برگردان به زبان ساده
تا نمی‌دزدد غبار غفلت هستی خطاب
بایدم از شرم این خاک پریشان گشت آب
هوش مصنوعی: تا زمانی که غفلت به سراغ انسان نیامده، باید همیشه از شرم و ناتوانی‌های خود آگاه باشد. خضوع در مقابل وضعیت ناپایدار وجودش لازم است.
در طلسم حیرت این بحر یک وارسته نیست
موج هم دارد گره بر بال پرواز از حباب
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف حالتی پیچیده و بغرنج در ارتباط با زندگی و آزادی می‌پردازد. در اینجا، به تصویر کشیدن نیرویی درونی اشاره می‌شود که در برابر مشکلات و موانع مقاومت می‌کند. با وجود چالش‌هایی که مانند طلسمی در اطراف فرد وجود دارد، هنوز هم نیرویی برای پرواز و آزادی وجود دارد، حتی اگر این پرواز به ظاهر تحت تأثیر موانع باشد. در نهایت، تصور از موجودات و طبیعتی آزاد و سرزنده وجود دارد که در آن گره‌ها و موانع نمی‌توانند مانع حرکت و پیشرفت شوند.
نالهٔ عشاق و آه بوالهوس با هم مسنج
فرق‌ها دارد شکوه برق تا مدِّ شهاب
هوش مصنوعی: آه و نالهٔ عاشقان و شکایت‌های افرادی که تنها به لذت فکر می‌کنند، با هم متفاوت است. مانند تفاوت درخشش برق که به سرعت می‌گذرد و حرکت شهاب که مدتی طولانی‌تر بر آسمان می‌ماند.
از تلاش آسود دل چون بر هوس دامن فشاند
شعلهٔ بی‌دود را چندان نباشد پیچ و تاب
هوش مصنوعی: از کوشش و تلاش تو دل در آرامش است، زیرا وقتی که بر آرزوها چنگ انداختی، دیگر نیازی به پیچ و تاب و دردسر نیست. آتش بی‌دود را نمی‌توان مدام پیچید و تاب داد.
آه از آن روزی که عرض مدعا سایل شود
بی‌صدا زین کوهسارم سنگ می‌آید جواب
هوش مصنوعی: افسوس بر روزی که خواسته‌ام به‌طور خاموش و بی‌صدا مطرح شود، چرا که از این کوهصخره، سنگ جواب من می‌آید.
گر به مخموران نگاهم هم نپردازد بلاست
ای به دور نرگست رم کرده مستی از شراب
هوش مصنوعی: اگر به حال مست‌ها که به دور نرگس تو خمار شده‌اند نگاه نکنم، عذاب سختی خواهد بود.
بی‌بلایی نیست شمشیر مژه خواباندنت
فتنهٔ چشم سیاهت را چه بیداری چه خواب
هوش مصنوعی: چشمان سیاه و مژه‌های دلربا تو هر دو موجب فتنه هستند، نه در حالت بیداری و نه در خواب. یعنی زیبایی و جاذبه تو انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در هر حالتی چشمانت می‌توانند قلقلک‌دهنده و جلب توجه کننده باشند.
هرکه را دیدم چو مژگان بال بسمل می‌زند
عالمی را کشت چشمت خانهٔ مستی خراب
هوش مصنوعی: هر کس را که دیدم، چشمانش مانند مژگانش، جان‌ها را می‌گیرد. جهانی را که عشق تو ویران کرده است، در حالت ناز و مستی دیوانه‌وار تو می‌بینم.
گر گشاد کار خواهی از طلسم خود برآ
هست برخاک پریشان شش‌جهت یک فتح باب
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی از مشکلات و موانع زندگی خود رها شوی، باید از دل خود به سمت آرامش و ثبات حرکت کنی و در این راه بر مشکلات غلبه کنی.
از فریب و مکر دنیا اهل تَرک آسوده‌اند
دام راه تشنگان می‌باشد امواج سراب
هوش مصنوعی: اهل ترک از فریب و نیرنگ‌های دنیا راحت و بی‌دغدغه‌اند، زیرا دنیای پر از وسوسه‌ها و آلام، تنها راهی برای تشنگان حقیقی است و همه‌چیز در آن مانند امواج سراب می‌باشد.
هستی ما پردهٔ ساز تغافل‌های اوست
سایه مژگان بود هرجا چشم پوشید آفتاب
هوش مصنوعی: وجود ما مانند پرده‌ای است که او برای پنهان کردن حقیقت به کار می‌بندد. هر کجا که او چشم خود را می‌بندد، سایه‌ای از مژگانش ایجاد می‌شود که همچون آفتاب می‌تابد.
ذره تا خورشید اسباب جهان سوزنده است
بیدل از گلخن شراری کرده باشی انتخاب
هوش مصنوعی: هر ذره‌ای که وجود دارد، تا خورشید نیز به عنوان عامل ایجاد و نابودی جهان است. بیدل، تو باید از مکان‌های تاریک و گرم الهام بگیری و آتش وجودت را برافروزی.
