحل میداشت
هوش مصنوعی: شوقی که از لذت دلانگیز آن، مرا به عمق دریا میکشاند و ترس از طوفان و گردابهای ناگهانی را از من دور میکند، بسیار دلنشین است.
عقده دل اگر از سعی تپش وامیشد
حیرت آینه هم جوهر بسمل میداشت
هوش مصنوعی: اگر دل با تلاش و تپشهایش از ناراحتیاش رها میشد، حتی حیرت آینه نیز مانند جوهر زهر سختیهایی را تجربه میکرد.
احتیاج آینه شد نام کرم جلوه فروخت
خاتم جود نگین در لب سایل میداشت
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره شده است که در زمان نیاز به آینه، نام زیبایی و ارادت خود را به نمایش گذاشت و انگشتر سخاوتش را که نشاندهنده generosity یا فزونی بخشش است، در دهان درخواستکننده گذاشت. به عبارتی، نوعی سادگی و فداکاری در عمل و سخاوت به تصویر کشیده شده است.
شرم نایابی مطلب عرقیساز نکرد
تا ره کوشش مقصدطلبان گل میداشت
هوش مصنوعی: شرم و حیا باعث نشد که کسی تلاش کند و به مقصودش که دستیابی به گل و خوشبختی بود، برسد.
قطع کردیم به تدبیر خموشی چون شمع
جادهای را که ادب در دل منزل میداشت
هوش مصنوعی: به خاطر تدبیر سکوت، راهی را که آداب و رفتار خوب در دل منزل داشت، قطع کردیم. مانند شمعی که میسوزد.
داغم از حوصلهٔ شوخنگاهان بیدل
کاش در بزم بتان آینه هم دل میداشت
هوش مصنوعی: من از ناز و ظرافت چشمان بازیگوش دچار رنج و ناراحتیام. ای کاش در مهمانی زیباییها، آینه هم میتوانست احساسات و دلتنگیها را درک کند.