برگردان به زبان ساده
جفا جویی که من دارم هوای تیر مژگانش
بود چون شبنم گل دلنشین هر زخم پیکانش
هوش مصنوعی: عاشقی که به سختی و دوری میگذرد، در دلش آرزوی زیبایی چشمان کسی را دارد که مثل شبنم بر روی گل، لطیف و دلنواز است و هر زخمی که از تیرهای او به او میرسد، زیبایی خاصی دارد.
به یاد جلوهات گر دیده مژگان مینهد بر هم
به جز حیرت نمیباشد چراغ زیر دامانش
هوش مصنوعی: به خاطر یاد تو، اگر چشمانم را ببندم، جز حیرتی عمیق چیزی نخواهم دید. کمنور زیر دامنش هم درواقع به آن حیرت اشاره دارد.
جنون کن تا دلت آیینهٔ نشو و نما گردد
که بختی سبز دارد دانه در چاک گریبانش
هوش مصنوعی: دیوانگی کن تا قلبت مثل آینهای باشد که نشاندهندهٔ رشد و شکوفاییات است، چرا که اوضاع خوبی در آیندهات در انتظار است و دانههای خوشبختی در دل تو نهفته است.
تغافل صرفهٔ توست از مدارای فلک مگذر
که این جا میزبان سیر است از پهلوی مهمانش
هوش مصنوعی: اگر مدام به کارهای روزمره و مشکلات دنیا بیتوجهی کنی، این فرار از واقعیت در واقع به نفع توست. نباید از تغییرات زندگی کنار بروی، چرا که اینجا (در این دنیا) مهمانی در حال برگزاری است و تو باید در آن شرکت کنی و از آن بهرهمند شوی.
علاج سختی ایام صبری تند میخواهد.
درشتی گر کند سنگت مقابل کن به سندانش
هوش مصنوعی: برای درمان مشکلات و سختیهای زندگی، نیاز به صبر و استقامت داریم. اگر سنگی بر سر راهمان قرار گیرد، باید با قاطعیت و قدرت به مقابله با آن بپردازیم.
به ترک وهم گفتی التفات این و آن تاکی
غباری کز دل آوردی برون در دیده منشانش
هوش مصنوعی: تو به خاطر خیالات بیاساس خود، توجه به دیگران را فراموش کردی. تا چه زمانی باید غباری که از دل برآوردهای، بر چشمان من باقی بماند؟
جهانی را به حسرت سوخت این دنیای بیحاصل
چه یاقوت وکدامین لعل، آتش در بدخشانش
هوش مصنوعی: جهانی را به خاطر نداشتن دستاوردهای واقعی، حسرتبار میسوزانیم. چه ارزشمند است یاقوت و لعل، اما آتشِ این خشم و حسرت، در بدخشان جایی برای خود یافته است.
نفس غیر از پیام داغ دل دیگر چه میآرد
به مکتوبیکه دارد آتش و دود است عنوانش
هوش مصنوعی: نفس انسانی چه چیزی جز احساسات و افکار داغ دل خود را در نامهای که پر از آتش و دود است، منتقل میکند؟
غرور اندیشهای تا کی خیال بندگی پختن
تو در جیب آدمی داری که پروردهست شیطانش
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی به خیال خودت برتری و عظمت فکریات را نشان بدهی وقتی که در دلت بندگی و تسلیم نسبت به توهینهای خود را میپروری و در واقع به شیطان خود را میفروشی؟
ادب ابرام را هم در نظر هموار میسازد
به خشکی نیست مکروه ازسریشم وضع چسبانش
هوش مصنوعی: آداب و رفتار درست، نظرات و دیدگاهها را آسانتر میکند و در مواقع دشواری نیز میتواند به حل مشکلات کمک کند. در نتیجه، هیچ چیزی به اندازهی رفتار ناپسند و ناراحتکننده نمیتواند از شرایط سخت جلو بگذارد.
جهان هر چند در چشمت بساط ناز میچیند
تو بیرون ریز چون اشک از فشردنهای مژگانش
هوش مصنوعی: هر چند که جهان به خاطر تو زیبا و فریبنده به نظر میرسد، اما تو باید احساساتت را آزاد کنی و مثل اشکی که از چشم میریزد، از درون خودت خارج کنی.
چمنزار جراحت بیدل از تیرش دلی دارم
که حسرت غنچه میبندد بقدر یاد پیکانش
هوش مصنوعی: در چمنزاری که زخمهای ناشی از تیر بیدل وجود دارد، دلی دارم که به اندازه یادآوری پیکانش، نسبت به غنچهها حسرت میخورد.