برگردان به زبان ساده
ادیبی زبان در طلاقت زبون
همی لام را خواند پیوسته نون
هوش مصنوعی: یک نویسنده در مهارت سخنوری به قدری ماهر است که حرف "لام" را به طور مداوم به صورت "نون" تلفظ میکند.
نوآموزی او را به چنگ اوفتاد
معلم به درسش زبان برگشاد
هوش مصنوعی: یک شاگرد تازهکار تحت نظر معلمش قرار گرفت و معلم به او آموزههایش را ارائه داد.
بدان کودک خرد، جای الف
کنف یاد داد آن ادیب خرف
هوش مصنوعی: بدان ای کودک کوچک، آگاه باش که آن عالِم دانا، به تو آموخت که باید از الف و الفاظ بهرهبرداری کنی.
بهناچار الف را انف خواند خرد
معلم برآشفت وگوشی فشرد
هوش مصنوعی: بهناچار، معلم الف را با صدای انف بیان کرد و این کار باعث عصبانیت او شد و در نهایت گوشش را فشرد.
بدو گفت انف چیست میخوان انف
فروخواند کودک به فرمان انف
هوش مصنوعی: به او گفت: "انف چیست؟" فرزند به دستور "انف" را خواند.
دگر باره آشفت استاد پیر
بزد بانگ برکودک ناگزیر
هوش مصنوعی: استاد سالخورده دوباره مضطرب شد و بر کودک معصوم فریاد زد.
نوآموز روزی ببود اندر آن
انفخوان و گریان و سیلیخوران
هوش مصنوعی: یک روز، یک تازهکار در میان گروهی از افرادی که ناراحت و در حال گریه بودند، حضور داشت.
شبانگه پدر درکنارش نشاند
که امروز پور گرامی چه خواند؟
هوش مصنوعی: پدر شب هنگام فرزند عزیزش را در کنار خود نشاند و از او پرسید که امروز چه درسهایی را خوانده است؟
به شب همچنان کودک دلفروز
الف را انف خواند مانند روز
هوش مصنوعی: در شب، کودک شادی مانند روز، با شور و نشاط الف را صدا میزند.
پدرگفت انف چیست جان پدر
الف گفت باید بسان پدر
هوش مصنوعی: پدر پرسید انف چیست، جان پدر جواب داد: باید مثل پدر باشی.
چو بشنیدکودک الف را درست
الفرا الفخواندچالاکو چست
هوش مصنوعی: وقتی کودک حرف الف را به درستی شنید، با چالاکی و نشاط آن را صدا زد.
چسان از انف میشود منصرف
که نشنیده جز فا و نون الف
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است کسی بدون آگاهی از الفبای زبان، حرفی بزند و به آن تسلط پیدا کند؟
تو خود فا و لام و الف راست گوی
پس از دیگران گفتهٔ راست جوی
هوش مصنوعی: تو خود حقیقت و راستگویی، پس در سخنان دیگران به دنبال حقیقت و راستگویی باش.
تو بر نیکویی پشت پا میزنی
پس آنگه به نیکی صلا میزنی
هوش مصنوعی: تو از خوبیها و کارهای نیک چشمپوشی میکنی، اما در عین حال از آنها یاد کرده و به دیگران توصیه میکنی.
تو بد را نخستین ز خود دورکن
سپس دیگران را ز بد دورکن
هوش مصنوعی: ابتدا خودت را از بدی دور کن، سپس دیگران را نیز از بدی دور کن.
تبآلوده درمان تب چون کند
«رطبخورده منع رطب چون کند»
هوش مصنوعی: اگر کسی تب دارد، درمانی برایش نمیتواند باشد، همانطور که کسی که خورده رطب (خرما) نمیتواند از خوردن رطب منع شود.
چو حاکم کند می شبانگاه نوش
نبندد به حکمش دکان، میفروش
هوش مصنوعی: وقتی که حاکم در شب با حکم خود تصمیم بگیرد، مغازهدار نمیتواند از او جلوگیری کند.
کسان بهره یابند از آثار خویش
که خود کار بندند گفتار خوبش
هوش مصنوعی: افرادی که به ثمرهی کار خود میرسند، کسانی هستند که به تلاش و کوشش خود ادامه میدهند و به خوبی سخن میگویند.
اگر گفته نغز است و دل نغز نه
بلوطی بود کاندر آن مغز نه
هوش مصنوعی: اگر کلام زیباست و دل زیبایی ندارد، مانند این نیست که در درخت بلوط، مغزی وجود نداشته باشد.
و گر دل درست است و گفتار سست
از آن گفته یک دل نگردد درست
هوش مصنوعی: اگر دل آدم درست و درست باشد، اما سخنانش سست و ناپایدار باشد، آنچه گفته میشود نمیتواند به حقیقت تبدیل شود.
