برگردان به زبان ساده
غبار تفرقه هر جا بود مقابل جمع
به هم رسیدن لبهاست قاصد دل جمع
هوش مصنوعی: هر جا که نشانهای از جدایی و تفرقه باشد، نشانهای هم از تلاش و همبستگی وجود دارد که نشان از نزدیکی دلها و همدلی انسانهاست.
ندیده هیچکس از کارگاه کسب و کمال
به غیر وضع ادب صورت فضایل جمع
هوش مصنوعی: هیچکس در کارگاه پرورش و مهارت، جز به شیوه آداب و ادب، فضایل را بهدست نیاورده است.
دمی فراهم شیرازهٔ تأمل باش
کتاب معنیات اجزا شد از دلایل جمع
هوش مصنوعی: لحظهای ایستاده و به طور عمیق فکر کن، زیرا کتاب زندگیات به دلایل مختلف تشکیل شده و نیاز به بررسی دارد.
به کارگاه هوس احتیاجت این همه نیست
تو فرد ملک غنایی مباش سایل جمع
هوش مصنوعی: برای رسیدن به آرزوها و خواستههای خود، لازم نیست که همیشه به دنبال لذتجویی و هوسرانی باشی. تو باید به جای آن، به امور مهمتری توجه کنی و از زندگی به نحو احسن بهرهبرداری کنی.
مدوز کیسه به وهم ذخیرهٔ انفاس
که این نقود پراکنده نیست قابل جمع
هوش مصنوعی: کیسهات را برای ذخیرهی نفسهایت پر نکن، زیرا این ثروتها قابل جمعآوری نیستند و پراکندهاند.
کجا بریم غم ذلت گرانجانی
که میکشیم به یک ناقه بار محمل جمع
هوش مصنوعی: به کجا برویم در حالی که بیاحترامی و اندوهی سنگین بر دوش ماست، در حالیکه تنها یک قاطر برای حمل بار و اثاثیهمان داریم؟
تو در خیال تعلق فسردهای ورنه
همان جداست چه خاک و چه آب در گل جمع
هوش مصنوعی: تو در خیال خود به چیزهایی چسبیدهای و نگران آنها هستی، اما در واقع، هر چه که هست، چه خاک و چه آب، در گل بههم پیوسته است و جدایی وجود ندارد.
نرست موجی ازین بحر بیتلاش گهر
تو هم بتاز دو روزی به حسرت دل جمع
هوش مصنوعی: هیچ موجی در این دریا بدون تلاش و کوشش به وجود نمیآید. تو نیز به یاد آرزوی دلت، به سرعت پیش برو، حتی اگر فقط برای دو روز باشد.
حساب عبرتی از پیش پا مشو غافل
چو اشک شمع همان خرجگیر داخل جمع
هوش مصنوعی: از پیش پا بیرون نرو و غافل مباش، چرا که مانند اشکی که از شمع میریزد، باید تو نیز در جمع دیگران حساب عبرتی از خود داشته باشی.
هزار خوشه درین کشت دانه شد بیدل
به غیر تفرقه چیزی نبود حاصل جمع
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به این نکته اشاره میکند که در همهٔ زحمات و تلاشهایی که در زندگی میکنیم، اگر وحدت و یکدلی نباشد، به جز جدایی و تفرقه چیزی نمیماند. یعنی با وجود تمام سرگرمیها و خوشیها، اگر به هدف و انسجام نرسیم، همهٔ تلاشها بینتیجه خواهد بود.
