برگردان به زبان ساده
بلند بختا با بختیان همت تو
گرفت بخت سخن تازگی و برنایی
هوش مصنوعی: افراد خوششانس و خوشبرخورد به خاطر تلاش و اراده خود، به خوشبختیهای تازه و عالی دست پیدا میکنند.
جهان پیسه اگر بیسراک مست شود
ز بار خود تو عاجز شود به تنهایی
هوش مصنوعی: اگر دنیا به خودی خود دیوانه شود و در نتیجه بار سنگینش بر دوش تو بیفتد، تو به تنهایی نمیتوانی از عهدهاش برآیی.
به گردن شتر اندر شراب زربخشی
به پای پیل گه خشم خصم فرسایی
هوش مصنوعی: شتر در حال نوشیدن شرابی با زرق و برق خاصی است و در عوض، فیل در زمان خشم خود آماده نبرد است.
عدوی ناکست از بیم چون گمیز شتر
کند گریز سوی پس چو سایه بنمایی
هوش مصنوعی: دشمن بیچاره از ترس، مانند شتری که میخواهد فرار کند، به عقب میگریزد و هنگامی که سایهای از تو ببیند، بیشتر میترسد و فرار میکند.
گرفته ام که عدوی شتر دلت افعی است
شود زمرد چشمش سپهر مینایی
هوش مصنوعی: من به خاطر دشمنی که در دل تو مانند افعی است، باعث شدهام که چشمانت همچون زمرد، درخشان و زیبا شوند.
سزد که دشمن تو سر فرو نیارد از آنک
نهاد بر شترش آسمان به رسوایی
هوش مصنوعی: شایسته است که دشمن تو سرش را پایین نیاورد، زیرا آسمان بر شتر او به خاطر رسواییاش سنگینی میکند.
دم خرست عدوت ار چه صد شتروارست
که بیشتر نشود گر بسی بپیمایی
هوش مصنوعی: اگر دم خر تو را دشمن میدارد، هرچند که به همراهش به شدت بدویدی، تو نمیتوانی از آن فرار کنی و بیشتر نشود.
اگر برون شود اشتر ز روزن سوزن
شود مقابل تو چرخ از توانایی
هوش مصنوعی: اگر شتری از روزن خارج شود، چرخ به خاطر نیروی او در مقابل تو به شدت دچار چرخش و حرکت خواهد شد.
من آن کسم که الف را ندانم از اشتر
تو پیل بالا زربخش و جرم بخشایی
هوش مصنوعی: من کسی هستم که حتی الفبا را نمیدانم، اما تو به من قدرتی میبخشی که مثل فیل در بالا، بزرگ و با شکوه باشم، و به من فضیلت و ارزش میدهی.
حدیث من چو به فضل و هنر کنم دعوی
حدیث آن شترست و حکایت رایی
هوش مصنوعی: وقتی من درباره فضل و هنر خودم سخن میگویم، در واقع در حال بیان داستان شتری هستم که تنها حکایتهای خیالی و نادرست دارد.
به روز گل ز شتر رائیی سؤالی کرد
که هان چگونه ای و از کجا همی آیی؟
هوش مصنوعی: در روزی، گل از شتر پرسشی کرد و گفت: «سلام، حالت چطور است و از کجا میآیی؟»
جواب داد شتر کاین زمان ز گرمابه
اگر تو خواجه سخن بر سخن نیفزایی
هوش مصنوعی: شتر پاسخ داد که اگر تو صاحبمنصبی و در گرمابه نشستهای، دیگر نیازی به افزودن بر سخنان من نیست.
به خنده گفت شتر را نشان گرمابه است
که ساق پات بدین پاکی است و زیبایی
هوش مصنوعی: او با خنده گفت که نشانه زیبایی و پاکی شتر در آبنماست و همینطور پاهایت به این پاکی و زیبایی میباشد.
سپهر قدرا! کردم سؤال دوش از دل
که خواهم اشتری از پادشا چه فرمایی؟
هوش مصنوعی: ای آسمان بزرگ! دیشب از دل خود پرسیدم که اگر بخواهم از پادشاه، اسبی بگیرم، چه باید بگویم؟
جواب داد مرا کای مجیر راست شنو
تو بس شتربان شکلی نه شاعر آسایی
هوش مصنوعی: مرا پاسخ داد که ای فریبکار، به درستی بشنو که تو تنها یک شتربان هستی و نه یک شاعری که زندگی آسانی داشته باشد.
بدین حدیث شتر گربه هم روا باشد
اگر به حضرت او این صداع ننمایی
هوش مصنوعی: در این سخن گفته شده که اگر به افراد بالادست و صاحب مقام احترام گذاشته نشود، حتی حیواناتی مانند شتر و گربه نیز قابل قبول خواهند بود. به عبارتی دیگر، بدون احترام به مقامها و افرادی که در موقعیتهای خاص قرار دارند، هر چیزی ممکن است مجاز شمرده شود.
کنون به پای شتر دبه در فگندم و رفت
کز آرزوی شتر گشت بنده سودایی
هوش مصنوعی: حالا که دبه را به پاهای شتر انداختم و رفتم، از آن آرزوی شتر به حالت دیوانگی و وابستگی افتادم.
مرا عطای تو و نعمت برادر تو
کنند سیر نه اشتر دلان هر جایی
هوش مصنوعی: مرا بخشش و نعمت تو و برادرت سیرابم میکند، نه اینکه تنها برای عشق و دلباختگی به این سو و آن سو بروم.
به کفچلیز شتر را کسی که آب دهد
بود هر آینه از ابلهی و شیدایی
هوش مصنوعی: کسی که به شتر آب میدهد، باید بدانید که این کار او نشانهای از نادانی و دیوانگی است.
شنیده ام که به شطرنج در فزود کسی
یکی شتر ز سر زیرکی و دانایی
هوش مصنوعی: شنیدهام که در بازی شطرنج، شخصی با زیرکی و هوش خود، یک شتر اضافه کرده است.
نه من کم آمدم ای شه ز رقعه شطرنج
چه باشد ار تو به من اشتری درافزایی
هوش مصنوعی: من از تو کمتر نیستم، ای سلطان. اگر تو در این بازی شطرنج، به من امتیازی بدهی، چه تفاوتی میکند؟
