برگردان به زبان ساده
لله درک ای ز جهان بر سر آمده
ذات تو از مکان خرد برتر آمده
هوش مصنوعی: خدا را درک کن، ای کسی که از این دنیا فاصله گرفتهای. وجود تو فراتر از مکان و از عقل و فهم بالاتر است.
شخص مطهر تو نهالی است در کجا؟
در بوستان ملک و معالی بر آمده
هوش مصنوعی: شخص پاک و معصوم تو مانند درختی در کجا قرار دارد؟ در باغی که متعلق به ملک و بزرگى است، برآمده است.
سلطان یک سواره که خورشید نام اوست
صد ره به زیر سایه عدلت در آمده
هوش مصنوعی: سلطان یک سوار است که نامش خورشید است و صد راه به زیر سایه عدالت او آمدهاند.
با آب لطف و آتش خشمت که دور باد
هم آب خشک مانده هم آتش تر آمده
هوش مصنوعی: با مهربانی و خشم تو، دور از من، هم آب بیحرکت مانده و هم آتش خاموش شده است.
نامت به وقت بستن مشروح مملکت
از جمله خسروان همه سر دفتر آمده
هوش مصنوعی: در زمان تنظیم و ساماندهی مملکت، نام تو در میان نامهای بزرگ و فرمانروایان، در راس و بهعنوان مهمترین و سرسلسله آمده است.
هر شب ز بهر پاس تو گردون سرمه رنگ
با صد هزار دیده چون عبهر آمده
هوش مصنوعی: هر شب به خاطر تو، آسمان با چشمانی بیشمار مانند سرمه رنگین میشود و درخشش میآورد.
شکر به خدمت سخن دلگشای تو
بسته میان به صورت نیکشر آمده
هوش مصنوعی: شکر به خاطر صحبتهای دلنشین تو که در میان ما ظاهر شده، با چهرهای زیبا.
در بقعه ای که سکه به نام تو نیست هست
آواز الغیاث ز نقش زر آمده
هوش مصنوعی: در مکان مقدسی که نام تو روی سکهها نیست، صدای درخواست کمک از نشانههای طلا به گوش میرسد.
در خطه ای که خطبه به نام تو می کنند
روح الامین به تهنیت منبر آمده
هوش مصنوعی: در سرزمینی که برای تو خطبه خوانده میشود، فرشتهای به خاطر منبر آمده است تا خوشامد بگوید.
خصم بداختر تو که چون شب سیه دلست
دور از تو روز کورتر از اختر آمده
هوش مصنوعی: دشمن تو که همچون شب تاریک و غمگین است، دوری از تو روز را هم از ستاره ناتوانتر کرده است.
نظاره وجود تو چندین هزار گل
هر شب بدین حدیقه نیلوفر آمده
هوش مصنوعی: هر شب در این باغ، به خاطر وجود تو، هزاران گل نیلوفر به تماشا میآیند.
حکم تو چنبری است که سرهای گردنان
هست از طریق عجز در آن چنبر آمده
هوش مصنوعی: فرمان تو مانند دایرهای است که در آن سرهای گردنهای مردم قرار دارد، و به دلیل ناتوانی، آنها در این دایره گرفتار شدهاند.
تو پهلوان ملکی و پهلوی مشرکی
از تیغ تازه روی تو بر بستر آمده
هوش مصنوعی: تو قادر و توانمند هستی، اما در کنار قدرت تو، عشق و صفا نیز وجود دارد که همچون تیغی نو، زیبایی و جذابیتی به تو بخشیده است.
تیرت گشاده چرخ یکم همچو تیغ صبح
ای رای تو چو صبح دوم انور آمده
هوش مصنوعی: تیر تو به سوی آسمان رها شده و چون تیغی درخشان در صبح دیده میشود. ای اندیشهات، مانند صبحی دیگر، به سوی روشنی و نور رفته است.
بیزارم از سعادت اگر در زمانه هست
صاحب سعادتی چو تو از مادر آمده
هوش مصنوعی: از خوشبختی نفرت دارم، اگر در این دنیا کسی مثل تو وجود دارد که از مادر به دنیا آمده.
خیل تو هست انجم و صدر تو آسمان
تو آفتاب و ذره تو لکشر آمده
هوش مصنوعی: تو مانند ستارگان بسیاری هستی و جایگاه تو در آسمان قرار دارد. تو مانند خورشید میدرخشی و ذرات وجود تو مانند سپاهی به سوی تو آمدهاند.
در معرکه ز خنجر آتش فشان تو
اجزای خاک تیره چو خاکستر آمده
هوش مصنوعی: در میدان نبرد، اثر خنجر آتشین تو باعث شده تا اجزای خاک تیره به شکل خاکستر درآید.
هر سر که دست رحمت ازو بر گرفته ای
از پای کوب حادثه اندر سر آمده
هوش مصنوعی: هر کسی که دست رحمت خدا بر سر او باشد، از مشکلات و سختیها به راحتی عبور میکند و در برابر حوادث و سختیها آرامش دارد.
فر تو از عدوی تو ناید که کس ندید
کار دم مسیح ز دم خر آمده
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هیچ کسی نمیتواند به صورت طبیعی و بدون تلاش، به ویژگیهای خاص و برجستهای دست پیدا کند. تنها با کوشش و تمرین است که میتوان به مانند مسیح، که به قدرت و معجزهاش شناخته میشود، به درجات بالا و ارزشمندی رسید. مانند آنکه نمیتوان از یک خر، کاری مانند عمل دم مسیح انتظار داشت؛ زیرا هر کسی در جایگاه و طبیعت خود باقی میماند و تغییر اساسی نیاز به تلاش و تمرین دارد.
چون تیغ یک زبانی و چون چرخ ساده دل
وز تیغ تست چرخ چنین مضطر آمده
هوش مصنوعی: تو مانند تیغی هستی با یک لبه و مانند چرخ، ساده و بیتظاهر. و از تیزی و قدرت تو، این چرخِ دلُ آزرده به این تعبیر رسیده است.
حمل جهان به صدر تو چون ابر و آفتاب
از باختر رسیده و از خاور آمده
هوش مصنوعی: جهان به خاطر تو مانند ابر و خورشید است که از سمت باختر آمده و از سمت خاور رفته است.
صد ره فقع گشاد سپهر سداب رنگ
زان تیغ همچو برگ سداب اخضر آمده
هوش مصنوعی: بسیاری از مشکلات و سختیها به راحتی حل شده است و آسمان با رنگی زیبا از تیغی که مانند برگهای سبز است، به ما لبخند میزند.
جاوید زی که صید همه کاینات هست
با جره باز همت تو لاغر آمده
هوش مصنوعی: نابغهای مانند تو که به شکار همه چیز در جهان میپردازد، با تلاش و همت خود، به شکلی ضعیف و لاغر به نظر میرسد.
مه در خسوف، هندوی این آستان شده
گل در صبوح، خارکش این در آمده
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و درخشندگی ماه در شب خسوف اشاره میکند. او به طور نمادین میگوید که مانند گیاهی زیبا که در سپیدهدم شکفته میشود، در این آستانه، زیبایی و لطافت خاصی فردی را تحت تاثیر قرار داده و آن شخص را از روزمرگی و تلخیهای زندگی دور کرده است. در واقع، شاعر از تضاد بین زیبایی و تاریکی خواب و بیداری و همچنین عشق و عاطفه سخن میگوید.
از بهر استماع مقامات عدل تو
افلاک جمله گوش چو سیسنبر آمده
هوش مصنوعی: به خاطر شنیدن مقامهای عدل تو، تمام آسمانها گوش شدهاند و مانند یک گلابی آمادهی شنیدن هستند.
در عهد تو که یوسف مصر جهان تویی
هستند میش و گرگ به آبشخور آمده
هوش مصنوعی: در زمان تو، یوسف مصر، تمام دنیا زیر سلطه تو است و در این فضا، میش و گرگ که نماد آرامش و تهدید هستند، کنار هم حضور دارند و به یک منبع آب مشترک آمدهاند.
بر اوج ملک شاه که گردون دیگرست
رأی تو هست ثابته دیگر آمده
هوش مصنوعی: در بالای حکومت شاه که به دور از این جهان است، نظر تو ثابت و پایدار است و به دلیلی دیگر به حقایق جدیدی رسیدهای.
در چشمم است تا به یکی هفته دگر
نصرت به دست بوس، بدین محضر آمده
هوش مصنوعی: در چشمان من امیدی وجود دارد که در هفتهای دیگر پیروزی را به دست بیاورم و به این مکان آمدهام تا آن را جشن بگیرم.
خصمت به نیم شب سوی گرگان گریخته
بر وی ز فتنه، حادثه منکر آمده
هوش مصنوعی: خصمت در نیمه شب به سمت گرگان فرار کرده است و بر او از فتنهها حادثهای عجیب و ناپسند رخ داده است.
دردست، خنجرش به مثل پرنیان شده
واندیشه در دلش بتر از خنجر آمده
هوش مصنوعی: در دست، خنجری دارد که مانند پارچه نرم و لطیف شده و فکر و اندیشهاش در دلش از خنجر هم تندتر و آسیبزنندهتر است.
ای فضل حق ز طبع لطیفت عیان شده
وی رزق خلق در کف تو مضمر آمده
هوش مصنوعی: ای نعمتهای الهی، لطافت ذاتیات روشن است و روزی مخلوقات در دستان تو نهفته است.
بر خور ز ملک و هیچ میندیش از آنکه هست
شاخی به دست خصم تو بس بی بر آمده
هوش مصنوعی: از مقام و موقعیت خود نگران نباش و در مورد آنچه که هست فکر نکن، زیرا ممکن است دشمن تو از این شرایط سوء استفاده کند و به تو آسیب بزند.
باشد هلاک مورچه، چون پر بر آورد
بدخواه تست مورچه پر بر آمده
هوش مصنوعی: اگرچه هلاکت یک مورچه طبیعی است، اما وقتی در پرواز باشد، به نظر میرسد که خواستهی بدی از آن میآید. اینجا نشاندهندهی این است که گاهی اوقات در مواقع ضعف یا عدم توانایی، خطرات و مشکلات بیشتری به وجود میآید.
از شوق حضرت تو سپهر پیاله رنگ
لب بر گشاده تر ز لب ساغر آمده
هوش مصنوعی: به خاطر شوق تو، آسمان جامی را که رنگ لبها را نشان میدهد، بیشتر از لب ساغر باز کرده است.
بزمت بهشت و جام تو شد چشمه حیات
تو خضر ثانی و پدر اسکندر آمده
هوش مصنوعی: بهشت تو با جشن و سرور همراه است و نوشیدنی تو مانند چشمه حیات است. تو همانند خضر، که به سرچشمه زندگی مشهور است، و پدر اسکندر نیز به اینجا آمده است.
از فر او که تا به ابد منقطع مباد
در حکم تو سه نوبت و شش کشور آمده
هوش مصنوعی: از زیبایی و جذبه او که برای همیشه قطع نشود، در حکم تو سه بار و در شش کشور آمده است.
وز دولتش که تا گه محشر به جای باد
بر دشمن تو محنت صد محشر آمده
هوش مصنوعی: با برکت و لطف او، تا روز قیامت، به جای طوفان بر سر دشمن تو، مشکلاتی بهاندازه صد طوفان نازل شده است.
تا روی روز و طره شب هست در نظر
چون یاسمین نموده و چون عنبر آمده
هوش مصنوعی: تا وقتی که روز و شب در نظر هستند، زیبایی و لطافت مانند یاسمین و عطری چون عنبر وجود دارد.
تا در میان باغ بود نفحه شمال
گه نقش بند گشته و گه زرگر آمده
هوش مصنوعی: تا زمانی که در باغ هستیم، نسیم شمالی میوزد و گاهی تصویر زیبایی میکشد و گاهی طلاکار به کار میافتد.
صدر تو بوسه جای ملوک زمانه باد
ای بر سر ملوک جهان افسر آمده
هوش مصنوعی: ای تاج بر سر، بوسهای که بر پیشانی تو مینشیند، باید مانند هدیهای از سوی پادشاهان تاریخ باشد؛ تو که به عنوان نماد پادشاهی در این جهان درخشیدهای.
کار تو بر زمین به از آن باد کآسمان
باشد به بارگاه تو خدمتگر آمده
هوش مصنوعی: هرگاه کار تو به زمین بیفتد، بهتر از آن است که هوا به سمت آسمان برود. زیرا در اینجا، خدمتگزاران در بارگاه تو موجودند.
سال کهن به یمن سعادت برون شده
روز نوت به دولت و شادی در آمده
هوش مصنوعی: سال قدیم با خوشبختی به پایان رسیده و سال نو با خوشبختی و شادی آغاز شده است.
مداح حضرت تو مجیر از پی ثنا
با طبع همچو کان زر و گوهر آمده
هوش مصنوعی: مداح تو به عشق تو و برای ستایش تو آمده است، و طبع او مانند معدن طلا و جواهر ارزشمند است.
خصم تو سر بریده و ذات تو از کمال
بر جمله سروران جهان سرور آمده
هوش مصنوعی: دشمن تو از پا درآمده و وجود تو به خاطر کمالی که دارد، بر تمامی سروران جهان برتری یافته است.